Δεν πιστεύω ότι το είδος της κοινωνίας που περιγράφω θα προκύψει κατ’ ανάγκη, αλλά πιστεύω πως κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβεί. (Τζ. Όργουελ)
Ο Γιώργος Παπαγεωργίου μετά την θρυλική παράσταση του «Αρίστου» του Θωμά Κοροβίνη, επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη για την πολυαναμενόμενη πρεμιέρα του «1984». Έχοντας δίπλα του τον Αλέξανδρο-Δράκο Κτιστάκη («Η Άνοδος του Αρτούρο Ούι», «Όρνιθες», «Ιππόλυτος», «Οι Παίχτες») στη μουσική σύνθεση και την Έλενα Τριανταφυλλοπούλου («Όρνιθες», «Η άνοδος του Αρτούρο Ούι», «Η φάρμα των ζώων») στη διασκευή και στη μετάφραση του προφητικού έργου του Όργουελ. Η πρωτότυπη ζωντανή μουσική ερμηνεύεται από ένα κουαρτέτο εγχόρδων επί σκηνής.
Το δυστοπικό μυθιστόρημα που έγραψε ο συγγραφέας της «Φάρμας των ζώων», αμέσως μετά τον πόλεμο και εκδόθηκε το 1949, περιγράφει μια κοινωνία που προσομοίαζε τότε στη Σοβιετική Ένωση επί Στάλιν και στον Ναζισμό, ενώ τη χαρακτηρίζει ένα φουτουριστικό περιβάλλον, ιδιαίτερα φαντασιακό για την εποχή που γράφτηκε.
Η τεχνολογία υπηρετεί την εξουσία ενός απολυταρχικού καθεστώτος όπου ο Μεγάλος Αδελφός (Big Brother) παρακολουθεί και γνωρίζει τα πάντα για τους πολίτες μιας φανταστικής υπερδύναμης, όπου διαδραματίζεται η ιστορία, οι οποίοι -όλοι ανεξαιρέτως και απολύτως πειθήνια- υπηρετούν χωρίς καμία αντίσταση τις επιταγές του συστήματος. Εκτός κάποιου ονόματι Ουίνστον Σμιθ. Κι από εκεί ξεδιπλώνεται η ιστορία του «1984».
Ένας ηθοποιός- performer, ο πολυσχιδής, υπερταλαντούχος Γιώργος Παπαγεωργίου, παίζει όλους τους ρόλους της ιστορίας του Ουίνστον Σμιθ, μιλώντας συχνά εξ ονόματος του ιδίου ή των προσώπων που τον περιβάλλουν, έχοντας μαζί του στη σκηνή τέσσερις εξαιρετικούς μουσικούς.
Η πρωτότυπη μουσική και τα ηχητικά τοπία του Αλέξανδρου- Δράκου Κτιστάκη, αναδεικνύονται βασικά πεδία της παράστασης, όπου σκαριφήματα ρομαντικών τραγουδιών (τα θραύσματα μνήμης του Ουίνστον Σμιθ), μπλέκονται με τον υπόκωφο ρυθμικό θόρυβο των ήχων (ο κόσμος του Μεγάλου Αδερφού), για να μετουσιωθούν τελικά στις μελωδίες εκείνες που τραγουδούν ακατάπαυστα τις χαμένες λέξεις: ελευθερία, αυτοδιάθεση, ισότητα, δικαιοσύνη, σε μια εποχή όπου η ελευθερία εκχωρείται πλέον ελεύθερα.
Μέσα σ’ έναν τερατώδη κόσμο, πώς γίνεται να μην μετατραπείς σε τέρας;
Η σύγχρονη ανάγνωση του «1984» δεν είναι μονοσήμαντα προφητική. Είναι μια υπενθύμιση. Να προσπαθούμε να διακρίνουμε τον άνθρωπο μες στο σκοτάδι.
Συγκινεί και σήμερα το κείμενο, γιατί είναι αιωνίως προφητικό. Πάντα μπροστά από την εποχή του. Δεν μιλάω σε επίπεδο λογοτεχνικής αξίας, όσο σε επίπεδο πολιτικής σκέψης και κοινωνικής κατάστασης.
Η συγκεκριμένη διασκευή της Έλενας Τριανταφυλλοπούλου, πιστοποιεί τον προφητικό χαρακτήρα του έργου, η δε συγκλονιστική ερμηνεία του ηθοποιού και ευρηματικού σκηνοθέτη Γιώργου Παπαγεωργίου, φέρνει το έργο στο σήμερα, περιστοιχίζει τον κεντρικό ήρωα με μηχανήματα και συσκευές, τον «δένει» κυριολεκτικά με μικρόφωνα, τον καθιστά ένα άθυρμα στην εξουσία της τεχνολογίας, στην οποία δηλώνουμε οι σύγχρονοι άνθρωποι τυφλή υποταγή.
Έτος 1984, τόπος, οπουδήποτε. Ο Μεγάλος Αδελφός σε παρακολουθεί. Το βλέπεις παντού. Κι αν δεν το βλέπεις, το ακούς. Πρέπει να υπακούς, πρέπει να μισείς. Ξέχνα τη φιλία, την αγάπη, τον έρωτα, την αλληλεγγύη. Το παρελθόν είναι νεκρό, δεν υπάρχει παρελθόν. Το μέλλον μη προβλέψιμο. Ελέγχουν τη σκέψη σου, ελέγχουν τα πάντα, μέχρι να σε στραγγίσουνε για να φτάσουν στην ψυχή σου, μέχρι να τη διαρρήξουν κι αυτήν, μέχρι να πάψεις να είσαι άνθρωπος.
