«Θα σας διηγηθώ την ιστορία του πατέρα μου…γιατί άραγε;»
Δεν είναι μόνο οι θεατρικές διασκευές γνωστών μυθιστορημάτων, που «πρωταγωνιστούν» σε πολυάριθμες παραστάσεις, αλλά και μια σειρά εμβληματικών κειμένων τα οποία, τολμηροί δημιουργοί επιχειρούν να τα καταστήσουν σκηνικά, ερεθιστικά για το κοινό.
Πρόσφατο παράδειγμα η εξαιρετικά πετυχημένη «Σέρρα-Η ψυχή του Πόντου», βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου, με την εξαιρετική ερμηνεία της Χρύσας Παπά, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη.
Η μεγάλη καλλιτεχνική επιτυχία με τα συνεχόμενα sold out των δυο τελευταίων ετών, το «Σέρρα» υμνήθηκε από κοινό και κριτικούς, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, σε μεγάλες πόλεις της Ελλάδας καθώς και στο Βερολίνο της Γερμανίας, με το κοινό να γεμίζει τις θεατρικές αίθουσες όπου και αν παρουσιάστηκε.
Πρόκειται για μια θεατρική εμπειρία που συνεπαίρνει τον θεατή σε ένα μοναδικό ταξίδι, απ’ όπου και αν κατάγεται. Μία ηθοποιός, 12 ρόλοι.
Η ηρωίδα, η Λεμονιά, παρουσιάζεται στο κοινό για να αφηγηθεί την ιστορία του πατέρα της, του Γαληνού Φιλονίδη, που ξεκινάει το 1915 και ολοκληρώνεται το 1962, στην Τραπεζούντα και σε άλλες περιοχές του Πόντου, στην Αμπχαζία και στο Καζακστάν.
Ένα έργο γεμάτο έρωτα, μυστήριο, ραδιουργίες, τρυφερότητα, αγάπη, εξαθλίωση και αξιοπρέπεια. Συνάμα, η ζωή που κυλάει πότε ανέμελη και πότε ως εφιάλτης, ο μικρόκοσμος του καθενός, ο ίσκιος των γονιών που βαραίνει τα παιδιά, η πάλη μεταξύ λογικής και συναισθήματος, και όλα να οδηγούν στη μεγαλύτερη επανάσταση: την ανθρωπιά. Ένα ταξίδι που γράφει η ζωή, που φαντάζει με τις φλόγες του χορού της φωτιάς, του χορού Σέρρα.
Ο Γιάννης Καλπούζος, κορυφαίος λογοτέχνης της γενιάς του, αποτυπώνει αριστοτεχνικά την ψυχή του Ποντιακού Ελληνισμού: Ενόψει του εκτοπισμού των Αρμενίων απ’ την Τραπεζούντα τον Ιούνιο του 1915, ένα κορίτσι, που μοιάζει να το ζωγράφισε ο ίδιος ο Θεός, καταφεύγει στο σπίτι ενός αγνώστου. Στην Ορντού, ένα άλλο κορίτσι εύπορης ελληνικής οικογένειας ετοιμάζεται για τον γάμο του και πασχίζει να οραματιστεί το μέλλον μ’ έναν άντρα, τον οποίο ελάχιστα γνωρίζει.
Ο χαρισματικός, θρήσκος και θεματοφύλακας των ηθών της εποχής Γαληνός Φιλονίδης διχάζεται ανάμεσα σε δυο γυναίκες. Δοκιμάζεται εμπρός στις ιδέες του, έρχεται αντιμέτωπος με την αγριότητα και το μίσος, συντρίβεται και θέτει ως στόχο ζωής να εκδικηθεί εκείνον που του προκάλεσε τον μεγάλο πόνο.
Στο παρασκήνιο της μυθοπλασίας ιχνογραφείται ο Πόντος μέχρι την ανταλλαγή των πληθυσμών, η ομογενοποίηση των φυλών με συνδετικό κρίκο, μα και άλλοθι, τη θρησκεία, ο φόβος, η μισαλλοδοξία και ο εθνικισμός που ενσπείρουν οι Νεότουρκοι και στη συνέχεια οι Κεμαλιστές. Ακόμα, έχουν θέση στην αφήγηση η καθημερινή ζωή στα πρώτα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, οι διώξεις των Ελλήνων επί Στάλιν, τα στρατόπεδα εργασίας στη Σιβηρία και οι στέπες του Καζακστάν, με τους αφόρητους καύσωνες το καλοκαίρι και το σφοδρό ψύχος τον χειμώνα. Και, τέλος, οι πόθοι, τα πάθη και τα δεινά των Ποντίων.
Κι όλα, μέσα από το πολυσχιδές ταξίδι που γράφει η ζωή και το ταξίδι που γράφεται για τη ζωή, να φαντάζουν φλόγες και κινήσεις του ποντιακού χορού «Σέρρα», του χορού της φωτιάς.
Η εξαιρετική Χρύσα Παπά αφηγούμενη τη Σέρρα, την ψυχή του Πόντου, υποδύεται αριστοτεχνικά σ’ ένα ρεσιτάλ υποκριτικής δεινότητας, πολλούς ανδρικούς και γυναικείους ρόλους σε διαδοχικές μεταμορφώσεις, έτσι ώστε στα μάτια του θεατή να ξετυλίγεται η τοιχογραφία του ποντιακού ελληνισμού από το 1910 έως το 1962 στην Τουρκία και στη Σοβιετική Ένωση.
