Πολιτισμός

66ο Φεστιβάλ Φιλίππων: «Σφήκες» της Λένας Κιτσοπούλου (βασισμένοι στο έργο του Αριστοφάνη)

ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ ΛΕΜΟΝΤΖΗ

Πρόλογος

Ναι, δεν είναι οι Αριστοφανικοί «Σφήκες» αυτό το έργο της Κιτσοπούλου, αλλά μου δίνει την ευκαιρία να γράψω αυτά που θα έγραφα, αν ήταν το πραγματικό έργο του ποιητή.

Οι κανονικοί «Σφήκες» δεν είναι από τις κωμωδίες του Αριστοφάνη που ανεβαίνουν συχνά στη σύγχρονη σκηνή. Στο νεοελληνικό θέατρο, από την πρώτη παράσταση του Αλέξη Σολομού (1963) μέχρι σήμερα, καταγράφονται μόλις επτά παραστάσεις αυτής της κωμωδίας.

Οι “Σφήκες” είναι το έκτο κατά σειρά έργο του Αριστοφάνη και τέταρτο από τα σωζόμενα.

Γραμμένο κάτω από την επήρεια σοβαρών πολιτικών γεγονότων: αποτυχίες του αθηναϊκού στρατού στον Πόντο, στο Δήλιο, στην Αμφίπολη, συνθηκολόγηση Αθηναίων και Σπαρτιατών την άνοιξη του 423 π.Χ., εκφράζει σύγκαιρα κι έναν προσωπικό καημό του ποιητή, για την αποτυχία που είχαν οι “Νεφέλες” του -έναν χρόνο πριν- στο θέατρο του Διονύσου (423 π.Χ.).

Η συσχέτιση ενός καθαρά προσωπικού θέματος με μια εθνική υπόθεση θα ήταν άστοχη σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, όχι όμως στου ποιητή μας, που σκοπός του είναι η εξυγίανση και βελτίωση των πολιτικών ηθών κι όχι η επίδειξη πολιτικού ταλέντου. Γι’ αυτό, από την αρχή ο Αριστοφάνης προετοιμάζει ψυχικά τον θεατή, τονίζοντας πως το έργο του έχει ποιότητα και δεν είναι μια φτηνή κωμωδία, από τις τόσες που παρουσίαζαν συνήθως οι συνάδελφοί του.

Και όπως τα πράγματα έδειξαν, ο Αριστοφάνης όχι μόνο δούλεψε με κέφι το θέμα του, αλλά πρωτοτύπησε κιόλας. Η πρωτοτυπία του συνίσταται σε δύο κυρίως σημεία: α) στο ότι εμφανίζει ζωόμορφο Χορό – αργότερα θα γράψει τους «Όρνιθες», τους «Πελαργούς» (χαμένο πια έργο) και τους «Βατράχους» και β) στο ότι σατιρίζει έναν ιερό θεσμό που δε σηκώνει σάτιρα: Πρόκειται για το δικαστικό θεσμό.

Υπόθεση

Οι αληθινοί «Σφήκες» του Αριστοφάνη είναι η ιστορία ενός πατέρα κι ενός γιου με περίεργα ονόματα: Φιλοκλέων και Βδελυκλέων, αντιστοίχως. Ο Φιλοκλέων είναι μανιακός με τα δικαστήρια και ως εκ τούτου φανατικός οπαδός του Κλέωνα, αφού ο δημαγωγός του δίνει συνεχώς τροφή για το πάθος του. Από το δικαστικό του λειτούργημα ο Φιλοκλέων αποκομίζει μια αίσθηση αξίας και εξουσίας. Τον βολεύει, όμως, και το ημερήσιο αντιμίσθιο των τριών οβολών, που του παρέχει τη δυνατότητα να μην είναι εξαρτημένος από τον γιο του.

Ο Βδελυκλέων φέρει βαρέως την «ασθένεια» του πατέρα του και τον κλειδώνει στο σπίτι. Ούτε οι εφευρετικές προσπάθειες του γέροντα να αποδράσει ούτε η επιδρομή των συνδικαστών του (μισών ανθρώπων, μισών σφηκών) καταφέρνουν να απελευθερώσουν τον γέροντα. Έτσι, πατέρας και γιος καταφεύγουν σε «αγώνα δικαιολογιών». Ο Φιλοκλέων εκθέτει τους λόγους για τους οποίους αγαπά τόσο το δικαστιλίκι, ο Βδελυκλέων επιχειρεί να του εξηγήσει πως στην πραγματικότητα έχει γίνει το υποχείριο επιτηδείων, ώστε να πλουτίζουν σε βάρος του.

Η «ιδιαίτερη» Λένα Κιτσοπούλου βυθίζεται στα πλούσια νερά της Αριστοφανικής γραφής, αλιεύει μαργαριτάρια, τα καθαρίζει ή τα βρωμίζει (ανάλογα με την αντίληψη του θεατή), τα επεξεργάζεται κατά πώς της κατεβαίνει, συμπληρώνει τις ιδέες της ως πλαίσιο- κόσμημα δικής της επινόησης και πλάθει ένα επιθεωρησιακής δομής καινούργιο έργο, με τον ίδιο τίτλο.

Ανάγνωση

Το κανονικό έργο μιλάει για το δικαστικό σύστημα την εποχή της διακυβέρνησης του Μέγα οπορτουνιστή Κλέωνα, ο οποίος διόριζε δικαστές απλούς πολίτες. Μια τεράστια δικαστική μηχανή εξυπηρετούσε τα δικά του συμφέροντα, ενώ του εξασφάλιζε ψήφους. Επίσης, το έργο μιλάει για τα λαϊκά δικαστήρια, τη διαφθορά της εξουσίας, αυτά τα διαχρονικά που συναντάμε και σήμερα, παράμετροι που εμπεριέχονται και στο τσιρκολαγνικό έργο της Λένας Κιτσοπούλου.

Άλλωστε, τα social media έχουν ήδη δώσει στον καθένα το δικαίωμα να κρίνει, να καταδικάζει να αυτοδιορίζεται δικηγόρος, εισαγγελέας, ψυχίατρος, μηχανικός. Η εποχή επιτάσσει την άποψη επί παντός επιστητού να δημοσιοποιείται ανώνυμα ή επώνυμα κι όσοι την αποκηρύσσουν στιγματίζονται ένοχοι, συνένοχοι.

Ο Χορός των Σφηκών ανταποκρίνεται πλήρως στην πιο πάνω συνταγή. Ως προς την ταυτότητά του, είναι η προέκταση του Φιλοκλέωνα, άρα αποτελεί τον φυσικό σύμμαχο του συγκεκριμένου χαρακτήρα, ο οποίος στο εν λόγω έργο, όπως και ο Βδελυκλέων, είναι ταυτόχρονα και Κωμικός Ήρωας και Ανταγωνιστής. Ο Χορός των Σφηκών αποτελείται από γέροντες Αθηναίους πολίτες που προέρχονται από τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και σιτίζονται (κυριολεκτικά), ως δικαστές. Ως εκ τούτου είναι και αυτοί, όπως ο Φιλοκλέων, φανατικοί οπαδοί του Κλέωνα.