Είναι πραγματικά συνταρακτικό έργο και διαχρονικό. Σήμερα η τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ο Μεγάλος Αδερφός.
Σήμερα η ποικιλόμορφη αρχειοθέτηση των προσωπικών στοιχείων σου, των δεδομένων σου, είναι ο Μεγάλος Αδερφός.
Σήμερα η γλώσσα μας συρρικνώθηκα σε μερικές λέξεις, αρκετές για την καθημερινή μας συναλλαγή.
Κι από το προφητικό 1984 στο 2025 τα βήματα προόδου στην επικοινωνία μέσω τεχνολογίας –λέγε με AI- έγιναν βρόγχοι. Που συνθλίβουν αργά, αλλά σταθερά. Τις φιλοδοξίες σου και τα όνειρά σου, ίσως και την ελευθερία σου.
Η συναρπαστική και καλοδουλεμένη παράσταση εστιάζει στη διαχρονικότητα όλων των πολιτικών και κοινωνικών νοημάτων του συγγραφέα και στις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα σε απολυταρχικά καθεστώτα μεταξύ των ατόμων. Εστιάζει στην ανθρώπινη ύπαρξη και στην αντίδρασή της κάτω από ακραίες συνθήκες, στη διάβρωση όλων των ανθρώπινων σχέσεων από τέτοια περιβάλλοντα.
Τα σκηνοθετικά ευρήματα ακατάπαυστα, με τη βοήθεια της τεχνολογίας, με τους ελιγμούς του ηθοποιού που αλώνει τη σκηνή σ’ όλο το εύρος της, που αδειάζει τον εσωτερικό του κόσμο πάνω της και τον περνάει στην αίθουσα μαζί με τους αχνούς από την εξαΰλωση- τήξη του πάγου.
Ο Ουίνστον Σμιθ, ο ήρωας του 1984,ξεκινάει να κρατάει ημερολόγιο. Αυτό είναι το πρώτο του έγκλημα. Ένα έγκλημα αδιανόητο στην εποχή μας, αλλά αν σκεφτούμε τι σημαίνει «καταγράφω τις σκέψεις μου» κι ότι οι σκέψεις είναι κόντρα στην κοινή λογική ή κόντρα στον τρόπο που λειτουργούν τα πράγματα, μπορούμε ίσως να το καταλάβουμε. Γιατί τίποτα πια δεν είναι ιδιωτικό σήμερα. Αν, για παράδειγμα, βρεθείς σε ασυλόγιστη στιγμή και γράψεις κάτι ερωτικό ή πολιτικό, κάτι επιλήψιμο στον υπολογιστή σου, πιθανώς αυτό να διοχετευθεί στην οικουμένη, χωρίς να διαθέτεις καμία δύναμη να το εμποδίσεις.
Ο έρωτας εδώ προσπαθεί να γίνει μια επαναστατική πράξη. Φυσικά, δεν τα καταφέρνει. Δυστυχώς, τα πράγματα είναι πιο μαύρα για την ανθρώπινη φύση. Ο Όργουελ περιγράφει τη σχέση του Ούινστον και της Τζούλια ως μια σχέση απόλυτη, όπως συμβαίνει σε ακραίες συνθήκες. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου, επειδή δεν είναι μια σχέση «νόμιμη», με τον τρόπο που το αντιλαμβάνεται το καθεστώς, και αυτοί οι άνθρωποι επιλέγουν να τη συνάψουν, ξέροντας ότι σε μια συνθήκη απολυταρχικού καθεστώτος που απαγορεύει τέτοιου είδους σχέσεις, κινδυνεύει η ζωή τους.
Ο Ο’Μπράιαν, ο βασανιστής του, ένας άλλος ακρογωνιαίος λίθος της σύλληψης του Όργουελ, του λέει ότι 2+2 δεν κάνει πάντοτε 4. Καμιά φορά κάνει 4, άλλες φορές κάνει 5, άλλες 8, κάνει όσο σου πούμε εμείς, το Κόμμα. Αυτό είναι ένα πράγμα που ο Ουίνστον, ακόμα κι όταν του κόβουν τα δάχτυλα, του βγάζουν τα νύχια και τα δόντια, δεν μπορεί να το συλλάβει μέχρι το μεδούλι του. Προδίδεται όταν υποκρίνεται και λέει «εντάξει, κάνει 5», αλλά προσπαθεί να μπει σε αυτό τον τρόπο σκέψης και δεν μπορεί. Αυτό είναι το έγκλημά του. Είναι ένας άνθρωπος που προσπάθησε να διατηρήσει τον ατομικό τρόπο σκέψης του. Και επίσης προσπάθησε να συνδεθεί με το παρελθόν.
