Πολιτισμός

Η σουρεαλιστική «Φαύστα» του Μποστ στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη!

ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ ΛΕΜΟΝΤΖΗ

«Φαύστα». Κωμωδία τραγική ή τραγωδία κωμική, μιούζικαλ ή μονόπρακτο, έργο πολιτικό ή σκηνικό ανώδυνο παιχνίδισμα, σίγουρα, πάντως, μια ανελέητη σάτιρα των μικροαστών, γραμμένη το 1965 σε δεκαπεντασύλλαβο, μια γροθιά στα μούτρα του καθωσπρεπισμού, ένα ολόχαρο παιχνίδι παλιομοδίτικο αλλά αγαπησιάρικο, με άλματα, αιχμές και υπαινιγμούς στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Και για όλα αυτά, έργο κλασικό.

Το κείμενα του Μποστ είναι μια μοναδική δωρεά, διαχρονική και αενάως ανανεώσιμη ελληνική δροσοπηγή στην υπηρεσία της αφύπνισης γενεών του λαού μας. Να, γιατί τον αγαπήσαμε τον ιδιαίτερο Μποστ. Μας είπε ποιοι είμαστε, ποιες είναι οι αμαρτίες μας και μας έδειξε τη γελαστική διέξοδο στα αδιέξοδά μας. Το γέλιο λυτρώνει. Είναι μεταφυσική δύναμη κι όταν βγαίνει από έναν λιγόλογο δημιουργό, τότε ανασταίνει.
Ο Μποστ ανάστησε το νεκρό παιδί της συλλογικής μας αθωότητας. Με ευθυβολία, με κύματα ζωής, με συναρπαστικά ευρήματα. Με τα γλωσσικά του κατορθώματα κομμάτιασε την ψευδεπίγραφη σοβαρότητα αρκετών ορθολογιστών. Με τα σχέδια και τα κείμενά του, μας αξίωσε να μετέχουμε στο νόημα μιας ευφρόσυνης συνωμοσίας.

Ο Τάσος Πυργιέρης με σκιτσογραφική αισθητική ζωγραφίζει, μέσα από την αυθεντική «μποστικολαλιά», όλα όσα «πήραμε λάθος» και, ωστόσο, επιμείναμε να «μην αλλάξουμε ζωή». Μας παίρνει απαλά και μας μεταφέρει με εγκαρδιότητα στον στόχο του, που είναι το μάθημα της αγωγής της ψυχής, μέσω υπερ- θεάματος.

Η σκηνοθεσία του εφευρετική, ανατρεπτική, σαρκαστική, με εύστοχες αναφορές που
υπονομεύουν κοινωνικές νοοτροπίες ή απλά υπογραμμίζουν σημερινές
καταστάσεις. Ευρηματικά, σπαρταριστά έδωσε στη Φαύστα το
σχήμα της δικής του ματιάς. Πήρε το έργο, του έδωσε χρώμα, ρυθμό με μουσικές και τραγούδια, του έδωσε σύγχρονες προεκτάσεις, όπως συμπερίληψη , οικεία μουσικά ακούσματα κι απελευθέρωσε το γέλιο, απογείωσε την παράσταση και μας απογείωσε.

Η «Φαύστα» είναι ένα ιδιόμορφο έργο της σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας, ιδιαίτερα αγαπητό στο πλατύ κοινό. Ο συγγραφέας πήρε την ιδέα του έργου του από ένα σκίτσο του, στο οποίο ένα σκυλόψαρο έφαγε κάποιο παιδί που κολυμπούσε. Αυτό το μικρό κορίτσι ξαναβρίσκεται με τους γονείς του έπειτα από είκοσι χρόνια, βγαίνοντας από την κοιλιά τού κήτους, το οποίο ψαρεύει ο μανιώδης ψαράς πατέρας.

Το Ριτσάκι, λοιπόν, ένα τετραετές κορίτσι, χάνεται από προσώπου γης μέρα-μεσημέρι, ενώ έχει ξεκινήσει το ψάρεμα με τον πατέρα της. Κάπου εδώ ξεκινάει και το έργο. Ή και όχι. Μέσα στο σαλόνι μιας αστικής οικογένειας του 19ου αιώνα, ο Μποστ προσκαλεί τον θεατή να δει τις επιπτώσεις του «πολιτισμού» στον βίο και τα έργα του ανθρώπου.

«Κορίτσια βρίσκεις άφθονα. Η κόρη μεν γεννάται
Αλλά χωρίς τον σύζυγον δυσκόλως αποκτάται.»

Μετά από μία αποτυχημένη προσπάθεια να βρουν το κοριτσάκι τους οι γονείς του, Γιάννης και Φαύστα, επιστρέφουν σπίτι, ως ένας σύζυγος-πατέρας, φύλακας των αξιών και τροφοδότης του σπιτιού και μια σύζυγος-μητέρα, συμπαραστάτης και πάντα σε ετοιμότητα προς αναπαραγωγή.
Άνθρωποι, δηλαδή, που επιστρέφουν πάντα στο νοικοκυριό τους.

Αυτό το νοικοκυριό θα ταράξει και ο συγγραφέας συθέμελα, προσγειώνοντας εντός του ένα τεράστιο ψάρι. Μέσα από αυτό θα ξεπηδήσει και η απολεσθείσα κόρη. Η φύση εισβάλει μέσα στον πολιτισμό. Εισβάλει άγρια και μαζί της φέρει τα θηρία της.