Σε αντίθεση με τον Φιλοκλέωνα, όμως, ο Χορός είναι διεσφηκωμένος. Η φύση του, δηλαδή, κινείται ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο, αφού από τη μέση και κάτω είναι Σφήκας διαθέτοντας, μάλιστα, αντί του δερμάτινου φαλλού, τον οποίο διατηρεί και χρησιμοποιεί ποικιλοτρόπως ο Φιλοκλέων, κεντρί! Με άλλα λόγια, ο Χορός των Σφηκών αποτελεί ιδιότυπη σύμφυρση των ανθρώπινων και των ζωικών χορών του Αριστοφάνη.

Ο Χορός επιδίδεται στην Παράβαση, στην οποία σχολιάζει την κακή συμπεριφορά των Αθηναίων θεατών έναντι του Αριστοφάνη (εννοεί την αποτυχία των Νεφελών στα Μεγάλα Διονύσια της προηγούμενης χρονιάς) και ερμηνεύει τη διττή του ταυτότητα, ως Αθηναίου της γενιάς των Μαραθωνομάχων και ως «Σφήκας».

Η παράσταση

Ρηξικέλευθος σημαίνει: επαναστατικός, καινοτόμος, πρωτοποριακός, ριζοσπαστικός. Όλα αυτά τα επίθετα συνοδεύουν τη δουλειά της συγγραφέως, σκηνοθέτριας και πρωταγωνίστριας Λένας Κιτσοπούλου, της οποίας τα πρότερα κείμενα, άρθρα, θεατρικά, δοκίμια, χρονογραφήματα, όπου κι αν τα πέτυχα, τα διάβασα και τα χάρηκα.

Επίσης, εκτιμώ το οξυδερκές πνεύμα της. Όμως, αυτό δε σημαίνει ότι δε δικαιούται να σκοντάψει, πάντα στο πλαίσιο της ελεύθερης έκφρασης, και να σακατέψει ένα αποτέλεσμα δημιουργική της ενασχόλησης.

Για την παράσταση με τίτλο «Σφήκες», εμφανώς ο ποιητής Αριστοφάνης σνομπαρίστηκε, αν όχι αγνοήθηκε, αλλά αυτό δε θεωρήθηκε διόλου μειονεκτικό από τους συμπαραγωγούς – κρατικούς χρηματοδότες, μήτε από τους συναδέρφους της Λένας Κιτσοπούλου ή από τους «οπαδούς- θαυμαστές» της εναλλακτικής της εργασίας είτε στο θέατρο είτε στη συγγραφή.

Πάντως, αν το «φάντασμα» του Αριστοφάνη κοινώνησε το όλο πόνημα κατά τη διάρκεια προετοιμασίας του και μετέπειτα παρουσίασής του, πιθανώς να αναρωτήθηκε «άραγε, τι είδους νέοι θεατές θα μεγαλώνουν μέσα από παραστάσεις ρηξικέλευθων απόψεων; Θα έχουν κανονικό αριθμό δαχτύλων στο χειροκρότημα της υπόκλισης; Η τέρψη τους θα είναι αρκετά θερμή; Η φαντασία τους θα είναι γόνιμη ή άκαρπη; Η ψυχή τους θα έχει την κανονική σχέση που πρέπει να έχει με το φυσικό σύμπαν ή θα ανάγεται – κάθε φορά – στον πάτο του “δοκιμαστικού σωλήνα”, χάριν πρωτοτυπίας, χάριν της μετά- μεταμοντέρνας διασκευής των έργων μου;»

Το πρόβλημα ξεκινά από το δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης, εφόσον προσπεράσουμε το προφανές στο «τι ήθελε να πει ο ποιητής» κι αυτό, όχι με τον κατασκευαστή της ιδέας: «θυσιάζουμε το οτιδήποτε στον βωμό της καινοτόμου άποψης», αλλά με τους καλλιτέχνες που έλκονται απ’ αυτήν, που αρπάζονται απ’ αυτήν, μέχρι να σπάσει και το τελευταίο τους νύχι. Συνήθως, δεν έχουν την κατάλληλη ευλυγισία, την εμπνευσμένη αίσθηση του χιούμορ να τη διατηρήσουν στο πνεύμα με το οποίο κυοφορήθηκε. Οι ιδέες γεννιούνται από δασκάλους, τα δόγματα από τους μαθητές κι ο συγγραφέας «σκοτώνεται» στον δρόμο.

Όλοι οι υπόλοιποι, ηθοποιοί κρατικών σκηνών και εγνωσμένης αξίας καλλιτέχνες – συντελεστές της παράστασης, ως πειθήνιοι εργάτες του θέατρου, ακολούθησαν ενσυνείδητα το όραμα της σκηνοθέτριας. Το αποτέλεσμα συζητείται κατά το δοκούν, που σημαίνει ότι οι πληρωμένες καταχωρήσεις το επευφημούν, ενώ πολλοί, απλοί ή μυημένοι στην Αττική κωμωδία θεατές, το αποδοκιμάζουν.

Στη συγκεκριμένη παράσταση δεν έχει καμία σημασία για το κοινό πώς είναι τα σκηνικά και τα κοστούμια, αν φιλοξενεί τραπεζαρίες, μπασκέτα ή πλαστικές καρέκλες η σκηνή, αν η μουσική του σημαντικού συνθέτη Νίκου Κυπουργού δένει ή ξηλώνει χορικά, μονολόγους, διαλόγους, αν υπάρχουν χορογραφίες ή άτσαλα βήματα. Το ποτάμι λέξεων που ρέει από τα στόματα των ηθοποιών μετράει. Είναι βατό αυτό το κείμενο- ποταμός που απλώνεται στην ορχήστρα; Μπορεί κανείς να το διαβεί; Μπορεί να κολυμπήσει ή πρέπει να ψάξει για μια σανίδα σωτήρια για να φτάσει ως τις εκβολές του; Μήπως είναι προτιμότερο να σηκωθεί και να φύγει για να γλυτώσει την αντάρα ή έστω, το μουσκίδι; Δύσκολη απάντηση. Η ανάγνωση μιας σειράς ή μιας εικόνας από ομάδα θεατών – αναγνωστών, δε συνεπάγεται αυτονόητο συμπέρασμα. Ο καθείς εισπράττει αυτό που του επιτρέπουν οι γνώσεις του, οι εμπειρίες του, οι προσδοκίες του.