Ο συγκλονιστικός Γιώργος Παπαγεωργίου- Ουίνστον Σμιθ, εστιάζει στο προαίσθημα που εγείρουν διάφορα σημεία του και άρχισε να αναρωτιέται μαζί με τον θεατή: είναι τελικά η αφήγηση γραμμική ή υπάρχει μια προμνησία, μια αίσθηση ότι βιώνει στο παρόν κάτι που έχει επαναληφθεί στο παρελθόν;
Μήπως, ό,τι περιγράφεται στο πρώτο και δεύτερο μέρος τελικά βιώνεται μετά το τρίτο μέρος; Μήπως το πρώτο και το δεύτερο μέρος είναι οι αναμνήσεις, άλλοτε θολές άλλοτε νηφάλιες μετά τη σύλληψη του ήρωα; Την απάντηση θα την πάρετε στη σκηνή του θεάτρου «Αυλαία», μέσα από το ρεσιτάλ που δίνει ο δυνατός ηθοποιός, ο οποίος ερμηνεύει όλους τους ρόλους μ΄ έναν έξυπνο τρόπο, εφόσον παίζει με το σώμα του, με τα ρούχα του (Σκηνικά/ Κοστούμια: Αλέγια Παπαγεωργίου), με τη φωνή του, έχοντας αρωγούς τους μουσικούς επί σκηνής, τους έξοχους φωτισμούς και τα εφέ του Σάκη Μπιρμπίλη.
Ο κόσμος του «1984» είναι πιο σκοτεινός και άπελπις, απ’ οτιδήποτε υπήρξε ποτέ – ίσως κι απ’ οτιδήποτε μπορεί να υπάρξει. Είναι η απόλυτη δυστοπία, η χειρότερη δυνατή πραγματικότητα. Ένας κόσμος τόσο ζοφερός, που ακόμη κι αν ποτέ υπάρξει, δεν θα μπορεί να διαρκέσει. Αυτό κατόρθωσε η θαυμαστή ιδιοφυΐα του Όργουελ: Φαντάστηκε και περιέγραψε με λεπτομέρειες μια κοινωνία στην οποία οι συνέπειες του ολοκληρωτισμού, καθώς η τεχνολογία καλπάζει, φτάνουν στα έσχατα όριά τους. Πρόβαλε στο μέλλον την κτηνωδία της δικής του εποχής, μπολιασμένη με μια φαντασία κυριολεκτικά αποκαλυπτική. Οι επινοήσεις του, τόσο αναφορικά με το ίδιο το σύστημα και τον τρόπο λειτουργίας και αναπαραγωγής του, όσο και για τις συνέπειες ενός τέτοιου συστήματος στη μύχια ζωή των ανθρώπων, προκαλούν ακόμη και σήμερα ανατριχίλες.
Η παράσταση, με το διασκευασμένο κείμενο της Έλενας Τριανταφυλλοπούλου, είναι διπλά διορατική. Από τη μία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το πού μπορεί να οδηγήσει η γοητεία των ολοκληρωτισμών, η ανάγκη για πεφωτισμένους ηγέτες, και από την άλλη, εντοπίζει με οξυδέρκεια την εγγενή αδυναμία αυτών των καθεστώτων στην έλλειψη ζωτικότητας, στην αποσύνδεσή τους από τα απλά ζητούμενα της ζωής.
Λίγο πριν από το τέλος, αφού ο κεντρικός χαρακτήρας έχει υποστεί τα πάνδεινα, ταπεινώσεις και εξευτελισμούς πέρα από κάθε ανθρώπινο όριο, ο ήρωας Ουίλιαμ ξαφνιάζει τον βασανιστή του, λέγοντας:
«Δεν θα τα καταφέρετε. Είναι αδύνατον να θεμελιώσεις ένα πολιτισμό πάνω στον φόβο, το μίσος και τη σκληρότητα. Δεν θα διαρκέσει. Η ζωή θα σας νικήσει». Και γελάει σαρκαστικά, δυνατά, μέχρι που ο πόνος να σβήσει εντελώς τον ήχο του.
Το «1984» δεν έχει ευχάριστο τέλος, αλλά με τον μαγικό τρόπο της τέχνης, η ζωή νικάει στις σελίδες του. Κάθε πράξη αντίστασης, ακόμη κι όταν συνθλιβεί, είναι ένα κληροδότημα για τους ανθρώπους του μέλλοντος.
Αυτό είναι το αισιόδοξο μήνυμα που αναδίνεται καθάριο μέσα από αυτό το σκοτεινό αριστούργημα, που παρίσταται δεξιοτεχνικά και φωτεινότατα από τον Γιώργο Παπαγεωργίου και τους συνεργάτες του, στο θέατρο «Αυλαία» Θεσσαλονίκης.
Δείτε αυτή τη σημαντική δουλειά. Έχει ανεβάσει τον πήχη πολύ ψηλά σ’ αυτό που διαβάζουμε στα έντυπα και στα βιβλία θεωρίας θεάτρου: «Μονόλογος».
«Αντιγόνη» με Λένα Παπαληγούρα και Μελέτη Ηλία στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων
Με τα εξαιρετικά σχόλια κοινού και κριτικών στις αποσκευές της ξεκινά για δεύτερη χρονιά το καλοκαιρινό της ταξίδι, η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, με τη σκηνοθετική υπογραφή του Θέμη Μουμουλίδη.
Η παράσταση που παρακολούθησαν περισσότεροι από 50.000 θεατές επιστρέφει στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων την Τετάρτη 19 Αυγούστου στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων.
Με επικεφαλής την Λένα Παπαληγούρα στον ρόλο της Αντιγόνης, τον Μελέτη Ηλία στον ρόλο του Κρέοντα και τον Μιχάλη Οικονόμου στον ρόλο του φύλακα, η κορυφαία τραγωδία, πιο επίκαιρη από ποτέ, ανεβαίνει ανανεωμένη επιχειρώντας να φωτίσει εκ νέου μέσα από τον λόγο του Σοφοκλή τα αιώνια ερωτήματα της ελευθερίας, του δικαίου και της ατομικής ευθύνης απέναντι στην εξουσία.