Επιστρέφοντας στους ζωικούς νόμους, γάτες πεινασμένες θα κατασπαράξουν το νεοαφιχθέν μέλος της οικογένειας, διότι μύριζε αφόρητα ψαρίλα και ωκεανό. Η οικογένεια θα βυθιστεί εκ νέου σε πένθος.

Η παραγωγή φτιάχνει ένα «ακριβό» πλεκτό φωνών πάνω στους ομοιοκατάληκτους στίχους της «Φαύστας» κι οι θεατές κοινωνούμε ένα μουσικό αφιέρωμα για την «οικογένεια» αλλά και ένα θέαμα μιας «τραγωδίας τρομεράς», γεμάτο δάκρυα και γέλια.

Ο ευφυής Τάσος Πυργιέρης έχει μελετήσει σε βάθος τον Μποστ κι έχει αντιληφθεί πλήρως ότι ο σατιρικός συγγραφέας διαθέτει το γλωσσικό αισθητήριο που του επιτρέπει ν’ ανιχνεύει τη λαϊκότητα εκεί όπου βρίσκεται και όχι εκεί όπου τη φαντάζεται – ας πούμε – ο μέσος, ημιδιαφωτισμένος και ημιμαθής διανοούμενος αστός, ο οποίος λαμβάνει την πνευματική τροφή του από μια παραπαίουσα και ημιμαθή παρα- δημοσιογραφία.

Κατανόησε ο σκηνοθέτης ότι ο Μποστ, με το προσωπείο τού εικονοκλάστη της γλώσσας, κρύβει στο βάθος μια ορθόδοξη προοπτική κι έναν αριστοκράτη λόγιο, που βρέθηκε ξαφνικά σε μια χώρα πνευματικής, υποχρεωτικής, διά νόμου μάλιστα, πτωχευτικής διολίσθησης των πάντων, προς τα κάτω.

Οπότε, η εικαστική εγκατάσταση της Ελίνας Δράκου, οι φωτισμοί της Στέβης Κουτσοθανάση με τη βοήθεια του Γιώργου Σπηλιόπουλου και η εξαίσια μουσική του Θέμη Καραμουρατίδη, οι ερμηνείας όλων των ηθοποιών και η σκηνοθετική αρχιτεκτονική δίνουν στο κοινό μια «Φαύστα» ανατρεπτική, παιγνιώδη, απλωμένη σ’ ένα γοητευτικό γλωσσικό «κιτάπι» στα όρια του υπερρεαλισμού που, όμως, με κοινό παρονομαστή τον ρυθμό του δεκαπεντασύλλαβου οργανώθηκε σκηνικά και παραστατικά, σε ένα υπέροχο αποτέλεσμα.

Σε συνέντευξή του ο σκηνοθέτης δήλωσε χαρακτηριστικά: «Υπάρχουν επτά τραγούδια που ο συγγραφέας δεν υποδεικνύει αν θα πρέπει να απαγγελθούν ή να τραγουδηθούν. Με τον Θέμη Καραμουρατίδη επιλέξαμε να κάνουμε ένα ποτ – πουρί που διατρέχει την ελληνική μουσική, από την οπερέτα και το ρεμπέτικο μέχρι σημερινούς ήχους. Άλλωστε, πρόκειται για καινούργιες δημιουργίες. Έχει τις προϋποθέσεις ενός μιούζικαλ, όχι όμως την έκτασή του. Είναι χορογραφημένο και συμμετέχουν όλοι οι ρόλοι, ωστόσο, κάθε τραγούδι έχει το δικό του ύφος.
Να επισημάνω ότι οι ηθοποιοί είναι και πολύ καλοί τραγουδιστές.
Πέρα από τα τραγούδια υπάρχει και η μουσική επένδυση.

Ο Μποστ κάνει ένα αστείο σε τέσσερις διαφορετικές γλώσσες, στο οποίο επαναλαμβάνεται το “ιστορία τραγική που είδατε παιγμένη” σε ψεύτικα γαλλικά, ψεύτικα αγγλικά, ψεύτικα ιταλικά και ψεύτικα γερμανικά. Αυτό με οδήγησε σε ψευδοτραγούδια όπως το γαλλικό που θυμίζει Εντίθ Πιάφ, το ιταλικό που θυμίζει το ελαφρύ ρεπερτόριο του ’70 και το γερμανικό, που ήθελα να θυμίζει λίγο καμπαρέ και Λιλή Μαρλέν. Ήθελα η μουσική να είναι ένα κλείσιμο του ματιού σε πάρα πολλά πράγματα».

Έξοχη «Φαύστα» σε έκφραση, σε μπρίο και σε αυτοσαρκασμό, αλλά και στο τραγούδι η Τζίνη Παπαδοπούλου, επιβεβαιώνει το έκτακτο θεατρικό της ένστικτο και παρωδεί την υποκριτική με την υποκριτική.

Κωμικότατος ο μεγαλόστομος «Γιάννης» του Πέτρου Σκαρμέα, ο οποίος παραποιεί με σκωπτική διάθεση το πένθος και πειστικότατο «Ριτσάκι» η Μαριλένα Μόσχου.