Ο Γαληνός Φιλονίδης είναι ο πατέρας της γυναίκας που βγήκε στη σκηνή και φοράει το παλτό του. Το φιλάει και κλαίει. Τον θυμάται και, μαζί με την ανάμνησή του, φέρνει στο νου της και όλη την ιστορία των Ελλήνων του Πόντου – των ανθρώπων που ήταν σαν την οικογέενειά της, κομμάτι μιας ιστορίας που δεν έχουμε διδαχτεί αρκετά.
1915 – Τραπεζούντα. Οι Τούρκοι έχουν ξεκινήσει να εκκαθαρίζουν τους αρμενικούς πληθυσμούς στην περιοχή που οριζόταν ως Πόντος. Μια μητέρα κρύβει τη δεκαπεντάχρονη κόρη της στο σπίτι του Έλληνα δασκάλου, Γαληνού Φιλονίδη, για να μην την πάρει ο Τούρκος χωροφύλακας της περιοχής, ως γυναίκα του. Ο Γαληνός επιστρέφει και ανακαλύπτει το κορίτσι, αλλά επειδή φοβάται για την τύχη της, αν την παραδώσει, αποφασίζει να ρισκάρει και να την κρύψει. Είναι ένα πανέμορφο κορίτσι, αλλά αυτός είναι ήδη λογοδοσμένος με τη Φιλάνθη και δεν σκοπεύει να φανεί “λίγος” στον λόγο που έδωσε.
Οι μέρες περνούν, ο γάμος γίνεται και το νέο ζευγάρι ζει στην Τραπεζούντα, στο σπιτικό του Γαληνού. Αυτός έχει πλέον και μια μικρή βιοτεχνία στην κατοχή του και λογίζεται από τα σημαντικά μέλη της ελληνικής κοινότητας.
Η εγκυμοσύνη της γυναίκας του θα συμπέσει με τον ρωσο-τουρκικό πόλεμο, που μαίνεται στην περιοχή, και η απόφασή της να πάει στην πόλη που ζουν οι δικοί της, για να γεννήσει με περισσότερη ασφάλεια, θα ανοίξει έναν κύκλο γεγονότων. Η νεαρή Αρμένισσα Ταλίν, θα συστηθεί ως υπηρέτρια του σπιτιού, μετά τη φυγή των Τούρκων από την πόλη και οι Έλληνες της περιοχής θα νιώσουν ότι κάτι καλύτερο ξημερώνει. Ο Γαληνός θα μάθει ότι έχει πλέον έναν γιο, που θα αργήσει ακόμη να δει μαζί με τη γυναίκα του, ενώ η ομορφιά της φιλοξενούμενής του τον βάζει σε πειρασμούς και διλήμματα.
Όταν αυτό θα συμβεί, θα έρθουν κι άλλα γεγονότα να αναταράξουν τη ζωή τους. Οκτωβριανή επανάσταση, αλλαγή καθεστώτος στη Ρωσία, ΕΣΣΔ, μικρασιατική εκστρατεία, ήττα ελληνικού στρατού, διωγμός Ελλήνων, καταστροφές. Η κόρη του, μπροστά στα μάτια μας, αλλάζοντας ρόλους και φωνές, μας αφηγείται μια περίοδο της ιστορίας, που άλλαξε για πάντα τη ζωή τους.
Οι Τούρκοι ξαναμπαίνουν στην Τραπεζούντα και ο Γαληνός, παρά την προειδοποίηση ενός φίλου του, δε φεύγει όσο είναι καιρός και έτσι αυτός και η οικογένειά του συλλαμβάνονται και ξεκινούν με όλη την πόλη μια πορεία θανάτου, συνοδεία στρατιωτών. Οι περιγραφές ανατριχιάζουν, καθώς ακούμε για απίστευτη βιαιοπραγία προς τους αδύναμους ή τους τραυματίες. Έχεις την αίσθηση, από την παραστατικότητα της αφηγήτριας, ότι κάτω από τα πόδια σου τρέχει ένα κόκκινο ποτάμι και ότι μπορείς να το μυρίσεις!
Η οικογένεια θα χωριστεί κι ο Γαληνός θα τρέξει μακριά μαζί με τα παιδιά. Θα πάρει μαζί μόνο τον γιο του και πίσω θα μείνει η γυναίκα με την κόρη του, με την υπόσχεση ότι θα βρουν τρόπο να ξανασυναντηθούν. Μέσα από μια περιπέτεια σε βουνά και δάση, ο Γαληνός θα βρεθεί αντιμέτωπος με παλιούς δαίμονες, θα χάσει το παιδί του και θα καταλήξει άγριο θηρίο, αντάρτης στα βουνά μαζί με άλλους Έλληνες.
Η Σέρρα, ο αρχαίος Πυρρίχιος χορός, που το τελετουργικό του επαναλαμβάνεται πριν από κάθε μάχη, γίνεται αυτό που τους κρατά συνδεδεμένους με την καταγωγή τους, τον σκοπό που πολεμάνε, τους δικούς τους που χάσανε, τον λαό τους που αφανίζεται.