Η παράσταση
Ο πόλεμος τελείωσε. Οι νεκροί περισυλλέγονται κάτω από το σκληρό φως των προβολέων. Το πεδίο της μάχης μεταφέρεται στα γυαλισμένα γραφεία των σύγχρονων κέντρων λήψης αποφάσεων. Ο σκληρός, ενισχυμένος ήχος του σήμερα και η εύθραυστη ανάσα της ζωντανής φωνής, τα ατσαλάκωτα κοστούμια και τα ράκη, τα μηχανοποιημένα και τα βεβηλωμένα σώματα συνθέτουν έναν κόσμο όπου οι συγκρούσεις οξύνονται και οι αντιθέσεις βαθαίνουν. Η διεκδίκηση του τελετουργικού της κηδείας γίνεται η μηχανή αποκάλυψης της σχέσης της εξουσίας με τον θάνατο: η ηχηρή καταγγελία του ολοκληρωτισμού, που σφετερίζεται την εξουσία για να ασκήσει κάθε δικαίωμα επί της ανθρώπινης υπόστασης, έως και μετά θάνατον. Μια εξουσία που πατάσσει κάθε έννοια ανθρωπινότητας, παράγει και αναπαράγει την υποταγή ως μέτρο της κανονικότητας.
Στη σύγχρονη ζωή, η Αντιγόνη είναι παρούσα στα hot spots που στοιβάζουν, στις δομές που φυλάσσουν, στα σύνορα που ηλεκτροφορούν, στις θάλασσες που πνίγουν. Είναι παρούσα στα διαρκώς επεκτεινόμενα στρατόπεδα-τάφους ζώντων, στις φυσικές και εικονικές εκδοχές αλλεπάλληλων επιστρώσεων εγκλεισμών, στα παιχνίδια της βιοπολιτικής, στις έδρες και τις ενέδρες του θανάτου. Το ΟΧΙ της Αντιγόνης ορθώνεται ως η απόλυτη κατάφαση.
Καβάλα: Κέντρο Πληροφόρησης Επισκεπτών Δήμου Καβάλας (πρώην ΕΟΤ) Κεντρική Πλατεία, τηλ: 2510-620566, καθημερινά από Δευτέρα έως Σάββατο (10:00 – 14:00 και 18:00 – 21:00)και Κυριακή (10.00 – 14.00), ενώ την ημέρα της παράστασης θα γίνεται προπώληση στο ταμείο του χώρου της εκδήλωσης από τις 19:00 το απόγευμα.
*Απαγορεύεται η είσοδος στο χώρο μετά την έναρξη της παράστασης.
**Για άλλη μία χρονιά, θα υπάρξει δυνατότητα μεταφοράς θεατών από λεωφορείο του ΚΤΕΛ Καβάλας από και προς το αρχαίο θέατρο Φιλίππων με την επίδειξη εισιτηρίου της εκάστοτε θεατρικής παράστασης και ειδικό αντίτιμο 4.40€.
Αναχώρηση από το ΚΤΕΛ Καβάλας στις 18.45 και επιστροφή μετά το πέρας της παράστασης.
Σημ. Οι κάτοχοι ονομαστικών προσκλήσεων του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων καλούνται να δηλώσουν την πρόθεσή τους να τις χρησιμοποιήσουν έως την Δευτέρα 17/8, ενώ ο έλεγχος ταυτοπροσωπίας θα γίνεται στην είσοδο του θεάτρου τη μέρα της παράστασης.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να καλείτε στα τηλέφωνα του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας 2510. 220876 (10:00-14:00).
«Sexy Laundry» με Σπύρο Παπαδόπουλο και Ρένια Λουιζίδου στο Ακόντισμα
Μετά από ατέλειωτα sold out, θερμή ανταπόκριση από το κοινό και έναν “θεατρικό γάμο” που έχει ήδη χαρακτηριστεί ως ένα από τα μεγαλύτερα θεατρικά γεγονότα των τελευταίων ετών, ο Σπύρος Παπαδόπουλος και η Ρένια Λουιζίδου θα βρίσκονται σε καλοκαιρινή περιοδεία και θα παρουσιάσουν στις 18 Αυγούστου στην Καβάλα, στο Θέατρο Ακόντισμα, την ξεκαρδιστική, τρυφερή και βαθιά ανθρώπινη κωμωδία Sexy Laundry της Michele Riml.
Οι δύο ηθοποιοί επιστρέφουν στη σκηνή και… βάζουν ξανά πλυντήριο. Συναισθήματα, αγωνίες, νεύρα, γκρίνια, χιούμορ, αγάπη, σεξ — όλα μαζί στο πρόγραμμα για… ευαίσθητα!
Βγάζουν τα συζυγικά τους «άπλυτα» στη φόρα, σε επιλεγμένες πόλεις της Ελλάδας, μέσα από μια παράσταση που ισορροπεί ιδανικά ανάμεσα στο χιούμορ, την τρυφερότητα και την αλήθεια των σχέσεων.
Σπύρος Παπαδόπουλος – Ρένια Λουιζίδου: Η χημεία τους αδιαμφισβήτητη και ο “γάμος” τους μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί ως ένα από τα μεγαλύτερα θεατρικά γεγονότα των τελευταίων ετών.
Ένα έργο- ποίημα για την ερωτική ζωή του σύγχρονου ζευγαριού
Το θεατρικό έργο της Michele Riml, “SexyLaundry” καταπιάνεται με τα ερωτικά αδιέξοδα και αποτελεί έναν ειλικρινή κωμικό καθρέφτη της ερωτικής ζωής των σύγχρονων ζευγαριών.