Το απρόβλεπτο ζευγάρι «Ιατρού» (Χρήστος Σταθούσης και Ντίνος Γκελαμέρης) απολαυστικό, μια ευρηματική σκαμπρόζικη ιδέα, μία κόμικ εκδοχή της έννοιας συμπερίληψη, ενώ το queer κάδρο συμπληρώνει άριστα ο υιός «Ιατρού» – Δημήτρης Γαλανάκης.
Όσο για τη «Μαριάνθη» της Βασιλικής Δέλιου, κερδίζει άμεσα το κοινό με την αστείρευτη κωμική της φλέβα.
Στη φωνή του Μποστ ακούγεται ο Θάνος Λέκκας.

Αυτή η παράσταση, εν τέλει, είναι ένα μεγάλο πολυπρισματικό κάτοπτρο, που παραποιεί την ήδη παραμορφωμένη εικόνα μας από τον κλασικισμό, τον δημοτικισμό, τον νεωτερισμό, τον συντηρητισμό και ποικίλους άλλους περιορισμούς, που δεν μας επιτρέπουν να ζήσουμε ελεύθερα!

Πρόκειται για μια σαρωτική κωμωδία, βασισμένη στο παράλογο και ασυνάρτητο της πλοκής αλλά και της σουρεαλιστικής συμπεριφοράς των χαρακτήρων που, σε συνδυασμό με τη γλώσσα, καθίσταται μια ξεχωριστή παρωδία και, παρόλα τα χρόνια της, δε μοιάζει καθόλου γερασμένη. Αντιθέτως, κατακτάει κάθε νέα γενιά του ελληνικού θεάτρου.
Τα εύσημα σε όλους τους συντελεστές και δίκαιες οι επευφημίες στην υπόκλιση.

Συντελεστές

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews

Πολιτισμός

KΑΒΑΛΑ FESTIVAL 2026: Μία στρατηγική σύμπραξη εξωστρέφειας και πολιτισμού μεταξύ Καβάλας και Νυρεμβέργης.

Η FORUM Α.Ε., η κορυφαία εταιρία διοργάνωσης εκθέσεων στην Ελλάδα και μέλος του γερμανικού εκθεσιακού ομίλου NürnbergMesse, ενώνει τις δυνάμεις της με τον Δήμο Καβάλας για τη διοργάνωση του KAVALA FESTIVAL 2026, ένα φεστιβάλ με διεθνή χαρακτήρα. Με αφορμή τη συμπλήρωση 27 ετών από την επίσημη αδελφοποίηση (1999) και τη στενή θεσμική συνεργασία μεταξύ Καβάλας και Νυρεμβέργης, οι δύο πόλεις ενώνονται ξανά σε μια γιορτή-ορόσημο.

Το KAΒΑΛA FESTIVAL 2026 θα πραγματοποιηθεί στις 25 και 26 Ιουλίου 2026 στο Δημοτικό Πάρκο Φαλήρου, τελώντας υπό την αιγίδα τοπικών φορέων. Στόχος της διοργάνωσης είναι να αναδείξει τον γαστρονομικό και πολιτιστικό πλούτο της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενισχύοντας παράλληλα τους ιστορικούς δεσμούς που συνδέουν τις δύο πόλεις.

Ο κ. Θάνος Παναγούλιας, Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος FORUM A.E. δήλωσε: «Είναι μεγάλη μας τιμή και χαρά η σύλληψη της ιδέας και η διοργάνωση του KABAΛA FESTIVAL 2026. Μίας εκδήλωσης που ταυτίζεται με γιορτή της τοπικής κοινωνίας και έμπρακτη επιβεβαίωση των ισχυρών δεσμών φιλίας που, εδώ και 27 χρόνια, συνδέουν την Καβάλα με την αδελφοποιημένη πόλη της Νυρεμβέργης. Αναδεικνύοντας την τοπική παράδοση των δύο πόλεων μέσα από πλήθος γεύσεων και δραστηριοτήτων, επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε, στην καρδιά της Καβάλας, μία αξέχαστη εμπειρία τόσο για τους κατοίκους και τους επισκέπτες, όσο και για τους θεσμικούς φορείς των δύο πόλεων».

Ο κ. Petter Ottmann, CEO του Ομίλου NürnbergMesse επεσήμανε: «Ένα μεγάλο μέρος των εμπορικών εκθέσεων που διοργανώνει η FORUM επικεντρώνεται στη γαστρονομία, τον τουρισμό και τη φιλοξενία. Επομένως, είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς που μεταφέρουμε αυτή την πολύτιμη τεχνογνωσία για πρώτη φορά στη Βόρεια Ελλάδα μέσω του KABAΛA FESTIVAL, ενισχύοντας ταυτόχρονα τους δεσμούς αδελφοποίησης των δύο πόλεων».