Μετά από πάμπολλες ταλαιπωρίες, ο Γαληνός και μια ομάδα συντρόφων του θα βρεθούν στη Σοβιετική Ένωση και θα συλληφθούν, για να οδηγηθούν πρώτα στο Καζακστάν και μετά στα στρατόπεδα εργασίας της Σιβηρίας. Όταν κάποια στιγμή θα ελευθερωθεί, θα καταλήξει σε μια πόλη της Γεωργίας, όπου έχει από καιρό βρει καταφύγιο η Ταλίν. Θα ορθοποδήσει ξανά και, μην έχοντας νέα από τη γυναίκα του, θα αποφασίσει να παντρευτεί το κορίτσι.
Τη μέρα του γάμου θα εμφανιστεί ξαφνικά η γυναίκα του με την κόρη του, ο γάμος θα αναβληθεί και θα γίνουμε μάρτυρες, μέσα από τη διήγηση της ενήλικης κόρης, των δεινών που πέρασαν οι γυναίκες, στην προσπάθειά τους να περάσουν στη Σοβιετική Ένωση: θάνατος, βιασμοί από Τούρκους στρατιώτες, εξαθλίωση, πορνεία, για ένα κομμάτι ψωμί.
Το ζευγάρι θα ξαναχωριστεί και ο καθένας θα φτιάξει πάλι τη ζωή του, κουβαλώντας τις πληγές όλων των προηγούμενων ετών. Πατέρας και κόρη θα ξανασυναντηθούν χρόνια μετά, κοντά στο 1960, στη Μόσχα, όπου θα μάθουμε για τον υπαίτιο όσων κακών βρήκαν τον Γαληνό, τη σχέση του με την οικογένειά του και για τη σκέψη του για μετεγκατάσταση στην Ελλάδα. Ένα σχέδιο που δεν θα ευοδωθεί, αφού οι συγκυρίες θα τον φέρουν ξανά στην Τραπεζούντα και από εκεί στην Κωνσταντινούπολη, για να βρει τον χαμένο του γιο και μετά πάλι πίσω στο παλιό του σπίτι, στην πόλη που έζησε τον περισσότερο καιρό, μέχρι το τέλος της ζωής του.
Για 90 λεπτά, γίναμε μάρτυρες ενός συγκλονιστικού μονολόγου και μιας κατάθεσης ψυχής από τη Χρύσα Παππά. Μπροστά στα μάτια μας, η ηθοποιός πέρασε σχεδόν μισό αιώνα ιστορίας του Ποντιακού Ελληνισμού, ξεκινώντας λίγο μετά τον πρώτο Παγκόσμιο και καταλήγοντάς στα μέσα της δεκαετίας του ’60.
Τόποι και άνθρωποι και ιστορίες και ό,τι συνθέτει μια φυλή, έναν λαό, που δεν μάθαμε ποτέ στο σχολείο, τα ακούσαμε όλα μεμιάς. Με ανάμεικτα συναισθήματα λύπης, θυμού, αγωνίας και κάποια που δεν ταξινομούνται (ούτε καν περιγράφονται με τη λέξη “οργή”), διαπιστώσαμε κάτι που γνωρίζαμε καλά από άλλες ιστορικές περιόδους.
Μπροστά στα συμφέροντα των δυνατών, οι απλοί άνθρωποι είναι απλές αναφορές αριθμών και δεν υπολογίζονται. Επίσης, η αμορφωσιά και το τυφλό μίσος μερικών που ψάχνουν εξιλαστήρια θύματα για να εκδηλώσουν ό,τι πιο σιχαμένο τούς γεμίζει, διαχρονικά δημιουργεί τέρατα και καταστάσεις που δεν γνωρίζω αν θα αντέχαμε να δούμε ακόμη και ως μάρτυρες, πόσο μάλλον να ζήσουμε όλη αυτή τη φρίκη των Ποντίων και των Αρμενίων, που, στο βωμό μιας “καθαρότητας”, αποτέλεσαν την πρώτη ύλη, για μια από τις πιο βάρβαρες σύγχρονες γενοκτονίες.
Δεν είναι εύκολο εγχείρημα να κάνεις ένα πολυσέλιδο ιστορικό βιβλίο θεατρικό κείμενο και να κρατήσεις όλα όσα χρειάζονται, ώστε το κοινό να αποκτήσει μια σφαιρική εικόνα όσων θες να πεις, και, παράλληλα, να μη γεμίσει με πληροφορία που δεν θα διαχειριστεί εύκολα.
Ο Γιάννης Καλπούζος το κατάφερε με μοναδικό τρόπο και έφερε όλα αυτά επί σκηνής, μέσα από την ερμηνεία της έξοχης Χρύσας Παππά, κάνοντας κάποιους να φτιάξουμε εικόνες από αντίστοιχες καταστάσεις που συμβαίνουν σε πολεμικές συγκρούσεις τώρα και έχουν ως αποτέλεσμα τα καραβάνια προσφύγων, ένα πολυπληθές κομμάτι των οποίων, έχει υποδεχτεί και η χώρα μας.