25 χρόνια γάμου, 3 παιδιά, λίγα παχάκια, ολίγη φαλακρίτσα, πολλή γκρίνια, πολλή ανασφάλεια, πολλή αγάπη και ολίγον sex. Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από ένα παντρεμένο ζευγάρι που αποφασίζει να “ξαναπαντρευτεί” και να αναζωπυρώσει τη σεξουαλική του ζωή.
Ο Λάρι και η Άλις βρίσκονται σ’ ένα δωμάτιο πολυτελούς ξενοδοχείου, και με το εγχειρίδιο “ΣΕΞ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ” ανά χείρας, αμήχανοι προσπαθούν να βρουν τη χαμένη ερωτική επιθυμία και το το περασμένο μεγαλείο του πάθους τους.
Η παράσταση που σκηνοθετεί ο Σπύρος Παπαδόπουλος
Ο Σπύρος Παπαδόπουλος και η Ρένια Λουιζίδου με όπλα τους το χιούμορ και την ειλικρίνεια καθίζουν τον γάμο τους στο “ντιβάνι” της ψυχανάλυσης και μέσα σε ένα δωμάτιο πολυτελούς ξενοδοχείου αποδεικνύουν πως τελικά η δύναμη της αγάπης μπορεί να νικήσει τα πάντα.
Η δυναμική τους είναι και το κλειδί της παράστασης, καθώς με τις ερμηνείες τους, καταφέρνουν να δώσουν σάρκα και οστά στους χαρακτήρες και το κοινό μπορεί να ταυτιστεί, να συνδεθεί μαζί τους και να αναλογιστεί τη σημασία της επικοινωνίας, της εμπιστοσύνης και της ανανέωσης σε μια μακροχρόνια σχέση.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Σπύρος Παπαδόπουλος
Μετάφραση: Νικολέτα Κοτσαηλίδου
Σκηνικά – Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
Φωτισμοί: Χρήστος Τζιόγκας
Μουσική επιμέλεια: Ιάκωβος Δρόσος
Επικοινωνία – Γραφείο Τύπου: Μαρία Τσολάκη
Πρωταγωνιστούν: Σπύρος Παπαδόπουλος και Ρένια Λουιζίδου
«Ειρήνη – Μια επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη» Των Φοίβου Δεληβοριά -Νίκου Καραθάνου στο 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων!
Κριτική από τον Παύλο Λεμοντζή
Από τις τόσες φορές που ανέβηκε το έργο και πλούτισε το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Φιλίππων, ήδη, ξέρουμε ότι ο αμπελουργός Τρυγαίος είναι ο απλός και τίμιος αγρότης που δεν αντέχει άλλο τις συμφορές απ’ τον πόλεμο κι αποφασίζει ν’ ανέβει στον ουρανό καβάλα σ’ ένα σκαθάρι αναθρεμμένο από τον ίδιο, γι’ αυτόν τον σκοπό.
Στόχος του να τα «ψάλλει» στον Δία και να ζητήσει ειρήνη για το καλό των Ελλήνων. Όταν φτάνει εκεί, μαθαίνει από τον Ερμή ότι οι θεοί έχουν αποτραβηχτεί στο πιο ψηλό σημείο του, αγανακτισμένοι από τις διαρκείς εχθροπραξίες των αντιπάλων.
Στη θέση τους έχει μείνει ο θεός Πόλεμος, ο οποίος έθαψε την Ειρήνη σε σπηλιά και ετοιμάζεται να βάλει όλες τις πόλεις σ’ ένα γουδί για να τις καταστρέψει.
Ο Τρυγαίος καλεί τους απλούς πολίτες να μετακινήσουν τον βράχο που φράζει τη σπηλιά και να ελευθερώσουν την Ειρήνη. Η προσπάθεια στέφεται με επιτυχία την τρίτη φορά. Η Ειρήνη ξεπροβάλλει συνοδευόμενη από δύο ωραίες κόρες, τη θεά των καρπών, την Οπώρα, και τη θεά των επίσημων τελετών και εορτών, τη Θεωρία. Το υπόλοιπο της κωμωδίας είναι ένας ύμνος στην ειρήνη. Κυριαρχεί η χαρά της ζωής και η δημιουργία. Μετά το θρίαμβο και μέσα στη γενική ευθυμία, βρίσκει ο Αριστοφάνης την ευκαιρία να γελοιοποιήσει τους πολεμοκάπηλους και τους εμπόρους των όπλων.
Ο Αριστοφάνης έγραψε το αντιπολεμικό του έργο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών που κατέληξαν στην ειρήνη του Νικία, με την οποία οι λαοί των δύο αντιπάλων έλπιζαν ότι θα λήξει ο Πελοποννησιακός πόλεμος.
Το σκαθάρι που εκτρέφει ο Τρυγαίος – εξόφθαλμη σάτιρα του Αριστοφάνη σε τραγωδίες του Ευριπίδη, όπως ο Βελλεροφόντης, όπου ο πρωταγωνιστής καβαλάει τον Πήγασο για να φτάσει στους ουρανούς – λειτουργεί ως σύμβολο των δεινών που συμβαίνουν στη χώρα, δίνει την αφορμή στον Φοίβο Δεληβοριά να γράψει ένα εναρκτήριο λιμπρέτο και χαριτωμένα τραγούδια.
Ο Νίκος Καραθάνος, ο Φοίβος Δεληβοριάς και ο Άγγελος Τριανταφύλλου είναι οι βασικοί συνένοχοι μιας νέας πρότασης, μιας νέας διασκευής της «Ειρήνης», που έφτασε και στο δικό μας φεστιβάλ, για να παραδώσουν στο κοινό μια παράσταση – πανηγύρι, πληθωρική, κωμική, τσιρκολαγνική οπωσδήποτε, αλλά και πολιτική: μια απάντηση στην τρέλα του πολέμου με τη ζωτική δύναμη της μουσικής, της συλλογικότητας και της λαϊκής γιορτής.
Η Ειρήνη παρουσιάστηκε στα Μεγάλα Διονύσια, αποσπώντας το δεύτερο βραβείο, το 421 π.Χ., λίγες μόλις ημέρες πριν από τη σύναψη της Νικείου Ειρήνης, που συνοδευόταν από ελπίδες για το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Αυτή ακριβώς η εύθραυστη, όπως αποδείχθηκε, ισορροπία μεταξύ του πολέμου και της ειρήνης, το ηρακλείτειο ρητό «Πόλεμος πάντων μεν πατήρ εστί» και το ακανθώδες ερώτημα κατά πόσο η ειρήνη είναι συνώνυμο της ευτυχίας και της αρετής, εμπνέουν τους συντελεστές της ιδιαίτερης αυτής παράστασης.
Η αλήθεια είναι ότι αν κανείς ψηλαφίσει το «καρδιογράφημα» των φετινών εκδηλώσεων σε πιάτσες και αρχαία θέατρα, μέχρι αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, με αυτή την «Ειρήνη» νιώθει μια μικρή τόνωση των γραμμών προς τα πάνω, χωρίς αυτό να σημαίνει τίποτε περισσότερο από μία εμπεριστατωμένη ανάγνωση, που αγγίζει το κέντρο βάρους του κειμένου και διανθίζει το αριστοφανικό γέλιο επί σκηνής.
Έτσι, ο σκηνοθέτης και ο διασκευαστής – κειμενογράφος, μέτρησαν τη δοσολογία της αριστοφανικής αρμονίας με το δικό τους μέτρο και έφερναν απαλλαγμένο από τη ναφθαλίνη τον ποιητή στους θεατές, κερδίζοντας την ετικέτα «ανακατωσούρα στην Αττική Κωμωδία», με υπότιτλο: «αντέχουμε και πλάι στον γερμανικό εξπρεσιονισμό».
Εξάλλου, σ’ αυτή τη νέα ανάγνωση η «Ειρήνη» είναι μια γιορτή ενός αγροτικού κόσμου που χάθηκε, ένα κωμικό, ακατανίκητο επιχείρημα, ένα πανηγύρι του λαϊκού ανθρώπου με υλικό τους ίδιους τους γόους και θρήνους του πολέμου, ως ένα αστραφτερό βεγγαλικό που σκάει μέσα στη φρίκη.
Ο Αριστοφάνης, για να δικαιώσουμε κάπως τους συντελεστές αυτής της παράστασης – τουρλουμπούκι, πήρε στην «Ειρήνη» του τον άσημο άνθρωπο της καθημερινότητας και τον ανακήρυξε σωτήρα. Έναν αγρότη, έναν άνθρωπο της αυλής και του χωραφιού, κάποιον χωρίς εξουσία ή κύρος, που αποφασίζει να κάνει αυτό που οι θεοί και οι πολιτικοί δεν μπορούν. Αυτή η πίστη στον απλό και «ασήμαντο» άνθρωπο, βρίσκεται στον πυρήνα της παράστασης.
Όμως, πρώτα και πάνω απ’ όλα, η αριστοφάνεια φόρμα τηρήθηκε στη διασκευή, όπου ο γάργαρος λόγος του Δεληβοριά εμψυχώνει στη Νέα Ελληνική Γλώσσα το αριστοφάνειο ήθος, εμπλουτίζοντάς το με τα κοιτάσματα της απλής και άμεσης λαϊκής επικοινωνίας πού σαϊτεύει κατάστηθα το κοινό.
Η διασκευή του Φοίβου Δεληβοριά κρατά το βασικό κίνητρο του έργου, αλλά δεν αρκείται σε μια σύγχρονη απόδοση της γλώσσας του. Απλώνει το αριστοφανικό υλικό, το εμπλουτίζει με νέα πρόσωπα, μετατοπίζει τις ισορροπίες του και μετατρέπει τον Πελοποννησιακό Πόλεμο σε εικόνα κάθε πολέμου.
Πρόκειται για μία ενδιαφέρουσα σκηνοθετική επιλογή. Ο σκηνοθέτης προσεγγίζει τον Αριστοφάνη με τα εργαλεία τού ποιητή. Διατυπώνει σκηνικά τον ποιητικό λόγο μέσα από έναν «συμβολικό» ρεαλισμό, μεγεθύνοντας το αριστοφανικό πακέτο των σκηνικών αντικειμένων και των κωμικών χαρακτήρων, ώστε η ρεαλιστική υπεροχή να εφευρίσκει την καρικατούρα και να θέτει τους μηχανισμούς της κωμωδίας σε δράση.
Ο Νίκος Καραθάνος παίζει με τα σκηνικά αντικείμενα που του παρέχει η σάτιρα του Αριστοφάνη και τα φέρνει επί σκηνής η Εύα Μανιδάκη, ζωγραφίζοντας το κείμενο με τα ίδια τα στοιχεία του, χωρίς όμως να βαραίνει τον λόγο απ’ αυτό το ρεαλιστικό υπόβαθρο.