Ο κ. Θόδωρος Μουριάδης, Δήμαρχος Καβάλας υπογράμμισε: «Το ΚΑΒΑΛΑ FESTIVAL, μια διοργάνωση με ευδιάκριτο οικονομικό και καλλιτεχνικό αποτύπωμα, συνιστά απτή απόδειξη της συνεχούς προσπάθειας οργανωμένης εξωστρέφειας του Δήμου Καβάλας. Στο Πάρκο Φαλήρου, όπου θα φιλοξενηθούν μεγάλες εταιρείες ζυθοποιίας και διάφορα μουσικά σχήματα, αναμένεται να επιβεβαιωθεί η δυνατότητα της πόλης μας να υλοποιήσει δράσεις και ιδέες που

εφαρμόζονται με απόλυτη επιτυχία εδώ και δεκαετίες εκτός των ελληνικών συνόρων. Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με άλλες μορφές διασκέδασης και με το περιεχόμενο παράλληλων εκδηλώσεων που εμπεριέχουν καινοτόμα στοιχεία και ευρηματικές πρακτικές για τη βίωση πρωτόγνωρων εμπειριών. Η επάρκεια και ο άριστος επαγγελματισμός των στελεχών της FORUM AE – Member of NurnbergMesse, καθώς και η συνέπεια των υπαλλήλων των δημοτικών υπηρεσιών, αποτελούν τα εχέγγυα για να φτάσουμε με ασφάλεια στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Το ΚΑΒΑΛΑ FESTIVAL θα είναι μία γιορτή με πολύ κέφι, χρώμα και ιδιαίτερες γεύσεις. Ας τη ζήσουμε!»

Ο κ. Marcus König, Δήμαρχος Νυρεμβέργης σημείωσε: «Η αδελφοποίηση μεταξύ της Καβάλας και της Νυρεμβέργης συνδέει τις δύο πόλεις μας μέσα από τον πολιτισμό, την ιστορία και τις γαστρονομικές απολαύσεις. Στο KAVALA FESTIVAL, αυτός ο στενός δεσμός ζωντανεύει με έναν ξεχωριστό τρόπο».

Διεθνής Δικτύωση

Στο πλαίσιο του φεστιβάλ θα υλοποιηθεί ένα στοχευμένο πρόγραμμα φιλοξενίας μέσω του οποίου θεσμικοί εκπρόσωποι και διεθνείς δημοσιογράφοι θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε απευθείας επαφή με τους εκθέτες. Παράλληλα θα µυηθούν στην τοπική κουλτούρα και ιστορία της περιοχής µέσα από ένα ειδικά σχεδιασµένο πρόγραµµα ξεναγήσεων στα αξιοθέατα, περιηγήσεων σε τοποθεσίας ορόσημα και πολιτιστικών δράσεων. Η στρατηγική σημασία της διοργάνωσης ενισχύεται φέτος από τις απευθείας πτήσεις της Marabu Airlines που συνδέουν τη Νυρεμβέργη με την Καβάλα, διευκολύνοντας την προσέλευση επισκεπτών και στελεχών από την κεντρική Ευρώπη.

Πρόγραμμα Φεστιβάλ

Παρά τον έντονα θεσμικό του χαρακτήρα, το Φεστιβάλ παραμένει μια ανοιχτή εκδήλωση για την τοπική κοινωνία, για όλους τους κατοίκους της πόλης αλλά και της ευρύτερης Περιφέρειας προσφέροντας ένα ποιοτικό διήμερο πρόγραμμα (με ελεύθερη είσοδο):

Γεύσεις από την Ελλάδα και τη Γερμανία: Επιλεγμένες ζυθοποιίες και μικροζυθοποιίες της χώρας και παραδοσιακά προϊόντα τοπικών επιχειρήσεων και ανεξάρτητων παραγωγών.
Πολιτιστικό πρόγραμμα: Μουσικές συναυλίες με τη συμμετοχή του συγκροτήματος «Χαΐνηδες» (Σάββατο 25/07) και της Ήβης Αδάμου (Κυριακή 26/07).
Ελληνογερμανικές εκπαιδευτικές δράσεις: Δημιουργικά εργαστήρια και διαδραστικά παιχνίδια γνωριμίας με τη γερμανική γλώσσα και κουλτούρα, σε συνεργασία με την Τοπική Επιτροπή Καθηγητών Γερμανικής Γλώσσας Καβάλας.

Υπό την Αιγίδα & Υποστήριξη:

Το KAΒΑΛΑ FESTIVAL τελεί υπό την Αιγίδα του Δήμου Καβάλας, του Επιμελητηρίου Καβάλας, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης και της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Ν. Καβάλας.

Επίσημοι Partners

Δήμος Νυρεμβέργης (City of Nuremberg)
FILOS – Πρωτοβουλία για την προώθηση της αδελφοποίησης Νυρεμβέργης-Καβάλας
Marabu Airlines

Ταυτότητα φεστιβάλ

Ημερομηνίες: Σάββατο 25 & Κυριακή 26 Ιουλίου 2026
Ωράριο Λειτουργίας: 18:00 – 23:00
Τοποθεσία: Δημοτικό Πάρκο Φαλήρου, Καβάλα
Είσοδος: ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Diamond Partner: ΒΙΚΡΕ

Μέγας Χορηγός Ψηφιακών Συναλλαγών: NBG PAY / EDPS

Σχετικά με τη FORUM S.A. – Μέλος του Ομίλου NürnbergMesse

Η FORUM S.A. είναι η κορυφαία εταιρεία διοργάνωσης εκθέσεων στην Ελλάδα, έχοντας στο χαρτοφυλάκιό της κορυφαία trade shows παγκόσμιου βεληνεκούς (HORECA, FOOD EXPO, XENIA, FOODTECH, ARTOZA, GLOBAL PACK, OENOTELIA, LOGISTICS EXPO, TRUCK & VAN EXPO) και εξειδικευμένα B2B και B2C festivals (Athens Coffee Festival, World of Beer Festival). Ως μέλος του εκθεσιακού ομίλου της NürnbergMesse, η FORUM S.A. αποτελεί βασικό πυλώνα εξωστρέφειας και ανάπτυξης για την ελληνική επιχειρηματικότητα, προσφέροντας παράλληλα ολοκληρωμένες λύσεις corporate events και booth construction μέσω του τμήματος FORUM TOTAL SOLUTIONS.

Σχετικά με τη NürnbergMesse

Ο Όμιλος NürnbergMesse Group καταχωρίστηκε στο εμπορικό μητρώο στις 5 Απριλίου 1974 ως Nürnberger Messe- und Ausstellungsgesellschaft mbH (NMA) και αποτελεί σήμερα μία από τις 15 μεγαλύτερες εταιρείες διοργάνωσης εκθέσεων παγκοσμίως. Ο Όμιλος απασχολεί περισσότερους από 1.200 εργαζομένους σε 15 διεθνείς τοποθεσίες στη Γερμανία, την Αυστρία, την Ιταλία, την Ελλάδα, τη Βραζιλία, την Κίνα, την Ινδία και τις ΗΠΑ. Επιπλέον, διαθέτει ένα δίκτυο διεθνών αντιπροσώπων σε περισσότερες από 100 άλλες χώρες. Το χαρτοφυλάκιό του περιλαμβάνει περίπου 120 δια ζώσης και διαδικτυακές εκδηλώσεις, οι οποίες εστιάζουν σε πέντε βασικούς τομείς: Λιανικό Εμπόριο & Καταναλωτικά Αγαθά, Δόμηση & Κατασκευές, Τεχνολογία Επεξεργασίας, Ηλεκτρονικά & Ασφάλεια, και Κοινωνία & Δημόσιος Τομέας.

Πηγή: KavalaWebNews

Πολιτισμός

«Οι Αντιγόνες» του Γιώργου Καρακάντζα στο 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων

Μια πρωτότυπη παράσταση μαριονετών, από τον μετρ του είδους Γιώργο Καρακάντζα, σε μια διεθνή συμπαραγωγή με τη γαλλική ομάδα Anima Théâtre.

Κριτική από τον Παύλο Λεμοντζή

Το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων, παρουσιάζει τη Δευτέρα 20 και την Τρίτη 21 Ιουλίου στη Στοά Αϊ Γιάννη, την τρίγλωσση παράσταση κουκλοθεάτρου «Οι Αντιγόνες», σε Γαλλική, Ιρανική και Ελληνική Γλώσσα.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερη παράσταση-βαλίτσα που αντλεί τις τεχνικές της από το θέατρο σκιών ενώ έχει σχεδιαστεί έτσι, ώστε να ταξιδεύει παντού.

Η παράσταση στηρίζεται στον μύθο της Αντιγόνης, αυτή τη θεμελιώδη μορφή της ελληνικής τραγωδίας που αψηφά την απαγόρευση του Κρέοντα να θάψει τον αδερφό της, Πολυνείκη, πληρώνοντας το τίμημα με τη δική της ζωή. Η ιστορία της
διασχίζει τους αιώνες και αντηχεί ακόμα και σήμερα.

Στη συγκεκριμένη παράσταση η Αντιγόνη δεν είναι πια μόνο μια ηρωίδα της αρχαιότητας: γίνεται μια σύγχρονη, ανυπότακτη γυναίκα που ενσαρκώνει μια αξιοπρέπεια που αρνείται να υποταχθεί.

Σε μια σκηνή εσκεμμένα λιτή, η αφήγηση αναπτύσσεται μέσα από μια βαλίτσα -σύμβολο της προσφυγιάς και της μνήμης- που μετατρέπεται σε μικροσκοπικό θέατρο όπου ξαναπαίζονται τα κομμάτια της ζωής της Αντιγόνης. Κανένα αντικείμενο δεν είναι ουδέτερο: ένα μαντήλι, ένας καθρέφτης, μια λάμπα ή μια φιγούρα συμμετέχουν στη δημιουργία ενός κόσμου σκιών και αναμνήσεων, όπου ο μύθος συναντά το προσωπικό.

Η παράσταση παίρνει τη μορφή παραμυθιού ενώ την αφήγησή του αναλαμβάνουν δύο performers. Ο ένας «σμιλεύει» το φως και τις εμφανίσεις, δίνοντας σώμα στις μορφές της εξουσίας και της τραγωδίας και η άλλη ενσαρκώνει την Αντιγόνη, εμπλουτίζοντας την ιστορία με την εμπειρία του ιρανικού παραμυθιού (Naqqali) και τη δική του πορεία.

Από αυτή τη συνάντηση γεννιέται μια σύγχρονη Αντιγόνη, που καθρεφτίζει πάνω της τα ζητήματα της προσφυγιάς, της ελευθερίας και της γυναικείας αντίστασης, αντηχώντας τους σύγχρονους αγώνες και τις φωνές των γυναικών που συναντήθηκαν κατά τη διάρκεια του δημιουργίας αυτού του έργου.