Ο Σωτήρης Χατζάκης επέλεξε να μη δραματοποιήσει υπερβολικά την αφήγηση της ηρωίδας και να κρατήσει έναν τόνο στην ερμηνεία της, που τον χρωματίζει, κάθε φορά που απαιτείται, με τέτοιο τρόπο, ώστε να γίνει μεταδοτικό το συναίσθημα, πέρα απ’ αυτό που γεννάει η περιγραφή. Αυτό το δωρικό μοντέλο, που μεταμορφώνεται σε όλα τα πρόσωπα του έργου και με ελάχιστα αντικείμενα, αναπαριστά και τροφοδοτεί την ιστορία, αποδείχτηκε πολύ λειτουργικό.
Στο κλίμα της παράστασης σημαντικό ρόλο έπαιξε και η μουσική που επιμελήθηκε ο Ματθαίος Τσαχουρίδης, συνθέσεις με ποντιακή λύρα, η πολύ λειτουργική σκηνογραφία και τα ρούχα που είχαν τη φροντίδα της Έρσης Δρίνη και οι περίτεχνοι φωτισμοί του Αντώνη Παναγιωτόπουλου.
Η Χρύσα Παππά είναι συναρπαστική, καθηλωτική, σε ένα πολύ δύσκολο αφήγημα, που έχει πολύ έντονη συναισθηματική φόρτιση και δυνατές περιγραφές βίας και ωμότητας, αλλά και πολλές τρυφερές και αισιόδοξες, που δείχνουν το μεγαλείο των ανθρώπων που έζησαν όλα αυταί και συνέχισαν να προσπαθούν κάθε μέρα για το καλύτερο, χωρίς να αλλάξουν κάτι από αυτά που τους χαρακτήριζαν.
Το συγκλονιστικό κλείσιμο της παράστασης, με τα λόγια του πατέρα της ηρωίδας ότι: «από όσα πέρασε αυτός, δεν τρέφει μίσος για καμιά εθνότητα, αλλά ζυγίζει και κρίνει τους ανθρώπους ως μονάδες και κρατάει όσους αξίζουν», δίνει ένα πολύ δυνατό μήνυμα για το πώς οφείλουμε να κρίνουμε τον κόσμο γύρω μας.
Συντελεστές
Συγγραφέας και θεατρική διασκευή: Γιάννης Καλπούζος
Έχοντας στη σκευή του το μακάβριο χιούμορ και τη διακωμώδηση ζοφερών καταστάσεων, ο Ιταλός συγγραφέας Giuseppe Massa παρουσιάζει μια ανθρώπινη, πολιτική αλληγορία για τη μνήμη, την απώλεια και την απουσία της καλοσύνης.
Θα μπορούσε να είναι η υπόθεση ενός δράματος, αλλά ο συγγραφέας χειρίζεται το θέμα του μέσα από τα μονοπάτια της κωμωδίας και η σκηνοθεσία το προχωράει ακόμη παραπέρα, ως τη μπαλαφάρα, που, όπως φάνηκε, αρέσει στο κοινό.
Το έργο έχει απόσταση από την αγγλοσαξωνική παράδοση της μαύρης κωμωδίας. Είναι απόσταγμα του Νότου, όπου ο θάνατος είναι μέρος της ζωής του, το παράλογο και το μαγικό στοιχείο είναι μέρος της καθημερινότητάς του, όμως το κωμικό με το τραγικό και το γκροτέσκο στοιχείο είναι μεταξύ τους δυσδιάκριτα.
Γραμμένο σε μια εποχή διαρκών μετακινήσεων, όπου οι κοινωνίες αντιμετωπίζουν συχνά τον μετανάστη με καχυποψία και υποτίμηση, το « miracolo» μάς καλεί να αναζητήσουμε εκ νέου το μοναδικό θαύμα που εξακολουθεί να έχει σημασία: την ανθρώπινη καλοσύνη.
Πρόσφυγας, μαύρος, εκτοπισμένος με τη θέλησή του ή από εξαναγκασμό, ο νεκρός που ξέβρασε η θάλασσα βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου και των δύο «ηρώων» του.
Δύο νεκροθάφτες καλούνται να συμφωνήσουν στον «καταλληλότερο» τρόπο να απαλλαγούν από το νεκρό σώμα του ναυαγού.
Μέσα από τις σκέψεις, τις πράξεις και τις επιλογές τους, αναδύονται έννοιες όπως η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη και η ανθρωπιά, απέναντι στην αποξένωση και τη σκληρότητα.
Οι δύο άντρες είναι αδέρφια. Ο πιο αδύνατος ονομάζεται Bernardo, ο πιο βαρύς είναι ο Antonio. Η αποστολή τους είναι να θάψουν έναν πνιγμένο μετανάστη άνδρα με εντολή του δημάρχου της πόλης τους, ώσπου ανακαλύπτουν ότι το νεκροταφείο είναι γεμάτο και δεν υπάρχει κατάλληλη κόγχη ταφής. Οι δύο τους συνομιλούν για μία ώρα και οι συζητήσεις τους περιστρέφονται, σχεδόν εξ ολοκλήρου, γύρω από το πώς μπορούν να απελευθερωθούν από το βάρος που σέρνουν με κόπο στους ώμους τους, σαρώνοντας ολόκληρο τον χώρο.
Το κείμενο, ωστόσο, ονομάζεται «Θαύμα».
Αναμφίβολα αποπνέει μπεκετικές αύρες, διασκευάστηκε και σκηνοθετήθηκε από τη Νικολέτα Φιλόσογλου με μια πρόσχαρη, αλλά θορυβώδη ματιά. Το αποτέλεσμα, ένα είδος δραματουργίας της υπερβολής, ενώ οι δύο πρωταγωνιστές Θανάσης Δήμου και Παναγιώτης Παναγόπουλος είναι πραγματικά πολύ καλή επιλογή, καθώς ερμηνεύουν τους ήρωες με εντυπωσιακά εκφραστικά μέσα και άριστη συνεργασία, περπατώντας πάνω στη σκηνοθετική γραμμή.
Θαρρείς, βγαίνουν κι αυτοί από την παλιά παράδοση του κωμικού διδύμου, όπου ο ένας λειτουργεί συμπληρωματικά με τον άλλο, κρατώντας το σχοινί της κωμωδίας συνεχώς τεντωμένο, μέσω της δικής τους σύγκρουσης, αλλά και του γύρω περιβάλλοντος και των περιπετειών που γνέθει η υπόθεση.
Ο Bernardo βρίσκει πάντα λύσεις, τις οποίες ο Antonio απορρίπτει συστηματικά.
Δεν μπορούν να μεταφέρουν το φέρετρο στο γειτονικό χωριό, παρόλο που υπάρχουν ελεύθερες θέσεις, επειδή το σώμα πρέπει να ταφεί στον τόπο όπου πέθανε.
Ούτε μπορεί ο Antonio να του προσφέρει μία από τις δύο θέσεις του στο παρεκκλήσι, επειδή η μία ανήκει στον αδελφό του και η άλλη στον εαυτό του.
Ούτε μπορεί το σώμα να πεταχτεί στη θάλασσα, επειδή είναι πιθανό το ψάρι, που τυχόν θα φαγωθεί από οικογένεια, μπορεί να περιέχει πτωμαΐνη.
Δε γίνεται, επίσης, να το συσκευάσουνε και να το κάψουνε, επειδή οι πυροσβέστες σβήνοντας αυτό το δέμα, μπορεί να βρουν έναν άνθρωπο που δεν έχει απανθρακωθεί εντελώς, άρα η ευθύνη θα πέσει στους δύο.
Και δεν μπορεί να πεταχτεί από ένα κοντινό γκρεμό, επειδή το θρυμματισμένο σώμα θα το βρίσκανε εύκολα, θα μαζευόταν και θα μεταφερόταν από τους γειτονικούς χωρικούς σε ένα σάβανο, οι οποίοι θα ενημέρωναν τον δικό τους δήμαρχο για την κακή δουλειά που έκαναν οι δύο, άρα οι συνέπειες θα ήταν ασύμφορες γι’ αυτούς.
Οπότε, αποφασίζουν να ξεκουραστούν και μοιράζονται λασπωμένα μακαρόνια και πίνοντας ένα ποτό.
Ο Αντόνιο συνεχίζει να ψέλνει αποσπάσματα νεκροτελετής, ενώ ο Μπερνάρντο τοποθετεί το καπάκι κατά μήκος του φέρετρου, το οποίο παραμένει όρθιο. Αναμφίβολα παίρνουν μια ανάσα, ενώ ταυτόχρονα σκέφτονται να κόψουν το πτώμα σε κομμάτια ή, αν δεν τα καταφέρουν, με ένα αλυσοπρίονο, και να βάλουν τα κομμάτια σε σακούλες σκουπιδιών ή σε ένα μεγάλο, κούφιο καρπούζι.
Με κάθε τρόπο πρέπει να πετάξουν το φέρετρο. Εξαντλημένοι και απογοητευμένοι σκέφτονται ακόμη και να επαναφέρουν στη ζωή τον νεκρό, ισχυριζόμενοι επανειλημμένα ότι τον είδαν να κινείται σαν από θαύμα. Αναποφάσιστοι και πελαγωμένοι, παρά το άγχος τους, μιλούν για ταξίδια στη Σελήνη ή τον Άρη, αποκαμωμένοι κοιμούνται στο έδαφος, ενώ το πτώμα αναπόφευκτα θα χλομιάσει τα πρόσωπά τους, αναγκάζοντάς τους να περάσουν σε μια νέα ζωή δίπλα στο φέρετρο.
Ένα έργο που συνδυάζει κωμικά στοιχεία με παράλογες, ακόμη και υπερβολές, γεμάτο με μια φιλοσοφία που κάθε άλλο παρά παρωχημένη είναι, ειδικά όταν στην ερώτηση του Μπερνάρντο για το τι γίνεται κανείς μετά θάνατον, ο Αντόνιο απαντά ότι τα οστά, μετά από πολλά χρόνια, γίνονται σκόνη, μετά χώμα, μετά πηλός, λάσπη και τέλος κεραμικό, σαν τουαλέτα για παράδειγμα, την οποία θα μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει μια ηλικιωμένη κυρία.
Οι δυο πρωταγωνιστές είναι εξαιρετικοί, έχουν απίστευτη χημεία, υποδύονται τους ήρωες με μπρίο, κέφι και υποκριτική δεινότητα και χαρίζουν ευδαιμονία στην αίθουσα, όπως ειδα.
Η σκηνοθέτρια Νικολέτα Φιλόσογλου, που υπογράφει και τη δραματουργική επεξεργασία, μέσα από αλλεπάλληλα κωμικοτραγικά γεγονότα αναδεικνύει όλες τις αποχρώσεις του έργου, μένοντας πιστή στο σουρεαλιστικό, γκροτέσκο ύφος της υπερβολής. Πλαισιωμένη από μια ομάδα ταλαντούχων καλλιτεχνών και μέσα σε έναν καταιγισμό από διαρκείς παράλογες αντιθέσεις, παραδίδει μια γλυκόπικρη παράσταση, η οποία παρουσιάστηκε το καλοκαίρι σε υπαίθριους χώρους προσδοκώντας να μεταφέρει την ιστορία της εκεί όπου το ελληνικό τοπίο συναντά τη συλλογική μνήμη της Μεσογείου.
Με βασικά σκηνικά στοιχεία ένα ποδήλατο και ένα φέρετρο, η ιστορία συνομιλεί με τις ακτές και τις περιοχές που βίωσαν τις μεγάλες μεταναστευτικές διαδρομές της τελευταίας δεκαετίας.
Η ρέουσα μετάφραση της Βιολέτας Ζεύκη, δίνει την ευκαιρία στη σκηνοθέτρια να πάρει τη ζωντανή μεσογειακή παράδοση, που θέλει τον Ιταλικό Νότο στην κορυφή ζοφερών καταστάσεων είτε από το μαφιόζικο στάτους είτε από τις μεταναστευτικές μαζικές ροές, τον μύθο, τη σάτιρα, την υπερβολή, το μαύρο χιούμορ, τους πολιτικούς υπαινιγμούς, από τους Ντε Φίλιππο και Ντάριο Φο, από αυτό το μαγικό και παράλογο στοιχείο του ιταλικού νότου που μπλέκονται επιδέξια και να χρησιμοποιήσει όλο αυτό το υλικό, σε συνδυασμό με το στιλ, το ύφος της ελληνικής επιθεώρησης του σαματά, για να διαπραγματευτεί ένα τόσο δύσκολο θέμα, όσο αυτό των κοινωνικών αλλαγών, των συγκρούσεων που δημιουργούν οι δύσμοιροι μετανάστες.
Η έλευση του ξένου, του αλλοδαπού, του φτωχού που φτάνει στον τόπο μας και είναι ανεπιθύμητος ακόμη και νεκρός, αποτελεί καίριο και ακανθώδες ζήτημα στην ντόπια κοινωνία.
Και, όπως πάντα κάνει η κωμωδία, η παράσταση μάς καλεί να ξορκίσουμε, να βγάλουμε τη γλώσσα στον θάνατο που είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο κινείται το έργο.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Κείμενο: Giuseppe Massa
Μετάφραση: Βιολέτα Ζεύκη
Σκηνοθεσία – Σκηνική σύλληψη: Νικολέτα Φιλόσογλου
Δραματουργική επεξεργασία: Νικολέτα Φιλόσογλου
Ενδυματολογία: Φίλιππος Τσιτσόπουλος
Σχεδιασμός και εικαστική επιμέλεια ποδηλάτου: Chris Capten, Κυριακή Φιλόσογλου
Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας υποδέχεται για δεύτερη φορά τη Victoria Hislop
Παρουσίαση του νέου της μυθιστορήματος «Σκοτεινό πέλαγος» την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026
Μια ξεχωριστή λογοτεχνική βραδιά διοργανώνουν η Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας «Βασίλης Βασιλικός», το Βιβλιοπωλείο Μερτζιανίδη και οι Εκδόσεις Ψυχογιός, υποδεχόμενοι για δεύτερη φορά τη Βρετανίδα συγγραφέα Victoria Hislop, με αφορμή την παρουσίαση του νέου της μυθιστορήματος «Σκοτεινό πέλαγος».
Η πρώτη επίσκεψή της στην Καβάλα πραγματοποιήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2016, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου της «Καρτ ποστάλ». Δέκα χρόνια μετά, η συγγραφέας επιστρέφει στην πόλη για να συναντήσει ξανά το αναγνωστικό κοινό και να παρουσιάσει το νέο της έργο, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.
Η Victoria Hislop έχει συνδέσει το συγγραφικό της έργο με την Ελλάδα, την ιστορία και τον πολιτισμό της. Σπούδασε Αγγλική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και εργάστηκε στον χώρο των εκδόσεων, των δημοσίων σχέσεων και της δημοσιογραφίας, προτού αφοσιωθεί στη συγγραφή.
Έγινε διεθνώς γνωστή με το πρώτο της μυθιστόρημα, «Το Νησί», που κυκλοφόρησε το 2005, εμπνευσμένο από την επίσκεψή της στη Σπιναλόγκα. Το βιβλίο μεταφράστηκε σε 40 γλώσσες, ξεπέρασε τα έξι εκατομμύρια αντίτυπα σε πωλήσεις και μεταφέρθηκε στην ελληνική τηλεόραση μέσα από την ομώνυμη σειρά 26 επεισοδίων.
Ακολούθησαν σημαντικά έργα, όπως «Ο Γυρισμός», «Το Νήμα», «Η Ανατολή», «Όσοι αγαπιούνται», «Μια νύχτα του Αυγούστου», «Καρτ ποστάλ από την Ελλάδα» και «Το Ειδώλιο».
Η ιδιαίτερη σχέση της με την Ελλάδα αναγνωρίστηκε επίσημα το 2020, όταν της απονεμήθηκε η τιμητική ελληνική ιθαγένεια. Το 2024 εξελέγη μέλος της Royal Society of Literature, ενώ τον Φεβρουάριο του 2025 τιμήθηκε με το Μετάλλιο Φιλελληνισμού Lord Byron, για τη συμβολή της στην προβολή του ελληνικού πολιτισμού.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τη συγγραφέα και να συζητήσει μαζί της για το νέο της βιβλίο, τις πηγές έμπνευσής της και τη βαθιά σχέση της με την Ελλάδα.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν η Έφη Λοΐζά και η Victoria Hislop.
Οι διοργανωτές προσκαλούν όλους τους φίλους του βιβλίου σε μια ξεχωριστή λογοτεχνική συνάντηση με μια συγγραφέα που αγάπησε την Ελλάδα και μέσα από τις ιστορίες της ταξίδεψε την ιστορία και τον πολιτισμό της σε εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο.
Το πρόγραμμα της Α’ καλλιτεχνικής περιόδου του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας
Το πρόγραμμα των παραστάσεων και των παράλληλων δράσεων της Α’ καλλιτεχνικής περιόδου του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας, παρουσιάστηκε το μεσημέρι της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου 2026 κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησαν ο Πρόεδρος η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, Αρχέλαος Γρανάς και Εύα Οικονόμου Βαμβακά αντίστοιχα, και ο Δήμαρχος Καβάλας, Θόδωρος Μουριάδης.
Για τις παραστάσεις και τα εργαστήρια της Α’ καλλιτεχνικής περιόδου μίλησαν επίσης οι Δημήτρης Γαλανάκης, Μαρκέλλα Καζαντζίδου, Μυρτώ Μαρονικολάκη, Παύλος Σταυρόπουλος (ηθοποιοί – “Κοίτα… ψηλά”), Jim Rusty (μουσικός), Δέσποινα Παπάζογλου (ηθοποιός – «Ο Ποιητικός Εαυτός Επιστρέφει» — Εργαστήριο αγωγής προφορικού λόγου και ορθοφωνίας), Μαρία Καλτσακίδου (σύλληψη, δραματουργική επεξεργασία & σκηνοθεσία “Εμείς οι Γυναίκες”) και Ευδοκία Βενέτη (Northern lights – “Εμείς οι Γυναίκες”).
Παράλληλα, έγινε ιδιαίτερη μνεία και στην εξασφάλιση του πιστοποιητικού πυροπροστασίας για το Δημοτικό Θέατρο “Αντιγόνη Βαλάκου” από το Πυροσβεστικό Σώμα, στο οποίο αναφέρεται ότι η εγκατάσταση έλαβε όλα τα μέτρα και τα μέσα ενεργητικής πυροπροστασίας.
ΔΗΛΩΣΕΙΣ
ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ, ΘΟΔΩΡΟΣ ΜΟΥΡΙΑΔΗΣ:
“Θέλω να ευχαριστήσω δημόσια τον Πρόεδρο του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, Αρχέλαο Γρανά και την Καλλιτεχνική Διευθύντρια, Εύα Οικονόμου Βαμβακά, για την προσπάθεια που καταβάλλουνε όλο αυτόν τον καιρό, προκειμένου να παρουσιάσουνε το πρόγραμμα της Α’ καλλιτεχνικής περιόδου.
Θέλω να συγχαρώ την Εύα διότι ενώ ακούει παρά πολλά από ανθρώπους που δεν θα έπρεπε, συνεχίζει να προσφέρει στα πολιτιστικά πράγματα της πόλης μας. Μακάρι να πρόσφεραν και αυτοί όσα προσφέρει η κ. Βαμβακά.
Καταλαβαίνω ότι το πρόβλημα τους είναι η διοίκηση του Δήμου, όμως, αν μη τι άλλο, θα έπρεπε να έχουνε μία σεμνότητα απέναντι σ’ αυτόν τον άνθρωπο, ο οποίος προσπαθεί, με τα μέσα τα οποία έχει, να παρουσιάσει ένα σημαντικό έργο.
Το τελευταίο που έχει προκύψει είναι κατά πόσο έχουμε άδεια πυροπροστασίας στο Δημοτικό θέατρο “Αντιγόνη Βαλάκου”. Δυστυχώς κάποιοι είναι της αρχής “να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα” και δεν καταλαβαίνουν ότι κάνουνε κακό στην πόλη.
Το να θέλει κάποιος να βγει Δήμαρχος και να πάρει ψήφους είναι δικαίωμά του. Δεν θα παίζει όμως με την αξιοπρέπεια του Δήμου. Δεν είναι δυνατόν να κάναμε παραστάσεις σε ένα θέατρο που δεν έχει άδεια πυροπροστασίας.
Ξέροντας το ποιόν της αντιπολίτευσης, θα ήμουν ανόητος αν έκανα παραστάσεις σε ένα θέατρο που δεν υπάρχει άδεια πυροπροστασίας. Η άδεια λοιπόν υπάρχει, πήραμε παράταση για ένα εξάμηνο, και μέσα σ’ αυτό το διάστημα θα συμπληρωθούνε κάποια πράγματα, διότι έχουν αλλάξει οι κανονισμοί. Το θέατρο είναι ασφαλές”.
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΔΗΠΕΘΕ ΚΑΒΑΛΑΣ, ΑΡΧΕΛΑΟΣ ΓΡΑΝΑΣ:
“Η νομοθεσία για την πυροπροστασία άλλαξε το 2021 και έπρεπε να προσθέσουμε κάποια πράγματα. Σε συνεννόηση λοιπόν με την Πυροσβεστική Υπηρεσία και τη συνδρομή μηχανικών κάναμε την απαραίτητη μελέτη και λύσαμε τα όποια προβλήματα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Μετά από ένα εξαιρετικό φεστιβάλ Φιλίππων, το οποίο παρακολούθησαν πάνω από 30.000 θεατές, ακολούθησε η μεταφορά των δικών μας παραστάσεων στην Εθνική Λυρική Σκηνή με διθυραμβικά σχόλια από τον πανελλήνιο τύπο. Σε όλο το προσωπικό του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας και στην επικεφαλής του, Εύα Οικονόμου Βαμβακά, αξίζουν πραγματικά πολλά συγχαρητήρια. Είμαι σίγουρος ότι ανάλογη επιτυχία θα έχουν παραστάσεις της Α’ καλλιτεχνικής περιόδου που ξεκινάει σε λίγες μέρες”.
“Βγάλαμε ένα πλήρες πρόγραμμα το οποίο περιλαμβάνει τρεις παραστάσεις – μετακλίσεις, μία παράσταση με κοινωνικό μήνυμα από ένα πολύ σημαντικό ερασιτεχνικό θέατρο της πόλης μας και φυσικά την παιδική μας παραγωγή, η οποία έκανε πρεμιέρα για τα σχολεία την προηγούμενη Δευτέρα. Πρόκειται για μια υπέροχη παράσταση, περισσότερο οικογενειακή θα έλεγα και όχι παιδική, που θα μπορούσε άνετα να την ανεβάσει το Εθνικό Θέατρο. Είναι μια παράσταση υψηλών προδιαγραφών τόσο από πλευράς ερμηνειών και σκηνικών, όσο και από πλευράς κειμένου. Ο σκηνοθέτης, συγγραφέας και μουσικός, Δήμος Ψυχογιός, έχει κάνει εξαιρετική δουλειά και μαζί με την ομάδα των ηθοποιών δημιούργησαν ένα μικρό θαύμα. Στο επίκεντρο του προγράμματος παραστάσεων είναι η καλοσύνη και η αλληλεγγύη προς τους ανθρώπους”.
ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας – Πρόγραμμα Παραστάσεων
Α΄ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2026-2027
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2026
Το Θαύμα
του Giuseppe Massa
Μετάφραση: Βιολέτα Ζεύκη
σε σκηνοθεσία & σκηνική σύλληψη: Νικολέτα Φιλόσογλου
Παρασκευή 13 και Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026 στις 21:00 και Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 στις 19:00
Συμπαραγωγή: Ν.Β. ΑΜΚΕ – ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2026
Η Φόνισσα
του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
σε σκηνοθεσία Θοδωρή Αμπαζή
Σάββατο 5 Δεκεμβρίου 2026 στις 18.00 και στις 21.00
Κυριακή 6 Δεκεμβρίου 2026 στις 19.00
Διεύθυνση παραγωγής: FAOS THEATRE GROUP ΑΜΚΕ
Η ηλικία είναι ένα συναίσθημα
της Haley McGee
σε σκηνοθεσία Αθηνάς Δελιάδη
Παρασκευή 11 και Σάββατο 12 Δεκεμβρίου 2026 στις 21.00
Παραγωγή: Bright Productions
Εμείς οι Γυναίκες
σε σύλληψη, δραματουργική επεξεργασία & σκηνοθεσία Μαρίας Κολτσακίδου
Παρασκευή 18 στις 21.00 και Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2026 στις 20.00
Ο ιστότοπός μας χρησιμοποιεί cookies. Ορισμένα από αυτά είναι απαραίτητα για τη λειτουργία της ιστοσελίδας μας και άλλα μας βοηθούν να παρέχουμε το μέγιστο των υπηρεσιών μας. Επιλέξτε εσείς ποια cookies αποδέχεστε, τα οποία μπορείτε να αλλάξετε οποιαδήποτε στιγμή.
Αποδοχή
Αλλαγή ρυθμίσεων
Cookie Box Settings
Απόρρητο
Cookie Box Settings
Απόρρητο
Σεβόμαστε την ιδιωτικότητά σας
Επιλέξτε εσείς ποια cookies αποδέχεστε.
Ωστόσο, ορισμένα από αυτά είναι αναγκαία για την σωστή λειτουργία της ιστοσελίδας και μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες λειτουργίες να μην είναι πλέον διαθέσιμες. Για πληροφορίες σχετικά με τη διαγραφή των cookies, συμβουλευτείτε τη λειτουργία βοήθειας του προγράμματος περιήγησης.
Μάθετε περισσότερα σχετικά με τα cookies που χρησιμοποιούμε κάνοντας κλικ εδώ
Εδώ μπορείτε να ενεργοποιήσετε ή να απενεργοποιήσετε διαφορετικούς τύπους cookies:
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Αποθηκεύσει τα στοιχεία της σύνδεσης σας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας.
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
You must be logged in to post a comment Login