Ο «Πόλεμος» που προσωποποιείται και παρωδείται από τον Αριστοφάνη, με αυτό το δεδομένο της μεγέθυνσης και της καρικατούρας, πιστοποιεί σκηνικά τον έξαλλο παραλογισμό της πολεμικής σύρραξης, φωνάζοντας: «Προσοχή στον Γορίλα!, που είναι ο άγριος «Πόλεμος», αυτός που βρυχάται και απειλεί, όπως μια ισχυρή δύναμη, πριν από κάθε πολιτική εξήγηση και κάθε ιδεολογικό άλλοθι. Πες, ένας Τραμπ, ένας Πούτιν, ένας Νετανιάχου, για να έρθεις στο σήμερα.
Μια έξαλλη, αλλά ευφάνταστη ανατροπή είναι ότι ο Τρυγαίος που γίνεται Τρυγαία, με την απολαυστική Γαλήνη Χατζηπασχάλη στον σπαρταριστό ρόλο. Η ηρωίδα είναι αγρότισσα, χήρα, μητέρα και εργαζόμενη. Δεν παρακολουθεί τον πόλεμο από απόσταση. Τον πληρώνει με το κατεστραμμένο αμπέλι της, τον κλειστό πάγκο στη λαϊκή, την πείνα των παιδιών της και τον θάνατο του συζύγου της. Η ειρήνη, επομένως, δεν είναι για εκείνη αφηρημένη πολιτική έννοια. Είναι η δυνατότητα να ξαναλειτουργήσει η καθημερινότητα, να τραφεί μια οικογένεια και να συνεχιστεί η ζωή.
Μπορείτε να διακρίνετε την απόσταση 2.500 χρόνια μετά; Μα, δεν υπάρχει. Αυτό φωνάζει η παράσταση. Ότι οι γυναίκες στο έργο: Τρυγαία, Αθηνά, Ειρήνη και Οπώρα δεν είναι απλώς θηλυκές παρουσίες μέσα σε έναν ανδρικό μύθο. Γίνονται το εργαλείο για τη μεταφορά του αριστοφανικού κόσμου από το τότε στο τώρα.
Οπότε, αυτή η θεόμουρλη, αλλά υπέροχη Τρυγαία της Γαλήνης Χατζηπασχάλη, μπορεί εύκολα κι ελεύθερα να βρίζει, να φωνάζει, να μαλώνει με τα παιδιά της, όπως η μάνα σε μια σύγχρονη «Οικογένεια Χωραφά» -γιατί όχι και σ’ ένα «Σπιρτόκουτο- ακόμα, το γεγονός ότι τα παιδιά της τής προσάπτουν μια διαρκή απουσία, ότι δε θυμάται τα ονόματά τους. Επίσης, μπορεί να αντιμετωπίζει τους θεούς σαν ιδιότροπους γείτονες, αλλά μπορεί να παραμένει μια αστή εξαντλημένη από τη ζωή και αποφασισμένη να κάνει το αδιανόητο, επειδή δε βλέπει άλλη επιλογή.
Ευρηματική και απολαυστική η σεκάνς με την σπαρταριστή συνομιλία Τρυγαίας – Λυσιστράτης. Οι δύο αριστοφανικές καπάτσες γυναίκες, εμφανίζονται σαν να ζουν στον ίδιο χρόνο και ανταγωνίζονται για το ποια θα καταφέρει να φέρει πρώτη την ειρήνη. Η μία προτείνει τη σεξουαλική αποχή σε μια κορακίστικη διάλεκτο, η άλλη την πτήση προς τον Όλυμπο. Τρελό γέλιο.
Τα έργα επικοινωνούν μεταξύ τους και η αρχαιότητα παίρνει άλλες διαστάσεις. Συμβαίνει εδώ και τώρα, με άθλια τηλεφωνική σύνδεση, με λαϊκές αγορές και καθημερινές βωμολοχίες και το σκαθάρι του Αριστοφάνη διατηρείται, αλλά μετατρέπεται σε 4Χ4, σε σακαράκα και σε αυτοσχέδιο διαστημόπλοιο.
Στο μεταξύ, η μετάλλαξη του Θεού Ερμή σε Θεά Αθηνά λειτουργεί καταλυτικά. Η πολιούχος της Αθήνας έχει σαφώς ισχυρότερη σχέση με την πόλη, την ευθύνη της και την εγκατάλειψή της από τους θεούς.
Η καταπληκτική Έμιλυ Κολιανδρή την υποδύεται απολαυστικότατα , σαν μια θεότητα που θέλει να διατηρήσει το κύρος της, ενώ γύρω της έχει ήδη διαλυθεί ο κόσμος που το συντηρούσε. Είναι για τα προσχήματα αυστηρή, υπερ- κωμική, νευρική, συχνά αμήχανη και, ταυτόχρονα, βαθιά απογοητευμένη. Μοιάζει με ήρωα καρτούν, όπως και η Τρυγαία.
Κανένας ηθοποιός από τον τσιρκο-θίασο δεν υστερεί, υπηρετούν όλοι με ακρίβεια και θαυμαστή υπόκριση τους χαρακτήρες που τους ανέθεσε η διανομή.
Ο Θανάσης Αλευράς, όπως πάντα, σαρώνει την ορχήστρα με την ενέργειά του σε όλους τους ρόλους που αναλαμβάνει και η γλυκύτατη Ζέτα Μακρυπούλια είναι ένα στολίδι λαμπερό, ένα απόλυτο δείγμα παγκόσμιας γυναικείας ομορφιάς και, ως «Ειρήνη», μετρημένη και ισορροπημένη ανάμεσα στη λαχτάρα των ανθρώπων να την κερδίσουν και στην αμηχανία που γεννά η ασυλόγιστη συμπεριφορά.
Ανατρεπτικό και το φινάλε. Στο πρωτότυπο, ο Τρυγαίος επιστρέφει στη γη και η κωμωδία οδηγείται στη γιορτή, στην καρποφορία και στον γάμο με την Οπώρα. Στη διασκευή, όμως, ο δρόμος της επιστροφής περνά μέσα από τη χώρα των νεκρών.
Η επιλογή αυτή είναι Καραθάνειος ιδέα. Διότι, κύριε, δεν μπορείς να φέρεις την «Ειρήνη» πίσω, σαν να μη συνέβη τίποτα. Δεν μπορείς να επιστρέψεις στη ζωή, χωρίς να περπατήσεις ανάμεσα από όσους χάθηκαν.
Και τότε επεμβαίνει η φωνή του Βασίλη Παπαβασιλείου. Πιθανώς, να είναι η συγκινητικότερη στιγμή της παράστασης, επειδή ενσωματώνεται πειστικά σ’ έναν κόσμο, όπου οι νεκροί συνεχίζουν να μιλούν. Η φωνή του ζητά από τον θάνατο να είχε καθυστερήσει μία ημέρα, ώστε να προλάβει να δει πώς είναι ο κόσμος χωρίς εκείνον.
Τέλος, ο Χορός είναι κι εδώ ο πρωταγωνιστής της παράστασης. Οι: Γιλμάζ Χουσμέν, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Βασίλης Παπαδόπουλος, Σπύρος Μπόσγας και Αντώνης Χρήστου συγκροτούν ένα εξαιρετικό σύνολο, που τραγουδά, κινείται, μιλά και αποτελεί το ίδιο το σώμα της παράστασης. Άλλοτε είναι πλήθος, άλλοτε αγέλη, στρατός, κοπάδι, πομπή, πανηγύρι ή κοινότητα νεκρών και ζωντανών. Όλοι τους εξαιρετικοί.
Η μουσική των Φοίβου Δεληβοριά και Άγγελου Τριανταφύλλου γεννά ήχους που κινούνται ανάμεσα στο λαϊκό τραγούδι, στην καντάδα, στην παρωδία, στον θρήνο και στη συμφωνική μνήμη, χωρίς να χάνει τη συνοχή τους και μπορούν να μετατρέψουν μια ξεκαρδιστική σκηνή σε τελετουργία και ένα συλλογικό τραγούδι σε προσωπική εξομολόγηση.
Η παρουσία της ορχήστρας επί σκηνής ενισχύει την αίσθηση ότι η μουσική γεννιέται εκείνη τη στιγμή, μαζί με την παράσταση. Οι: Ανδρέας Πολυζωγόπουλος, Θοδωρής Ρέλλος, Γιόελ Σότο και Γιάννης Αγγελόπουλος (Jan Van de Engel) δε μένουν στο περιθώριο. Ενεργοί κάτοικοι του σκηνικού σύμπαντος, δίνουν παλμό στα σώματα, «συνομιλούν» με τους ηθοποιούς και μετατρέπουν τη σκηνή σε γιορτή και τελετουργία.
Η Εύα Μανιδάκη στρώνει τη σκηνή με όλα τα απαραίτητα για να φανεί η χειμαζόμενη Επαρχία και ο Άγγελος Μέντης ντύνει το εξαιρετικά απολαυστικό ανσάμπλ του Εθνικού Θεάτρου με τα κοστούμια του, που χαρακτηρίζουν ένα λαϊκό πανήγυρι.
Πρόκειται για μια ευφρόσυνη, ευρηματική παράσταση, που κερδίζει εγκώμια και επευφημίες από το διψασμένο για γέλιο, κοινό.
Ο ιστότοπός μας χρησιμοποιεί cookies. Ορισμένα από αυτά είναι απαραίτητα για τη λειτουργία της ιστοσελίδας μας και άλλα μας βοηθούν να παρέχουμε το μέγιστο των υπηρεσιών μας. Επιλέξτε εσείς ποια cookies αποδέχεστε, τα οποία μπορείτε να αλλάξετε οποιαδήποτε στιγμή.
Αποδοχή
Αλλαγή ρυθμίσεων
Cookie Box Settings
Απόρρητο
Cookie Box Settings
Απόρρητο
Σεβόμαστε την ιδιωτικότητά σας
Επιλέξτε εσείς ποια cookies αποδέχεστε.
Ωστόσο, ορισμένα από αυτά είναι αναγκαία για την σωστή λειτουργία της ιστοσελίδας και μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες λειτουργίες να μην είναι πλέον διαθέσιμες. Για πληροφορίες σχετικά με τη διαγραφή των cookies, συμβουλευτείτε τη λειτουργία βοήθειας του προγράμματος περιήγησης.
Μάθετε περισσότερα σχετικά με τα cookies που χρησιμοποιούμε κάνοντας κλικ εδώ
Εδώ μπορείτε να ενεργοποιήσετε ή να απενεργοποιήσετε διαφορετικούς τύπους cookies:
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Αποθηκεύσει τα στοιχεία της σύνδεσης σας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας.
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Καβάλα6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Ελλάδα6 έτη ago
You must be logged in to post a comment Login