Η ομάδα του Γιώργου Καρακάντζα δίνει νέα διάσταση στο Θέατρο Σκιών , με μια εντελώς ιδιότυπη μορφή τέχνης και διασκεδάζει, ψυχαγωγεί, διαμορφώνει χαρακτήρες, εκπαιδεύει θεατές, δίνει ουσία στον όρο «διαδραστικό θέατρο». Εξάλλου, το θέατρο του είδους είναι ένα θεσμοθετημένο μέσο αγωγής και ψυχαγωγίας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τη γέννηση της φιγούρας ή της κούκλας, αλλά υπάρχουν στοιχεία για τη μεγάλη της ιστορία. Η πρώτη θεατρική πράξη του ανθρώπου, κατά τους Έλληνες, ήταν το πλάσιμο ομοιώματός του, «ανδρείκελου», που προέρχεται από τις λέξεις «ανήρ» και το επίθετο «είκελος» που σημαίνει «όμοιος». Με κάποια προσποίηση, μίμηση, του έδωσε φωνή και κίνηση κι έτσι αποτέλεσε θέαμα. Η εμφάνισή του χρονολογείται πριν από 3.000 χρόνια κι αναπτύχθηκε σχεδόν σ’ όλον τον κόσμο. Υπάρχουν στοιχεία ότι , πλην τις αρχαίας Ελλάδας, συναντήθηκε στην Αίγυπτο, στην Ινδία, στην Άπω Ανατολή, στη Ρώμη κι αργότερα σ’ όλη την Ευρώπη.

Ο κύριος ρόλος τους ήταν θρησκευτικός. Μάλιστα, σε αιγυπτιακό τάφο βρέθηκαν μαριονέτες. Απ’ την Αίγυπτο ήρθαν και στην Ελλάδα και, σύμφωνα και με τον Λουκιανό, οι αρχαίοι Έλληνες μιμήθηκαν τον μηχανισμό της κινητικότητάς τους, ώστε η μαριονέτα να διαδοθεί ευρέως, ακόμη και στη καθημερινή ψυχαγωγία τους.

Ο μύθος της Αντιγόνης χαρακτηρίζεται από μεταμορφωτικές τάσεις, όπως άλλωστε κάθε αρχαιοελληνικός μύθος, με τη διαφορά ότι η ιστορία της Αντιγόνης έχει μεταπλαστεί, μεθερμηνευτεί, επαναπροσληφθεί και επαναπροσδιοριστεί στη σύγχρονη εποχή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον μύθο που μας έρχεται από την κλασική αρχαιότητα. Οι δυνάμεις της μετάπλασης και της μεταμόρφωσής της είναι αστείρευτες. Σε όλον τον κόσμο η φιγούρα της χρησιμοποιήθηκε για να αφηγηθεί εκ νέου ιστορίες αντίστασης σε ολιγαρχικά ή απολυταρχικά ή αποικιοκρατικά καθεστώτα, ιστορίες χειραφέτησης και προσωπικής ενδυνάμωσης, ιστορίες έμφυλης ισότητας και συμπερίληψης του Άλλου. Η Αντιγόνη μεταμορφώνεται συνεχώς γεννώντας δεκάδες νέες ‘Αντιγόνες’ που πασχίζουν να αφήσουν τις σκιές και να βγουν στο φως. Εδώ συναντιέται το θέατρο σκιών και οι πολλές σύγχρονες Αντιγόνες.

Το θέατρο σκιών συνδέεται με τη γέννηση της ανθρωπότητας. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς τις σκιές να χορεύουν στις προϊστορικές σπηλιές ή ακόμα και στη σπηλιά του Πλάτωνα. Στην αρχαία Ελλάδα, η σκιά χρησιμοποιούνταν από το Μαντείο των Δελφών για τη δημιουργία μιας μυστικιστικής ατμόσφαιρας, καθώς οι σκιές επιτρέπουν την αναπαράσταση άλλων κόσμων στη συλλογική φαντασία. Οι μάντεις και οι χαρτορίχτρες ‘συνομιλούν’ με τις σκιές και τις ‘ακούνε’, καθώς βρίσκονται σε ‘επικοινωνία’ με τον κόσμο των πνευμάτων και με τον θάνατο. Στο θέατρο, σήμερα, με τον συνδυασμό διαφόρων πηγών φωτός και βίντεο μπορούμε να παράγουμε σκιές μέσα στον χώρο και να δώσουμε μια άλλη διάσταση στην αφήγηση. Οι σκιές μπορούν να κάνουν μια αφήγηση πιο φαντασμαγορική. Οι σκιές και οι προβολές εικόνων ξεφεύγουν από τη γραμμική αφήγηση και οι χαρακτήρες της παράστασης ζωντανεύουν, καινούργιοι χώροι και τόποι γεννιούνται απλά με ένα φως και λίγες φιγούρες.

«Η δημιουργία, ο πολιτισμός και η παιδεία νομίζω ότι μπορούν να μας αφυπνίσουν ενάντια στη βαρβαρότητα. Η ελληνική μυθολογία είναι μέρος του ανθρώπινου πολιτισμού.» Δήλωσε ο ίδιος ο σκηνοθέτης.

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Γιώργος Καρακάντζας, Samaneh Latifi
Εικονογράφος: Kinga Kelemen
Μουσικός: Ali Hout

Μαριονετίστας: Γιώργος Καρακάντζας
Ηθοποιός: Samaneh Latifi

Συνεργάτες: Ευφημία Καρακάντζα (Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας), Eric Deniaud (Κατασκευαστής Μαριονετών)
Εκτέλεση Παραγωγής: Anima Theatre

Η παράσταση είναι στα γαλλικά, περσικά και ελληνικά.

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews

Πολιτισμός

Γιώργος Καρακάντζας: Ένας σκηνοθέτης και συγγραφέας με διεθνή καριέρα στο κουκλοθέατρο

του Παύλου Λεμοντζή

Ο Καβαλιώτης καλλιτέχνης Γιώργος Καρακάντζας εκπαιδεύτηκε στην Ακαδημία Θεάτρου στην Πράγα (DAMU) και στην Εθνική Σχολή Κουκλοθεάτρου (ESNAM) στο Charleville-Mézières της Γαλλίας. Το 2001, ήταν από τα ιδρυτικά μέλη για την Compagnie La Machine à Racines και ακολούθησε το Anima Théâtre το 2004. Στα έργα του περιλαμβάνονται το Καμπαρέ των χαμένων ψυχών (2002), ο Mr. H? (2008), Gojira (2015), Rebetiko (2020) και Mythos (2024). Έχει συνεργαστεί μεταξύ άλλων με το Théâtre de Cuisine, το Cirque Batard Cahin-Caha και το France 3 Television. Έχει επίσης συνεργαστεί με τους Cie Paramana στην Ελλάδα και Cie Alama d’Arame στην Πορτογαλία. Από το 2019, είναι συνεργάτης καλλιτέχνης στο La Garance, Εθνικό Θέατρο του Cavaillon.

Στην Ελλάδα έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από την παράσταση κουκλοθεάτρου “Mythos”, που παρουσιάστηκε πέρυσι στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και σημείωσε επιτυχία. Εμπνεύστηκε το έργο “Mythos” από τις παιδικές αναμνήσεις του και τις μυθικές διηγήσεις της Ιλιάδας, της Οδύσσειας και της ελληνικής μυθολογίας που του διάβαζε ο πατέρας του. Οι χαρακτήρες θυμίζουν τους ήρωες, τα τέρατα και τις θεότητες αυτών των αρχαίων ιστοριών για να επαναμαγέψουν τον κόσμο που τους περιβάλλει.

Ο ίδιος μίλησε για τις σπουδές του, τα έργα του, την πορεία του στο εξωτερικό και στην Ελλάδα σε συνεντεύξεις του και σταχυολόγησα μερικά ενδιαφέροντα αποσπάσματα από τη βιογραφία του.

«Η γοητεία του κουκλοθεάτρου βρίσκεται σε αυτό το πολύ όμορφο κείμενο της Brunella Eruli, όσον αφορά το τι είναι η τέχνη του κουκλοθεάτρου.
Η μαριονέτα δεν είναι ένα ανθρώπινο ον σε μινιατούρα: είναι ταυτόχρονα πολύ περισσότερα και πολύ λιγότερα από τον ηθοποιό. Αέρινη φιγούρα ή γκροτέσκο τέρας, τεχνικό θαύμα ή φτωχό αντικείμενο, άνθρωπος μετασχηματισμένος σε πράγμα ή πράγμα ανυψωμένο στη ομοιότητα ενός ζωντανού όντος, είναι μια φιγούρα του ορίου που, στα σύνορα μεταξύ του ανθρώπινου και του μη ανθρώπινου, επιτρέπει ταυτόχρονα να εκπροσωπηθεί το μη ανθρώπινο κομμάτι του ανθρώπου και να φωτιστεί αυτό που θεμελιώνει την πιθανή του ανθρωπιά.

Μέσα από αυτήν την ιδρυτική αμφισημία που τον κάνει να ταλαντεύεται μεταξύ του ζωντανού και του άψυχου, του σώματος και της ύλης, της ζωής και του θανάτου, της συνείδησης και της ασυνείδητης, το θέατρο μαριονέτας ανοίγει έναν θολό, γοητευτικό, φανταστικό χώρο. Έτυχε το 1993 να δω την υπέροχη παράσταση «Φασούλης» του κουκλοθέατρου ΑΓΙΟΥΣΑΓΙΑ και ήταν το κλικ. Αργότερα, έφυγα από την Ελλάδα και άρχισα τις σπουδές κουκλοθέατρου στην ακαδημία θέατρου DAMU στην Πράγα όπου έμεινα τρία χρόνια πριν μπω στην ανώτερη σχολή κουκλοθεάτρου στο Charleville της Γαλλίας».

Το κουκλοθέατρο αποτελεί μια μοναδική θεατρική γλώσσα, ικανή να εκφράσει κάθε θεματική. Η μεγαλύτερη πρόκληση στην αφήγηση μιας ιστορίας μέσω του κουκλοθέατρου είναι η μετάδοση συναισθημάτων και μηνυμάτων μέσω των κουκλών, οι οποίες είναι, στην ουσία, άψυχα αντικείμενα.

Ωστόσο, υπάρχει μια αποδοχή από πλευράς του κοινού για την “εμψύχωση” αυτών των αντικειμένων. Οι ρίζες αυτής της αποδοχής βρίσκονται στις αναμνήσεις των παιδικών παιχνιδιών, όπου οι κούκλες, τα Playmobil, τα στρατιωτάκια, ζωντανεύουν και γίνονται πιστοί σύντροφοι στο παιχνίδι.
Επιπλέον, πολιτισμικά, η αποδοχή αυτή συνδέεται με θρησκευτικές τελετές, όπως οι πομπές των καθολικών αγαλμάτων, οι τελετουργίες με μάσκες και αντικείμενα στην Αφρική η ακόμα το καρναβάλι δημιουργούν έναν ιδιαίτερο δεσμό των ανθρώπων με την εμψύχωση αντικειμένων.
Ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι ικανός να δημιουργήσει έναν κόσμο και να ενεργοποιήσει τη φαντασία του κοινού με έναν εφευρετικό τρόπο. Αυτό απαιτεί υψηλή τεχνική δεξιοτεχνία και αστείρευτη φαντασία.

Η κάθε παράσταση συνδυάζει μαριονέτες, βιντεοπροβολές και παιχνίδια με σκιές, δημιουργώντας μια μοναδική θεατρική εμπειρία. Το κουκλοθέατρο είναι μία από τις σύγχρονες θεατρικές μορφές που κατέχει σημαντική θέση στη σύγχρονη πειραματική θεατρική σκηνή. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η ικανότητά του να συνυπάρχει και να συνεργάζεται επί σκηνής με άλλες τέχνες, όπως το τσίρκο, ο χορός, η περφόρμανς και η τεχνολογία.

«Στη δική μου πορεία, η ανάμειξη τρισδιάστατων κούκλων με προβολές είναι ένας τομέας στον οποίο πειραματίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Ο στόχος μου είναι η πλαστικότητα του σκηνικού χώρου, ο οποίος μέσω των προβολών αλλάζει και εξελίσσεται. Θα μπορούσαμε να το ορίσουμε ως μια κινηματογραφική προσέγγιση της θεατρικής γραφής. Αυτή η δραματουργία περνά μέσα από την επιλογή της πηγής φωτός και της επιφάνειας προβολής.

Ο πειραματισμός αυτός περιλαμβάνει μια πληθώρα διαφορετικών πηγών φωτός, όπως βίντεο, slides, λαμπτήρες για θέατρο σκιών και προβολείς διαφανειών, καθώς και μια σειρά από διαφορετικές επιφάνειες προβολής. Στο «Mythos», για παράδειγμα, η πρόθεση είναι να δημιουργηθεί ένα κινηματογραφημένο σκηνικό που να μπορεί να εκφράσει από τη μία μια δυστοπική πραγματικότητα και από την άλλη μια μυθολογική φαντασμαγορία.

Το παραδοσιακό κουκλοθέατρο δεν είναι μια τέχνη που απευθύνεται στα παιδιά αποκλειστικά, αλλά μια τέχνη δρόμου με καυστικό χιούμορ. Στοιχεία ακόμα υπάρχουν στον Καραγκιόζη, στο Punch and Judy show, στον ναπολιτάνο Punchinella, σε παραστάσεις με ζωντανό ακόμα ρεπερτόριο, ή τα παραδοσιακά κουκλοθέατρα της Ασίας, στην Κίνα, στην Ιάβα, στην Ινδία που έχουν τελετουργικό χαρακτήρα. Το ότι το κουκλοθέατρο απευθύνεται αποκλειστικά σε παιδικό κοινό είναι κάτι το οποίο προσπαθούμε να το ανατρέψουμε σαν αντίληψη και σαν στερεότυπο. Στη Μασσαλία οργανώνω την Μπιενάλε «Le Marche Noir Des Petites Utopies» που έχει αποκλειστικά παραστάσεις για εφήβους και ενήλικες και υπάρχουν πολλές παραγωγές σε αυτόν τον τομέα.

Η συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή είναι πολύ σημαντική για την παραγωγή του «Mythos» και θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου για την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν. Αυτή η συνεργασία αποτελεί επίσης συνέχεια μιας πορείας και μιας παρουσίας στον ελληνικό θεατρικό χώρο. Το 2013 παίξαμε στη Στέγη το «Όνειρο της Τζοκόντα», και την επόμενη χρονιά παρουσίασα την ίδια παράσταση στο Φεστιβάλ κουκλοθεάτρου και παντομίμας στο Κιλκίς, καθώς και στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης. Το 2021 συμμετείχαμε στο φεστιβάλ της Καλαμάτας με την παράσταση «Engrenage» και το 2022 στην Ελευσίνα, Πολιτιστική Πρωτεύουσα, με την παράσταση «Ρεμπέτικο». Τις «Αντιγόνες» παρουσιάζω φέτος στο Φεστιβάλ Φίλιππων κι ελπίζω να συνεχιστούν οι συνεργασίες με τον ελληνικό χώρο, ο οποίος έχει ήδη μια μεγάλη δυναμική ομάδων και καλλιτεχνών που ασκούν αυτή την τέχνη».

Οι σκιές μπορούν να κάνουν μια αφήγηση πιο φαντασμαγορική. Οι σκιές και οι προβολές εικόνων ξεφεύγουν από τη γραμμική αφήγηση και οι χαρακτήρες της παράστασης ζωντανεύουν, καινούργιοι χώροι και τόποι γεννιούνται απλά με ένα φως και λίγες φιγούρες.

Αυτή την τέχνη υπηρετεί ο Γιώργος Καρακάντζας με γνώση, μέθοδο, ψυχική διάθεση και μέγιστο ταλέντο. Οι διακρίσεις και οι συμμετοχές του σε διεθνή φεστιβάλ επικυρώνουν τα παραπάνω.

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews