Το Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, στο πλαίσιο του θεσμικού και επιστημονικού του ρόλου για ζητήματα που αφορούν τον πρωτογενή τομέα στην περιοχή αρμοδιότητάς του, καταθέτει την παρούσα γεωτεχνική τοποθέτηση σχετικά με τις εκτεταμένες ζημιές που καταγράφονται σε αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και του δήμου Αμφίπολης από προσβολές περονοσπόρου κατά την καλλιεργητική περίοδο 2026.

Οι περιοχές στις οποίες καταγράφεται το πρόβλημα εντάσσονται στον χώρο ευθύνης του Παραρτήματος Ανατολικής Μακεδονίας κι αφορούν σημαντικό τμήμα της αμπελουργικής ζώνης του δήμου Παγγαίου, με ιδιαίτερη ένταση στις Δημοτικές Ενότητες Ορφανού, Πιερέων και Ελευθερών καθώς και του δήμου Αμφίπολης με ιδιαίτερη ένταση στις Δημοτικές Ενότητες Παλαιοκώμης και Ροδολίβους.

Από τα διαθέσιμα μετεωρολογικά και γεωπονικά δεδομένα προκύπτει ότι κατά το κρίσιμο δίμηνο Μαΐου –Ιουνίου 2026 επικράτησε συνδυασμός επαναλαμβανόμενων βροχοπτώσεων, υψηλής σχετικής υγρασίας και περιορισμένων ξηρών διαστημάτων. Οι συνθήκες αυτές συνέπεσαν με ιδιαίτερα ευαίσθητα φαινολογικά στάδια της αμπέλου, όπως η άνθηση, η γονιμοποίηση, η καρπόδεση και η πρώιμη ανάπτυξη των ραγών.

Ο συνδυασμός αυτός δημιούργησε ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη και εξάπλωση του περονοσπόρου της αμπέλου, με αλλεπάλληλους κύκλους μόλυνσης και αναμόλυνσης. Παράλληλα, οι ίδιες καιρικές συνθήκες περιόρισαν ουσιαστικά τα διαθέσιμα χρονικά παράθυρα για την έγκαιρη κι αποτελεσματική εφαρμογή φυτοπροστατευτικών επεμβάσεων, ιδίως σε αγροτεμάχια όπου η πρόσβαση με γεωργικά μηχανήματα δυσχεράνθηκε λόγω βρεγμένου εδάφους και επαναλαμβανόμενων βροχοπτώσεων.

Κατά την επιστημονική μας εκτίμηση, η φετινή κατάσταση δεν μπορεί να αξιολογηθεί ως μια συνήθης ή μεμονωμένη φυτοπαθολογική προσβολή. Η έκταση του προβλήματος, η χρονική σύμπτωση με κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας, η ένταση της πίεσης του παθογόνου και η αντικειμενικά περιορισμένη δυνατότητα διατήρησης αποτελεσματικής φυτοπροστατευτικής κάλυψης συγκροτούν μια εξαιρετική περίπτωση, η οποία χρήζει ειδικής αξιολόγησης από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Επιπλέον, η ύπαρξη εκτεταμένων προσβεβλημένων αμπελώνων σε μεγάλο τμήμα της περιοχής δημιουργεί πρόσθετο φυτοϋγειονομικό κίνδυνο για την ευρύτερη αμπελουργική ζώνη. Οι προσβεβλημένοι αμπελώνες μπορούν, υπό συνθήκες υψηλής υγρασίας, να λειτουργήσουν ως πηγές μολυσματικού φορτίου και δευτερογενών μολύνσεων, αυξάνοντας την πίεση του παθογόνου και για γειτονικές ή μη εμφανώς προσβεβλημένες εκμεταλλεύσεις.

Για τους λόγους αυτούς, το Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. θεωρεί επιστημονικά και διοικητικά εύλογη την άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών για:

1. την επιτόπια καταγραφή και τεχνική αξιολόγηση των ζημιών στις αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και Αμφίπολης

2. τη συσχέτιση των ζημιών με τα μετεωρολογικά δεδομένα της περιόδου Μαΐου – Ιουνίου 2026,

3. την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι καιρικές συνθήκες περιόρισαν αντικειμενικά την αποτελεσματικότητα των συνήθων φυτοπροστατευτικών μέτρων,

4. την εξέταση της δυνατότητας κατ’ εξαίρεση οικονομικής στήριξης των πληγέντων παραγωγών, μέσω του κατάλληλου εθνικού ή ενωσιακού πλαισίου.

Το παρόν έγγραφο δεν υποκαθιστά τις αρμόδιες ελεγκτικές και εκτιμητικές υπηρεσίες. Αναδεικνύει, όμως, τη γεωτεχνική διάσταση του προβλήματος και την ανάγκη ουσιαστικής, τεκμηριωμένης και άμεσης αξιολόγησης της κατάστασης.

Η αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί σημαντικό παραγωγικό κλάδο για τον Δήμο Παγγαίου και Αμφίπολης κι ευρύτερα για την Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας και Σερρών. Η φετινή ζημιά έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν το επίπεδο της μεμονωμένης εκμετάλλευσης κι επηρεάζουν την τοπική αγροτική οικονομία, την απασχόληση, τη μεταποίηση, την εμπορία και τη βιωσιμότητα των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων.

Κατόπιν των ανωτέρω, ζητούμε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τον ΕΛ.Γ.Α. και κάθε αρμόδιο φορέα να εξετάσουν με ιδιαίτερη προσοχή την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στις αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και Αμφίπολης και να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για την τεχνική τεκμηρίωση, αξιολόγηση και στήριξη των πληγέντων παραγωγών.

Ο Πρόεδρος της Δ.Ε.

του ΓΕΩΤΕ.Ε. Αν. Μακεδονίας

Ζαφείριος Μυστακίδης

• Κωστής Χατζηδάκης: Τέλος στις ιστορίες καθημερινής τρέλας με τις διεκδικήσεις αγροτικών εκτάσεων από το κράτος
• Μαργαρίτης Σχοινάς: Εφαρμόζουμε άμεσα τη ρύθμιση και αποκαθιστούμε μια χρόνια αδικία για χιλιάδες πολίτες

Τίθεται σε εφαρμογή η ρύθμιση του νόμου 5293/2026 «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», με την οποία το Δημόσιο παύει να διεκδικεί αγροτικά ακίνητα που το ίδιο είχε παραχωρήσει στο παρελθόν στους πολίτες, δίνοντας τέλος σε μια ταλαιπωρία που σε ορισμένες περιπτώσεις κρατούσε σχεδόν έναν αιώνα.

Το ζήτημα αφορά χιλιάδες πολίτες σε όλη τη χώρα, οι οποίοι καλλιεργούν και κατέχουν επί δεκαετίες εκτάσεις που τους έχει παραχωρήσει το Ελληνικό Δημόσιο, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η τυπική μεταβίβαση της κυριότητας. Οι πολίτες αυτοί, όταν πήγαιναν να μεταβιβάσουν, να κληροδοτήσουν ή να κατοχυρώσουν την περιουσία τους στο Κτηματολόγιο, βρίσκονταν αντιμέτωποι με το Δημόσιο που εμφανιζόταν να διεκδικεί τη γη που το ίδιο τους είχε δώσει.

Η διάταξη που ψηφίστηκε (άρθρο 12 του νόμου 5293/2026), τον οποίο εισηγήθηκε στη Βουλή ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ορίζει ότι το Δημόσιο δεν προβάλλει πλέον δικαιώματα και απέχει από δικαστικέςδιεκδικήσεις απέναντι στους πολίτες, όταν αυτοί κατέχουν τα ακίνητα δυνάμει παραχωρητηρίων, αγροτικών διανομών, κλήρων ή υποδείξεων εγκατάστασης από δημόσιες αρχές.

Σε εφαρμογή της διάταξης αυτής το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εξέδωσε σήμερα εγκύκλιο προς τις Διευθύνσεις Πολιτικής Γης και στις Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής των Περιφερειακών Ενοτήτων, στις οποίες τηρούνται τα κτηματολογικά στοιχεία και οι φάκελοι των διανομών. Η εγκύκλιος καθορίζει ποιες περιπτώσεις καλύπτονται, ποια έγγραφα αρκούν για να αποδείξει ο πολίτης το δικαίωμά του και πώς θα κινηθεί η Διοίκηση, ώστε να μην ξαναβρεθεί κανείς αντιμέτωπος με το ίδιο το κράτος για τη δική του γη. Οι υπηρεσίες αυτές καλούνται επίσης να χορηγούν αμελλητί τις βεβαιώσεις και τα έγγραφα που ζητά ο πολίτης.

Στο εξής, ο πολίτης που έχει στα χέρια του τον προσωρινό τίτλο, τη διοικητική πράξη παραχώρησης, τους πίνακες της διανομής ή τη σχετική βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας, μπορεί να κατοχυρώσει την ιδιοκτησία του χωρίς να σύρεται σε ατέρμονες δικαστικές διαμάχες.Επίσης, όσες δίκες εκκρεμούν καταργούνται ενώ προβλέπεται ότι στο Κτηματολόγιο θα διορθωθούν οι εσφαλμένες πρώτες εγγραφές που εμφάνιζαν ως ιδιοκτήτη το κράτος.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε:«Με το νόμο 5293/2026 δίνουμε πρακτικές λύσεις σε καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ανυπεράσπιστος πολίτης στις συναλλαγές του με το Δημόσιο. Η ρύθμιση με την οποία μπαίνει τέλος σε παράλογες διεκδικήσεις ακινήτων από την πλευρά του Δημοσίου είναι μια από αυτές τις περιπτώσεις. Έχω επισημάνει ότι δεν μπορεί κάποιος να έχει προσωρινά παραχωρητήρια από την εποχή του Βενιζέλου και να θυμόμαστε εκατό χρόνια μετά ότι αυτά τα παραχωρητήρια δεν ισχύουν. Προχωρούμε με ταχύτητα και συνέπεια στην εφαρμογή του συνόλου των ρυθμίσεων του νόμου, έχοντας ως γνώμονα ότι οι πολίτες πρέπει να πάψουν να αντιμετωπίζονται από το κράτος ως υπήκοοι».

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς δήλωσε:«Με την εγκύκλιο που εκδίδουμε σήμερα εφαρμόζουμε άμεσα μια σημαντική μεταρρύθμιση που βάζει τέλος σε μια πολυετή στρέβλωση και αποκαθιστά την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος. Χιλιάδες άνθρωποι που καλλιεργούν και κατέχουν νόμιμα τις εκτάσεις που τους παραχωρήθηκαν από το ίδιο το Δημόσιο δεν θα βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με αδικαιολόγητες δικαστικές διεκδικήσεις. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δίνει σαφείς οδηγίες στις υπηρεσίες του, ώστε οι διαδικασίες να ολοκληρώνονται γρήγορα, με διαφάνεια και χωρίς περιττή ταλαιπωρία. Στόχος μας είναι ένα κράτος που λύνει προβλήματα, προστατεύει την αγροτική περιουσία των πολιτών και υπηρετεί την ασφάλεια δικαίου».

Γρηγόρης Γρουζίδης: Μένει να δούμε πότε θα ξεκινήσουν και τα έργα

Ικανοποιητικό, εκ πρώτης όψεως, είναι το ποσό των 4,8 εκ. ευρώ που θα δοθεί για τις αποζημιώσεις των παραγωγών στα Τενάγη των Φιλίππων, σύμφωνα με όσα δήλωσε στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ Καβάλας, ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Παγγγαίου, Γρηγόρης Γρουζίδης.

«Έγινε η ανακοίνωση από τον κ. Χατζηδάκη και από τοπικούς βουλευτές και περιμένουμε να δούμε πόσοι παραγωγοί θα ενταχθούν. Πιστεύω ότι θα είναι μετά το άνοιγμα του ΟΣΔΕ, ώστε να δηλωθούν τα αγροτεμάχια και να υπάρξει η εκταμίευση του ποσού», ανέφερε αρχικά ο κ. Γρουζίδης.

Είναι το ποσό που είχαμε εξαρχής προτείνει

«Σε καλό δρόμο είμαστε όσον αφορά τα Τενάγη και τις αποζημιώσεις. Μένει να δούμε πότε θα ξεκινήσουν και τα έργα για να μην έχουμε ξανά πλημμυρικά φαινόμενα στην περιοχή και έντονες ξηρασίας. Είμαστε εν αναμονή και το αμέσως επόμενο διάστημα θα δούμε πως θα εξελιχθεί αυτή η διαδικασία. Είναι νωρίς ακόμη να συζητάμε για λεπτομέρειες. Είναι το ποσό που είχαμε εξαρχής προτείνει και μέσω των διαδικασιών που είχαν γίνει με τα στρέμματα που είναι πλημμυρισμένα. Πιστεύω ότι είναι ικανοποιητικό το ποσό, αλλά θα δούμε πόσοι είναι οι παραγωγοί που πλήττονται, να φανούν και από τον δορυφόρο και στο τέλος τα αγροτεμάχια που δεν έχουν σπαρθεί και οι άνθρωποι είναι σε κατάσταση ομηρίας. Τα νερά υποχώρησαν σε αρκετά σημεία, αλλά σε πολλά άλλα παραμένουν. Φυσικά η χρονιά έχει χαθεί. Ακόμη και εκεί που υποχώρησαν τα νερά είναι λάσπη, δεν μπορούν καλλιεργηθούν», πρόσθεσε καταληκτικά ο κ. Γρουζίδης.