Εγώ προτιμώ να σας πω ότι διάβασα στην «POPAGANDA» μια δήλωση της «αιρετικής» Λένας Κιτσοπούλου. Την παραθέτω αυτούσια:

«….. μιλάμε για μία δημοκρατία ανύπαρκτη. Δεν υπάρχει πολίτης σε αυτή τη χώρα να έχει βιώσει μία δημοκρατική μέρα στη ζωή του. Ποια είναι η δημοκρατία; Είναι δημοκρατικό να έχεις δημόσια παιδεία χωρίς υποδομές; Είναι δημοκρατικό να πετάς αυτόν που δεν έχει χρήματα σε κάτι διαδρόμους νοσοκομείων μόνο του να πεθαίνει; Είναι δημοκρατικό το φακελάκι; Ο πληρωμένος δημοσιογράφος; Είναι δημοκρατικό να ψάχνουν το δίκιο τους οι άνθρωποι από την τραγωδία στο Μάτι, ή στα Τέμπη και να μην βρίσκουν άκρη; Να μην τους δίνει σημασία κανείς; Είναι δημοκρατικό να μην τηρείται πουθενά και ποτέ το τεκμήριο αθωότητας; Τι δημοκρατικό υπάρχει σε αυτή τη χώρα; Πότε ζήσαμε κάτι δημοκρατικό εδώ πέρα, κάτι δίκαιο; Εδώ προσπαθείς να είσαι δίκαιος και σε σπρώχνουν οι παράνομοι να περάσουνε. Εδώ δεν ξέρει κανείς ούτε πώς να μπει στο μετρό. Σπρώχνει απλώς για να περάσει μπροστά και εσύ που περιμένεις στη σειρά σου, του φαίνεσαι απλώς μαλάκας. Αυτή είναι η δημοκρατία της Ελλάδας.»

Δίκιο έχει, αλλά ξέχασε κάτι πολύ σημαντικό. Ότι η ίδια βιώνει – εδώ και χρόνια – σ’ αυτή τη χώρα που αναθεματίζει τόσο καυστικά, την απόλυτη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, εφόσον μπορεί τόσο πολύ συχνά να λέει και να κάνει ό,τι θέλει κι όπως το θέλει ανενόχλητη και, μάλιστα, να αμείβεται αδρά γι’ αυτό. Το γράφω, για να μην αφήνουμε μισές τις αλήθειες, επειδή στον μονόλογό της -παράβαση της παράστασης, μας είπε θυμωμένη σε ραπ εκτέλεση, ότι έχει δεμένο συμβόλαιο με το Εθνικό, ότι όποιος την κρίνει να βάλει την κριτική του στον κ@λο του, ότι γενικώς και ειδικώς γ@μεί και δέρνει, διότι έτσι γουστάρει ως αντικομφορμίστρια, ως αντι…οτιδήποτε, ότι έτσι είναι η γαμοζωή και παρόμοια γαμοσταυρίδια.

Κι εδώ ξέχασε η α(ν)θηρόστομη και αθυρόστομη καλλιτέχνιδα, ότι ο τελικός αποδέκτης ενός έργου τέχνης, ας πούμε, είναι ο θεατής κι αυτός έχει το δικαίωμα να κρίνει, συν του ότι όλοι κρινόμαστε. Ασυζητητί. Είτε της αρέσει είτε όχι.

Επίσης, συχνά – πυκνά επικαλούμαστε ρήσεις αρχαίων φιλοσόφων, ως επιχειρήματα, για να στηρίξουμε απόψεις. Θα το κάνω κι εγώ: «Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία». (Ισοκράτης, 436-338π.χ. )

Θέλω και θα μείνω στον κ. Χρονόπουλο, επειδή το δελτίο τύπου τον κατονομάζει ως μεταφραστή του έργου της Λένας Κιτσοπούλου, έστω κι αν έλλειπε ο λόγος του στην παράσταση. Ο κ. Στυλιανός Χρονόπουλος είναι ειδήμων στη μετάφραση Αττικής κωμωδίας. Άλλωστε, το αρχαίο ελληνικό δράμα είναι πνευματικά ένα κατόρθωμα, μια ανακάλυψη του αττικού δαιμονίου και η αποτύπωση σε κώδικα καλλιτεχνικό των μεγίστων πολιτικών, κοινωνικών, ηθικών, θεολογικών και ψυχολογικών προβλημάτων του ανθρώπου, όπως αυτά έγιναν συνειδητή αναζήτηση σε μια συγκεκριμένη εποχή. Η ελληνική τραγωδία και κωμωδία, ως θεσμός της αθηναϊκής δημοκρατίας, είναι μια πνευματική επικοινωνία συνειδητών πολιτών. Το αρχαίο δράμα είναι εν πυκνώ η πόλις, οι θεσμοί της, η ιστορία της, το μέλλον και οι προοπτικές της, οι αποτυχίες της, τα αδιέξοδά της, οι δόκιμες εκφράσεις της, η κατασταλαγμένη πείρα της, ο βαθύς της λόγος.

Η μετάφραση είναι ένα γλωσσικό στοίχημα και ο κ. Χρονόπουλος στο παρόν έργο -πνευματικής ιδιοκτησίας Λένας Κιτσοπούλου – ούτε καν το έβαλε.

Βεβαίως και χειροκρότησα όλους τους ηθοποιούς στο φινάλε, τους μουσικούς, την υπέροχη Νεφέλη Μαϊστράλη. Η έκπληξη ήρθε από το κοίλο. Δυνατά χειροκροτήματα και επευφημίες. Η Λένα Κιτσοπούλου, όπως φάνηκε, είναι ιδιαίτερα δημοφιλής και αγαπητή στο κοινό των Φιλίππων. Μάλιστα, θυμάμαι πόσο καλή ήταν στην κατά Μαρμαρινού «Λυσιστράτη», που έφερε το 2016 στο Φεστιβάλ Φιλίππων το Εθνικό Θέατρο. Ποιος ξέρει τι μεσολάβησε από τότε έως σήμερα και τον Μαρμαρινό τον «μάδησε» στην παράβαση – παραλήρημά της.

Επίλογος

Η δική μου «υπογραφή» στην κριτική μιας θεατρικής παράστασης είναι η δομή του άρθρου: «Ο πρόλογος», «η υπόθεση», «η ανάγνωση – ερμηνεία μου», «η παράσταση» και «ο επίλογος».

Και εδώ, λοιπόν, ακολούθησα αυτό που με χαρακτηρίζει. Σεβασμός στους εργάτες του θέατρου. Παράθεση ενστάσεων. Ενημέρωση για το έργο αναγνωστών – δυνάμει θεατών, αλλά και άποψη γι’ αυτό που είδα. Είτε είναι Αριστοφάνης ή έμπνευση από έργο του Αριστοφάνη ή κάτι εντελώς διαφορετικό που, εν προκειμένω, το είπανε «φτηνό πανηγυράκι», «ιεροσυλία», «μεγάλο φαγοπότι κρατικού χρήματος», «όνειδος ελληνικού αρχαίου δράματος», «αλαζονική, υπερφίαλη και αήθης συμπεριφορά σκηνοθέτιδας απέναντι στο κοινό», αλλά το είπανε και σουρεάλ «τέχνη». Κρατήστε ελεύθερα όποιο σας αντιπροσωπεύει.

Και κάτι ακόμα. Για μένα το αρχαίο θέατρο Φιλίππων έχει την ίδια «ιερότητα» με αυτό της Επιδαύρου. Από παιδί μέχρι σήμερα κάθομαι στα ίδια διαζώματα και νιώθω το αυτό δέος στην κάθε επίσκεψή μου. Πριν από την παράσταση. Μετά, παίρνω μαζί μου ό,τι αυτή με κέρασε. Ευφροσύνη, ικανοποίηση, τίποτα ή απογοήτευση, οργή, πίκρα, αηδία.

Συντελεστές

Μετάφραση: Στέλιος Χρονόπουλος
Ελεύθερη διασκευή-Σκηνοθεσία: Λένα Κιτσοπούλου
Σκηνικά-Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού
Μουσική: Νίκος Κυπουργός
Χορογραφία: Αμάλια Μπένετ
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Ηχητικός σχεδιασμός: Κώστας Λώλος
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Δραματολόγος παράστασης: Ασπασία Μαρία Αλεξίου

Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριλένα Μόσχου
Βοηθός σκηνοθέτη Β΄: Σαβίνα Τσάφα
Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματόλογου: Τζίνα Ηλιοπούλου
Βοηθός μουσικού: Αλέξης Κωτσόπουλος
Σχεδιασμός κομμώσεων: Κωνσταντίνος Κολιούσης
Φωτογραφίες και video παράστασης: Χρήστος Συμεωνίδης

Διανομή αλφαβητικά

Δάφνη Δαυίδ, Αλέξανδρος Ζουριδάκης, Κωνσταντίνος Καπελλίδης, Νίκος Καραθάνος, Λένα Κιτσοπούλου, Γιάννης Κότσιφας, Νίκος Κουσούλης, Αλέξης Κωτσόπουλος, Νεφέλη Μαϊστράλη, Σωτήρης Μανίκας, Νικόλας Μαραγκόπουλος, Ιωάννα Μαυρέα, Θάνος Μπίρκος, Δημήτρης Ναζίρης, Πάνος Παπαδόπουλος, Στέφανος Πίττας, Κωνσταντίνος Πλεμμένος, Μαριάννα Πουρέγκα, Θοδωρής Σκυφτούλης

Μουσικοί επί σκηνής:

Σοφία Ευκλείδου, Βαγγέλης Καρίπης, Εύη Κανέλλου

Η παράσταση προτείνεται σε θεατές από 15 ετών και άνω.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑΣ

22/07 21:00 Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων

25/07 21:00 Θέατρο Δάσους

26/07 21:00 Θέατρο Δάσους

30/07 21:00 Αρχαίο Θέατρο Δωδώνης

05/08 21:0 Αρχαίο Θέατρο ΔΙΟΝ

29/08 21:00 Δημοτικό θέατρο Ηλιούπολης «Δημήτρης Κιντής»

06/09 21:00 ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ – Ειρήνη Παπά

07/09 21:00 ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ – Ειρήνη Παπά

08/09 21:00 ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ – Ειρήνη Παπά

09/09 21:00 ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ – Ειρήνη Παπά

16/09 21:00 Κηποθέατρο Παπάγου

22/09 21:00 Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη»

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews

Πολιτισμός

KΑΒΑΛΑ FESTIVAL 2026: Μία στρατηγική σύμπραξη εξωστρέφειας και πολιτισμού μεταξύ Καβάλας και Νυρεμβέργης.

Η FORUM Α.Ε., η κορυφαία εταιρία διοργάνωσης εκθέσεων στην Ελλάδα και μέλος του γερμανικού εκθεσιακού ομίλου NürnbergMesse, ενώνει τις δυνάμεις της με τον Δήμο Καβάλας για τη διοργάνωση του KAVALA FESTIVAL 2026, ένα φεστιβάλ με διεθνή χαρακτήρα. Με αφορμή τη συμπλήρωση 27 ετών από την επίσημη αδελφοποίηση (1999) και τη στενή θεσμική συνεργασία μεταξύ Καβάλας και Νυρεμβέργης, οι δύο πόλεις ενώνονται ξανά σε μια γιορτή-ορόσημο.

Το KAΒΑΛA FESTIVAL 2026 θα πραγματοποιηθεί στις 25 και 26 Ιουλίου 2026 στο Δημοτικό Πάρκο Φαλήρου, τελώντας υπό την αιγίδα τοπικών φορέων. Στόχος της διοργάνωσης είναι να αναδείξει τον γαστρονομικό και πολιτιστικό πλούτο της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενισχύοντας παράλληλα τους ιστορικούς δεσμούς που συνδέουν τις δύο πόλεις.

Ο κ. Θάνος Παναγούλιας, Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος FORUM A.E. δήλωσε: «Είναι μεγάλη μας τιμή και χαρά η σύλληψη της ιδέας και η διοργάνωση του KABAΛA FESTIVAL 2026. Μίας εκδήλωσης που ταυτίζεται με γιορτή της τοπικής κοινωνίας και έμπρακτη επιβεβαίωση των ισχυρών δεσμών φιλίας που, εδώ και 27 χρόνια, συνδέουν την Καβάλα με την αδελφοποιημένη πόλη της Νυρεμβέργης. Αναδεικνύοντας την τοπική παράδοση των δύο πόλεων μέσα από πλήθος γεύσεων και δραστηριοτήτων, επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε, στην καρδιά της Καβάλας, μία αξέχαστη εμπειρία τόσο για τους κατοίκους και τους επισκέπτες, όσο και για τους θεσμικούς φορείς των δύο πόλεων».

Ο κ. Petter Ottmann, CEO του Ομίλου NürnbergMesse επεσήμανε: «Ένα μεγάλο μέρος των εμπορικών εκθέσεων που διοργανώνει η FORUM επικεντρώνεται στη γαστρονομία, τον τουρισμό και τη φιλοξενία. Επομένως, είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς που μεταφέρουμε αυτή την πολύτιμη τεχνογνωσία για πρώτη φορά στη Βόρεια Ελλάδα μέσω του KABAΛA FESTIVAL, ενισχύοντας ταυτόχρονα τους δεσμούς αδελφοποίησης των δύο πόλεων».

Ο κ. Θόδωρος Μουριάδης, Δήμαρχος Καβάλας υπογράμμισε: «Το ΚΑΒΑΛΑ FESTIVAL, μια διοργάνωση με ευδιάκριτο οικονομικό και καλλιτεχνικό αποτύπωμα, συνιστά απτή απόδειξη της συνεχούς προσπάθειας οργανωμένης εξωστρέφειας του Δήμου Καβάλας. Στο Πάρκο Φαλήρου, όπου θα φιλοξενηθούν μεγάλες εταιρείες ζυθοποιίας και διάφορα μουσικά σχήματα, αναμένεται να επιβεβαιωθεί η δυνατότητα της πόλης μας να υλοποιήσει δράσεις και ιδέες που

εφαρμόζονται με απόλυτη επιτυχία εδώ και δεκαετίες εκτός των ελληνικών συνόρων. Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με άλλες μορφές διασκέδασης και με το περιεχόμενο παράλληλων εκδηλώσεων που εμπεριέχουν καινοτόμα στοιχεία και ευρηματικές πρακτικές για τη βίωση πρωτόγνωρων εμπειριών. Η επάρκεια και ο άριστος επαγγελματισμός των στελεχών της FORUM AE – Member of NurnbergMesse, καθώς και η συνέπεια των υπαλλήλων των δημοτικών υπηρεσιών, αποτελούν τα εχέγγυα για να φτάσουμε με ασφάλεια στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Το ΚΑΒΑΛΑ FESTIVAL θα είναι μία γιορτή με πολύ κέφι, χρώμα και ιδιαίτερες γεύσεις. Ας τη ζήσουμε!»

Ο κ. Marcus König, Δήμαρχος Νυρεμβέργης σημείωσε: «Η αδελφοποίηση μεταξύ της Καβάλας και της Νυρεμβέργης συνδέει τις δύο πόλεις μας μέσα από τον πολιτισμό, την ιστορία και τις γαστρονομικές απολαύσεις. Στο KAVALA FESTIVAL, αυτός ο στενός δεσμός ζωντανεύει με έναν ξεχωριστό τρόπο».

Διεθνής Δικτύωση

Στο πλαίσιο του φεστιβάλ θα υλοποιηθεί ένα στοχευμένο πρόγραμμα φιλοξενίας μέσω του οποίου θεσμικοί εκπρόσωποι και διεθνείς δημοσιογράφοι θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε απευθείας επαφή με τους εκθέτες. Παράλληλα θα µυηθούν στην τοπική κουλτούρα και ιστορία της περιοχής µέσα από ένα ειδικά σχεδιασµένο πρόγραµµα ξεναγήσεων στα αξιοθέατα, περιηγήσεων σε τοποθεσίας ορόσημα και πολιτιστικών δράσεων. Η στρατηγική σημασία της διοργάνωσης ενισχύεται φέτος από τις απευθείας πτήσεις της Marabu Airlines που συνδέουν τη Νυρεμβέργη με την Καβάλα, διευκολύνοντας την προσέλευση επισκεπτών και στελεχών από την κεντρική Ευρώπη.

Πρόγραμμα Φεστιβάλ

Παρά τον έντονα θεσμικό του χαρακτήρα, το Φεστιβάλ παραμένει μια ανοιχτή εκδήλωση για την τοπική κοινωνία, για όλους τους κατοίκους της πόλης αλλά και της ευρύτερης Περιφέρειας προσφέροντας ένα ποιοτικό διήμερο πρόγραμμα (με ελεύθερη είσοδο):

Γεύσεις από την Ελλάδα και τη Γερμανία: Επιλεγμένες ζυθοποιίες και μικροζυθοποιίες της χώρας και παραδοσιακά προϊόντα τοπικών επιχειρήσεων και ανεξάρτητων παραγωγών.
Πολιτιστικό πρόγραμμα: Μουσικές συναυλίες με τη συμμετοχή του συγκροτήματος «Χαΐνηδες» (Σάββατο 25/07) και της Ήβης Αδάμου (Κυριακή 26/07).
Ελληνογερμανικές εκπαιδευτικές δράσεις: Δημιουργικά εργαστήρια και διαδραστικά παιχνίδια γνωριμίας με τη γερμανική γλώσσα και κουλτούρα, σε συνεργασία με την Τοπική Επιτροπή Καθηγητών Γερμανικής Γλώσσας Καβάλας.

Υπό την Αιγίδα & Υποστήριξη:

Το KAΒΑΛΑ FESTIVAL τελεί υπό την Αιγίδα του Δήμου Καβάλας, του Επιμελητηρίου Καβάλας, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης και της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Ν. Καβάλας.

Επίσημοι Partners

Δήμος Νυρεμβέργης (City of Nuremberg)
FILOS – Πρωτοβουλία για την προώθηση της αδελφοποίησης Νυρεμβέργης-Καβάλας
Marabu Airlines

Ταυτότητα φεστιβάλ

Ημερομηνίες: Σάββατο 25 & Κυριακή 26 Ιουλίου 2026
Ωράριο Λειτουργίας: 18:00 – 23:00
Τοποθεσία: Δημοτικό Πάρκο Φαλήρου, Καβάλα
Είσοδος: ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Diamond Partner: ΒΙΚΡΕ

Μέγας Χορηγός Ψηφιακών Συναλλαγών: NBG PAY / EDPS

Σχετικά με τη FORUM S.A. – Μέλος του Ομίλου NürnbergMesse

Η FORUM S.A. είναι η κορυφαία εταιρεία διοργάνωσης εκθέσεων στην Ελλάδα, έχοντας στο χαρτοφυλάκιό της κορυφαία trade shows παγκόσμιου βεληνεκούς (HORECA, FOOD EXPO, XENIA, FOODTECH, ARTOZA, GLOBAL PACK, OENOTELIA, LOGISTICS EXPO, TRUCK & VAN EXPO) και εξειδικευμένα B2B και B2C festivals (Athens Coffee Festival, World of Beer Festival). Ως μέλος του εκθεσιακού ομίλου της NürnbergMesse, η FORUM S.A. αποτελεί βασικό πυλώνα εξωστρέφειας και ανάπτυξης για την ελληνική επιχειρηματικότητα, προσφέροντας παράλληλα ολοκληρωμένες λύσεις corporate events και booth construction μέσω του τμήματος FORUM TOTAL SOLUTIONS.

Σχετικά με τη NürnbergMesse

Ο Όμιλος NürnbergMesse Group καταχωρίστηκε στο εμπορικό μητρώο στις 5 Απριλίου 1974 ως Nürnberger Messe- und Ausstellungsgesellschaft mbH (NMA) και αποτελεί σήμερα μία από τις 15 μεγαλύτερες εταιρείες διοργάνωσης εκθέσεων παγκοσμίως. Ο Όμιλος απασχολεί περισσότερους από 1.200 εργαζομένους σε 15 διεθνείς τοποθεσίες στη Γερμανία, την Αυστρία, την Ιταλία, την Ελλάδα, τη Βραζιλία, την Κίνα, την Ινδία και τις ΗΠΑ. Επιπλέον, διαθέτει ένα δίκτυο διεθνών αντιπροσώπων σε περισσότερες από 100 άλλες χώρες. Το χαρτοφυλάκιό του περιλαμβάνει περίπου 120 δια ζώσης και διαδικτυακές εκδηλώσεις, οι οποίες εστιάζουν σε πέντε βασικούς τομείς: Λιανικό Εμπόριο & Καταναλωτικά Αγαθά, Δόμηση & Κατασκευές, Τεχνολογία Επεξεργασίας, Ηλεκτρονικά & Ασφάλεια, και Κοινωνία & Δημόσιος Τομέας.

Πηγή: KavalaWebNews

Πολιτισμός

«Οι Αντιγόνες» του Γιώργου Καρακάντζα στο 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων

Μια πρωτότυπη παράσταση μαριονετών, από τον μετρ του είδους Γιώργο Καρακάντζα, σε μια διεθνή συμπαραγωγή με τη γαλλική ομάδα Anima Théâtre.

Κριτική από τον Παύλο Λεμοντζή

Το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων, παρουσιάζει τη Δευτέρα 20 και την Τρίτη 21 Ιουλίου στη Στοά Αϊ Γιάννη, την τρίγλωσση παράσταση κουκλοθεάτρου «Οι Αντιγόνες», σε Γαλλική, Ιρανική και Ελληνική Γλώσσα.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερη παράσταση-βαλίτσα που αντλεί τις τεχνικές της από το θέατρο σκιών ενώ έχει σχεδιαστεί έτσι, ώστε να ταξιδεύει παντού.

Η παράσταση στηρίζεται στον μύθο της Αντιγόνης, αυτή τη θεμελιώδη μορφή της ελληνικής τραγωδίας που αψηφά την απαγόρευση του Κρέοντα να θάψει τον αδερφό της, Πολυνείκη, πληρώνοντας το τίμημα με τη δική της ζωή. Η ιστορία της
διασχίζει τους αιώνες και αντηχεί ακόμα και σήμερα.

Στη συγκεκριμένη παράσταση η Αντιγόνη δεν είναι πια μόνο μια ηρωίδα της αρχαιότητας: γίνεται μια σύγχρονη, ανυπότακτη γυναίκα που ενσαρκώνει μια αξιοπρέπεια που αρνείται να υποταχθεί.

Σε μια σκηνή εσκεμμένα λιτή, η αφήγηση αναπτύσσεται μέσα από μια βαλίτσα -σύμβολο της προσφυγιάς και της μνήμης- που μετατρέπεται σε μικροσκοπικό θέατρο όπου ξαναπαίζονται τα κομμάτια της ζωής της Αντιγόνης. Κανένα αντικείμενο δεν είναι ουδέτερο: ένα μαντήλι, ένας καθρέφτης, μια λάμπα ή μια φιγούρα συμμετέχουν στη δημιουργία ενός κόσμου σκιών και αναμνήσεων, όπου ο μύθος συναντά το προσωπικό.

Η παράσταση παίρνει τη μορφή παραμυθιού ενώ την αφήγησή του αναλαμβάνουν δύο performers. Ο ένας «σμιλεύει» το φως και τις εμφανίσεις, δίνοντας σώμα στις μορφές της εξουσίας και της τραγωδίας και η άλλη ενσαρκώνει την Αντιγόνη, εμπλουτίζοντας την ιστορία με την εμπειρία του ιρανικού παραμυθιού (Naqqali) και τη δική του πορεία.

Από αυτή τη συνάντηση γεννιέται μια σύγχρονη Αντιγόνη, που καθρεφτίζει πάνω της τα ζητήματα της προσφυγιάς, της ελευθερίας και της γυναικείας αντίστασης, αντηχώντας τους σύγχρονους αγώνες και τις φωνές των γυναικών που συναντήθηκαν κατά τη διάρκεια του δημιουργίας αυτού του έργου.

Η ομάδα του Γιώργου Καρακάντζα δίνει νέα διάσταση στο Θέατρο Σκιών , με μια εντελώς ιδιότυπη μορφή τέχνης και διασκεδάζει, ψυχαγωγεί, διαμορφώνει χαρακτήρες, εκπαιδεύει θεατές, δίνει ουσία στον όρο «διαδραστικό θέατρο». Εξάλλου, το θέατρο του είδους είναι ένα θεσμοθετημένο μέσο αγωγής και ψυχαγωγίας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τη γέννηση της φιγούρας ή της κούκλας, αλλά υπάρχουν στοιχεία για τη μεγάλη της ιστορία. Η πρώτη θεατρική πράξη του ανθρώπου, κατά τους Έλληνες, ήταν το πλάσιμο ομοιώματός του, «ανδρείκελου», που προέρχεται από τις λέξεις «ανήρ» και το επίθετο «είκελος» που σημαίνει «όμοιος». Με κάποια προσποίηση, μίμηση, του έδωσε φωνή και κίνηση κι έτσι αποτέλεσε θέαμα. Η εμφάνισή του χρονολογείται πριν από 3.000 χρόνια κι αναπτύχθηκε σχεδόν σ’ όλον τον κόσμο. Υπάρχουν στοιχεία ότι , πλην τις αρχαίας Ελλάδας, συναντήθηκε στην Αίγυπτο, στην Ινδία, στην Άπω Ανατολή, στη Ρώμη κι αργότερα σ’ όλη την Ευρώπη.

Ο κύριος ρόλος τους ήταν θρησκευτικός. Μάλιστα, σε αιγυπτιακό τάφο βρέθηκαν μαριονέτες. Απ’ την Αίγυπτο ήρθαν και στην Ελλάδα και, σύμφωνα και με τον Λουκιανό, οι αρχαίοι Έλληνες μιμήθηκαν τον μηχανισμό της κινητικότητάς τους, ώστε η μαριονέτα να διαδοθεί ευρέως, ακόμη και στη καθημερινή ψυχαγωγία τους.

Ο μύθος της Αντιγόνης χαρακτηρίζεται από μεταμορφωτικές τάσεις, όπως άλλωστε κάθε αρχαιοελληνικός μύθος, με τη διαφορά ότι η ιστορία της Αντιγόνης έχει μεταπλαστεί, μεθερμηνευτεί, επαναπροσληφθεί και επαναπροσδιοριστεί στη σύγχρονη εποχή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον μύθο που μας έρχεται από την κλασική αρχαιότητα. Οι δυνάμεις της μετάπλασης και της μεταμόρφωσής της είναι αστείρευτες. Σε όλον τον κόσμο η φιγούρα της χρησιμοποιήθηκε για να αφηγηθεί εκ νέου ιστορίες αντίστασης σε ολιγαρχικά ή απολυταρχικά ή αποικιοκρατικά καθεστώτα, ιστορίες χειραφέτησης και προσωπικής ενδυνάμωσης, ιστορίες έμφυλης ισότητας και συμπερίληψης του Άλλου. Η Αντιγόνη μεταμορφώνεται συνεχώς γεννώντας δεκάδες νέες ‘Αντιγόνες’ που πασχίζουν να αφήσουν τις σκιές και να βγουν στο φως. Εδώ συναντιέται το θέατρο σκιών και οι πολλές σύγχρονες Αντιγόνες.

Το θέατρο σκιών συνδέεται με τη γέννηση της ανθρωπότητας. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς τις σκιές να χορεύουν στις προϊστορικές σπηλιές ή ακόμα και στη σπηλιά του Πλάτωνα. Στην αρχαία Ελλάδα, η σκιά χρησιμοποιούνταν από το Μαντείο των Δελφών για τη δημιουργία μιας μυστικιστικής ατμόσφαιρας, καθώς οι σκιές επιτρέπουν την αναπαράσταση άλλων κόσμων στη συλλογική φαντασία. Οι μάντεις και οι χαρτορίχτρες ‘συνομιλούν’ με τις σκιές και τις ‘ακούνε’, καθώς βρίσκονται σε ‘επικοινωνία’ με τον κόσμο των πνευμάτων και με τον θάνατο. Στο θέατρο, σήμερα, με τον συνδυασμό διαφόρων πηγών φωτός και βίντεο μπορούμε να παράγουμε σκιές μέσα στον χώρο και να δώσουμε μια άλλη διάσταση στην αφήγηση. Οι σκιές μπορούν να κάνουν μια αφήγηση πιο φαντασμαγορική. Οι σκιές και οι προβολές εικόνων ξεφεύγουν από τη γραμμική αφήγηση και οι χαρακτήρες της παράστασης ζωντανεύουν, καινούργιοι χώροι και τόποι γεννιούνται απλά με ένα φως και λίγες φιγούρες.

«Η δημιουργία, ο πολιτισμός και η παιδεία νομίζω ότι μπορούν να μας αφυπνίσουν ενάντια στη βαρβαρότητα. Η ελληνική μυθολογία είναι μέρος του ανθρώπινου πολιτισμού.» Δήλωσε ο ίδιος ο σκηνοθέτης.

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Γιώργος Καρακάντζας, Samaneh Latifi
Εικονογράφος: Kinga Kelemen
Μουσικός: Ali Hout

Μαριονετίστας: Γιώργος Καρακάντζας
Ηθοποιός: Samaneh Latifi

Συνεργάτες: Ευφημία Καρακάντζα (Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας), Eric Deniaud (Κατασκευαστής Μαριονετών)
Εκτέλεση Παραγωγής: Anima Theatre

Η παράσταση είναι στα γαλλικά, περσικά και ελληνικά.

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews

Πολιτισμός

Γιώργος Καρακάντζας: Ένας σκηνοθέτης και συγγραφέας με διεθνή καριέρα στο κουκλοθέατρο

του Παύλου Λεμοντζή

Ο Καβαλιώτης καλλιτέχνης Γιώργος Καρακάντζας εκπαιδεύτηκε στην Ακαδημία Θεάτρου στην Πράγα (DAMU) και στην Εθνική Σχολή Κουκλοθεάτρου (ESNAM) στο Charleville-Mézières της Γαλλίας. Το 2001, ήταν από τα ιδρυτικά μέλη για την Compagnie La Machine à Racines και ακολούθησε το Anima Théâtre το 2004. Στα έργα του περιλαμβάνονται το Καμπαρέ των χαμένων ψυχών (2002), ο Mr. H? (2008), Gojira (2015), Rebetiko (2020) και Mythos (2024). Έχει συνεργαστεί μεταξύ άλλων με το Théâtre de Cuisine, το Cirque Batard Cahin-Caha και το France 3 Television. Έχει επίσης συνεργαστεί με τους Cie Paramana στην Ελλάδα και Cie Alama d’Arame στην Πορτογαλία. Από το 2019, είναι συνεργάτης καλλιτέχνης στο La Garance, Εθνικό Θέατρο του Cavaillon.

Στην Ελλάδα έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από την παράσταση κουκλοθεάτρου “Mythos”, που παρουσιάστηκε πέρυσι στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και σημείωσε επιτυχία. Εμπνεύστηκε το έργο “Mythos” από τις παιδικές αναμνήσεις του και τις μυθικές διηγήσεις της Ιλιάδας, της Οδύσσειας και της ελληνικής μυθολογίας που του διάβαζε ο πατέρας του. Οι χαρακτήρες θυμίζουν τους ήρωες, τα τέρατα και τις θεότητες αυτών των αρχαίων ιστοριών για να επαναμαγέψουν τον κόσμο που τους περιβάλλει.

Ο ίδιος μίλησε για τις σπουδές του, τα έργα του, την πορεία του στο εξωτερικό και στην Ελλάδα σε συνεντεύξεις του και σταχυολόγησα μερικά ενδιαφέροντα αποσπάσματα από τη βιογραφία του.

«Η γοητεία του κουκλοθεάτρου βρίσκεται σε αυτό το πολύ όμορφο κείμενο της Brunella Eruli, όσον αφορά το τι είναι η τέχνη του κουκλοθεάτρου.
Η μαριονέτα δεν είναι ένα ανθρώπινο ον σε μινιατούρα: είναι ταυτόχρονα πολύ περισσότερα και πολύ λιγότερα από τον ηθοποιό. Αέρινη φιγούρα ή γκροτέσκο τέρας, τεχνικό θαύμα ή φτωχό αντικείμενο, άνθρωπος μετασχηματισμένος σε πράγμα ή πράγμα ανυψωμένο στη ομοιότητα ενός ζωντανού όντος, είναι μια φιγούρα του ορίου που, στα σύνορα μεταξύ του ανθρώπινου και του μη ανθρώπινου, επιτρέπει ταυτόχρονα να εκπροσωπηθεί το μη ανθρώπινο κομμάτι του ανθρώπου και να φωτιστεί αυτό που θεμελιώνει την πιθανή του ανθρωπιά.

Μέσα από αυτήν την ιδρυτική αμφισημία που τον κάνει να ταλαντεύεται μεταξύ του ζωντανού και του άψυχου, του σώματος και της ύλης, της ζωής και του θανάτου, της συνείδησης και της ασυνείδητης, το θέατρο μαριονέτας ανοίγει έναν θολό, γοητευτικό, φανταστικό χώρο. Έτυχε το 1993 να δω την υπέροχη παράσταση «Φασούλης» του κουκλοθέατρου ΑΓΙΟΥΣΑΓΙΑ και ήταν το κλικ. Αργότερα, έφυγα από την Ελλάδα και άρχισα τις σπουδές κουκλοθέατρου στην ακαδημία θέατρου DAMU στην Πράγα όπου έμεινα τρία χρόνια πριν μπω στην ανώτερη σχολή κουκλοθεάτρου στο Charleville της Γαλλίας».

Το κουκλοθέατρο αποτελεί μια μοναδική θεατρική γλώσσα, ικανή να εκφράσει κάθε θεματική. Η μεγαλύτερη πρόκληση στην αφήγηση μιας ιστορίας μέσω του κουκλοθέατρου είναι η μετάδοση συναισθημάτων και μηνυμάτων μέσω των κουκλών, οι οποίες είναι, στην ουσία, άψυχα αντικείμενα.

Ωστόσο, υπάρχει μια αποδοχή από πλευράς του κοινού για την “εμψύχωση” αυτών των αντικειμένων. Οι ρίζες αυτής της αποδοχής βρίσκονται στις αναμνήσεις των παιδικών παιχνιδιών, όπου οι κούκλες, τα Playmobil, τα στρατιωτάκια, ζωντανεύουν και γίνονται πιστοί σύντροφοι στο παιχνίδι.
Επιπλέον, πολιτισμικά, η αποδοχή αυτή συνδέεται με θρησκευτικές τελετές, όπως οι πομπές των καθολικών αγαλμάτων, οι τελετουργίες με μάσκες και αντικείμενα στην Αφρική η ακόμα το καρναβάλι δημιουργούν έναν ιδιαίτερο δεσμό των ανθρώπων με την εμψύχωση αντικειμένων.
Ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι ικανός να δημιουργήσει έναν κόσμο και να ενεργοποιήσει τη φαντασία του κοινού με έναν εφευρετικό τρόπο. Αυτό απαιτεί υψηλή τεχνική δεξιοτεχνία και αστείρευτη φαντασία.

Η κάθε παράσταση συνδυάζει μαριονέτες, βιντεοπροβολές και παιχνίδια με σκιές, δημιουργώντας μια μοναδική θεατρική εμπειρία. Το κουκλοθέατρο είναι μία από τις σύγχρονες θεατρικές μορφές που κατέχει σημαντική θέση στη σύγχρονη πειραματική θεατρική σκηνή. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η ικανότητά του να συνυπάρχει και να συνεργάζεται επί σκηνής με άλλες τέχνες, όπως το τσίρκο, ο χορός, η περφόρμανς και η τεχνολογία.

«Στη δική μου πορεία, η ανάμειξη τρισδιάστατων κούκλων με προβολές είναι ένας τομέας στον οποίο πειραματίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Ο στόχος μου είναι η πλαστικότητα του σκηνικού χώρου, ο οποίος μέσω των προβολών αλλάζει και εξελίσσεται. Θα μπορούσαμε να το ορίσουμε ως μια κινηματογραφική προσέγγιση της θεατρικής γραφής. Αυτή η δραματουργία περνά μέσα από την επιλογή της πηγής φωτός και της επιφάνειας προβολής.

Ο πειραματισμός αυτός περιλαμβάνει μια πληθώρα διαφορετικών πηγών φωτός, όπως βίντεο, slides, λαμπτήρες για θέατρο σκιών και προβολείς διαφανειών, καθώς και μια σειρά από διαφορετικές επιφάνειες προβολής. Στο «Mythos», για παράδειγμα, η πρόθεση είναι να δημιουργηθεί ένα κινηματογραφημένο σκηνικό που να μπορεί να εκφράσει από τη μία μια δυστοπική πραγματικότητα και από την άλλη μια μυθολογική φαντασμαγορία.

Το παραδοσιακό κουκλοθέατρο δεν είναι μια τέχνη που απευθύνεται στα παιδιά αποκλειστικά, αλλά μια τέχνη δρόμου με καυστικό χιούμορ. Στοιχεία ακόμα υπάρχουν στον Καραγκιόζη, στο Punch and Judy show, στον ναπολιτάνο Punchinella, σε παραστάσεις με ζωντανό ακόμα ρεπερτόριο, ή τα παραδοσιακά κουκλοθέατρα της Ασίας, στην Κίνα, στην Ιάβα, στην Ινδία που έχουν τελετουργικό χαρακτήρα. Το ότι το κουκλοθέατρο απευθύνεται αποκλειστικά σε παιδικό κοινό είναι κάτι το οποίο προσπαθούμε να το ανατρέψουμε σαν αντίληψη και σαν στερεότυπο. Στη Μασσαλία οργανώνω την Μπιενάλε «Le Marche Noir Des Petites Utopies» που έχει αποκλειστικά παραστάσεις για εφήβους και ενήλικες και υπάρχουν πολλές παραγωγές σε αυτόν τον τομέα.

Η συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή είναι πολύ σημαντική για την παραγωγή του «Mythos» και θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου για την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν. Αυτή η συνεργασία αποτελεί επίσης συνέχεια μιας πορείας και μιας παρουσίας στον ελληνικό θεατρικό χώρο. Το 2013 παίξαμε στη Στέγη το «Όνειρο της Τζοκόντα», και την επόμενη χρονιά παρουσίασα την ίδια παράσταση στο Φεστιβάλ κουκλοθεάτρου και παντομίμας στο Κιλκίς, καθώς και στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης. Το 2021 συμμετείχαμε στο φεστιβάλ της Καλαμάτας με την παράσταση «Engrenage» και το 2022 στην Ελευσίνα, Πολιτιστική Πρωτεύουσα, με την παράσταση «Ρεμπέτικο». Τις «Αντιγόνες» παρουσιάζω φέτος στο Φεστιβάλ Φίλιππων κι ελπίζω να συνεχιστούν οι συνεργασίες με τον ελληνικό χώρο, ο οποίος έχει ήδη μια μεγάλη δυναμική ομάδων και καλλιτεχνών που ασκούν αυτή την τέχνη».

Οι σκιές μπορούν να κάνουν μια αφήγηση πιο φαντασμαγορική. Οι σκιές και οι προβολές εικόνων ξεφεύγουν από τη γραμμική αφήγηση και οι χαρακτήρες της παράστασης ζωντανεύουν, καινούργιοι χώροι και τόποι γεννιούνται απλά με ένα φως και λίγες φιγούρες.

Αυτή την τέχνη υπηρετεί ο Γιώργος Καρακάντζας με γνώση, μέθοδο, ψυχική διάθεση και μέγιστο ταλέντο. Οι διακρίσεις και οι συμμετοχές του σε διεθνή φεστιβάλ επικυρώνουν τα παραπάνω.

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews