Το πολύκροτο έργο της Κικής Μαυρίδου διανύει τον τρίτο κύκλο παραστάσεώντου και, μετά την θερμή αθηναϊκή υποδοχή από κοινό και κριτικούς, ήρθε και πάλι στη Θεσσαλονίκη, όπου εγώ είδα την παράσταση, ενώ θα επισκεφτεί και άλλες πόλεις, μεταξύ αυτών και την Καβάλα στις 20 του μηνός.
Η Έλλη Ζάχου Ταχτσή υπήρξε μια ανυπόταχτη γυναίκα, που το μόνο που ήθελε ήταν να ζήσει ελεύθερη και να αγαπηθεί. Ατύχησε και στα δύο. Υπέκυψε στη σκληρότητα της εποχής της και έγινε πιο σκληρή από αυτήν.
«Η μάνα αυτουνού». Προσφώνηση απαξιωτική, ειρωνική, σαρκαστική, ειπωμένη υπαινικτικά και πάντοτε χαμηλόφωνα. Σχεδόν ψιθυριστά, αλλά διόλου ενοχικά. Μάλλον, με ευχαρίστηση, σαν βολικό προπέτασμα των κρυφών ανομιών του περίγυρου που σέρνονταν σε κάθε σπιτικό.
Και να που ήρθε η ώρα αυτό το λιγότερο φωτισμένο πρόσωπο από το περίφημο «Τρίτο Στεφάνι» του Ταχτσή, να γίνει πρώτο πρόσωπο στον μονόλογο που έγραψε για το θέατρο η Κική Μαυρίδου.
Υπόθεση
Η Έλλη Ζάχου Ταχτσή, μητέρα του Κώστα Ταχτσή, μας συστήνεται στη σκηνή. Πρόκειται για ένα ψηφιδωτό από τις πληροφορίες που διακρίνονται στα έργα του εμβληματικού συγγραφέα και που συνθέτουν ένα επαρκές ανθρωποκεντρικό και συναισθηματικό αφήγημα, ικανό να ζωγραφίσει ζοφερές εικόνες μιας σκληρής εποχής, να στρώσει αξίες, συμπεριφορές, ανθρώπινα πάθη και παθήματα σ’ ένα φανταστικό τραπέζι, όπου οι θεατές είμαστε καλεσμένοι ως συνδαιτημόνες της οικοδέσποινας που ετοίμασε ιστορίες πόνου και υπομονής.
Η συγγραφέας διερευνά στο έργο της διεξοδικά την προσωπικότητα και τις ιδιαιτερότητες της γυναίκας που γέννησε και μεγάλωσε το σπουδαίο Έλληνα συγγραφέα Κώστα Ταχτσή, τις μεταξύ τους σχέσεις και την εξέλιξή τους, προϊόντος του χρόνου. Καταπιάνεται με το οικογενειακό περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγάλωσε, τις σχέσεις της με τους γονείς της και πώς αυτές διαμόρφωσαν πτυχές του χαρακτήρα της, τους έρωτες που βίωσε και με περισσότερη λεπτομέρεια αυτόν με τον πατέρα του γιου της, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες της και το πως μπορεί να αισθάνεται μια μάνα που ο γιος της δολοφονήθηκε.
Γεγονότα και αναμνήσεις που υπήρχαν στο μυαλό της γίνονται λόγος, άλλοτε σε πρώτο πρόσωπο και άλλοτε σε τρίτο, που πληροφορεί το κοινό τα βάσανα και τους καημούς μιας γυναίκας με πολυτάραχη ζωή.
Είναι ένα νοσταλγικό και φορτισμένο συναισθηματικά ταξίδι στο παρελθόν, μια αναδρομή σε σημαντικούς σταθμούς που το καθόρισαν και το οδήγησαν στο αναπάντεχό του τέλος.
Μια άλλη παράμετρος που θέτει υπό συζήτηση η παράσταση είναι η στάση της κοινωνίας απέναντι στην οικογένειά του «διαφορετικού». Η κοινωνία αποδίδει μεγάλη ευθύνη στην οικογένεια και, κυρίως, στους γονείς για τον τρόπο μεγαλώματος των παιδιών, εξ ου και ο χλευαστικός τίτλος του μονολόγου: «Η μάνα αυτουνού..»
Ανάγνωση
Ο Κώστας Ταχτσής είναι ένας λογοτέχνης της μεταπολεμικής περιόδου στην Ελλάδα, για τον οποίο ο καθένας έχει κάτι να πει – είτε θετικό είτε αρνητικό – ή να εκφράσει μια « τρίτη» άποψη. Ο Ταχτσής άφησε ανεξίτηλα τη σφραγίδα του στα ελληνικά γράμματα, κυρίως με «Το Τρίτο Στεφάνι». Ένα βιβλίο που αποτελεί το αμάλγαμα των παιδικών και νεανικών του αναμνήσεων, ένα βιβλίο από τα αριστουργήματα της νεοελληνικής μεταπολεμικής λογοτεχνίας (για ορισμένους και της παγκόσμιας, αφού έχει μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου), «ένα ελληνικό έπος» όπως το χαρακτήρισε ο Ανδρέας Εμπειρίκος. Όσο τρικυμιώδες είναι το έργο του αυτό άλλο τόσο τρικυμιώδης ήταν και η ίδια η καθημερινή του ζωή, η οποία επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα συγγενικών του προσώπων, με κύριο αποδέκτη σχολίων, κυρίως χλευαστικών, τη μάνα του την Έλλη.
Μάλιστα, ο ευρηματικός τίτλος του έργου της Κικής Μαυρίδου, μου θυμίζει σκηνές από την ταινία του Κακογιάννη «Το τελευταίο ψέμα», όπου η υπηρέτρια «Κατερίνα» της Ελένης Ζαφειρίου, ακούει τα μύρια όσα από ψιθυριστές και φωναχτές κατάρες, από το φαρμάκι που έσταζε η τότε κοινωνία για τους παρακατιανούς, όπως εδώ σπέρνεται ως χολή η φράση «να, η μάνα αυτουνού»!
Αυτή η γυναίκα είχε έντονες συγκρούσεις με τον γιο της, παρότι δεν τον μεγάλωσε η ίδια. Η γιαγιά του Πολυξένη και η θεία του Εκάβη τον ανάθρεψαν με τους τρόπους που εκείνες θεωρούσαν σωστούς, στην εποχή της φτώχειας και της απόλυτης ένδειας.
Η παράσταση
Οι έμπειροι θεατές γνωρίζουμε ότι η συνεργασία πολλών ηθοποιών στη σκηνική πράξη αυξάνει κάθετα τη δυσκολία του εγχειρήματος, γιατί προϋποθέτει και απαιτεί τη συνάντηση (διανοητική, συναισθηματική και τελικά ερμηνευτική) καθενός με τους υπολοίπους.
Πρέπει, όμως, να παραδεχτώ ότι έχουν και οι μονόλογοι την τεχνική τους: ο ηθοποιός είναι μόνος κι απροστάτευτος στη σκηνή, με όλα τα βλέμματα διαρκώς στραμμένα πάνω του, χωρίς να μπορεί να στηριχθεί στην παρουσία και στη συμμετοχή συνάδελφων του.
‘Έτσι, ο μονόλογος ήταν επιλογή κατεξοχήν κορυφαίων ηθοποιών, πες μια πρόκληση, κάτι σαν ερμηνευτικός άθλος, επιστέγασμα μιας σπάνιας υποκριτικής στόφας, ικανής να μαγεύει το κοινό. Σήμερα – οι μονόλογοι σε μεγάλο βαθμό – επιλέγονται στο πλαίσιο της ανάγκης για παραστάσεις χαμηλού κόστους παραγωγής.
Η λογική αυτή έχει ένα τίμημα, επειδή δεν υπολογίζει αρκούντως τους δύο αναγκαίους όρους: είναι πράγματι το κείμενο σημαντικό ώστε να αξίζει παράστασης και έχει ο ηθοποιός που αναλαμβάνει το βάρος περαίωσής του τη δύναμη, με την προσωπικότητα και την ερμηνεία του, να παρασύρει τους θεατές στον επί σκηνής κόσμο του;
Πράγματι, εδώ συμβαίνουν και τα δυο. Μέσα σε εβδομήντα λεπτά η έξοχη Ράνια Σχίζα καταθέτει στο σανίδι τα εσώψυχά της. Συνοδοιπόροι της οι θεατές, περνούν μέσα από την σκληρότητα της ελληνικής πραγματικότητας του 20ου αιώνα. Ξεναγός εκείνη, σε όλο το φάσμα των συναισθημάτων, βολεμένη στο κάθισμά της.
Διαθέτει δεινή υποκριτική ικανότητα, συγκλονιστική σκηνική παρουσία, μέγιστη μεταδοτικότητα. Είναι ένας άξιος πομπός που συντονίζει επιδέξια στη συχνότητά της τον δέκτη. Την αίθουσα. Δύναμή της τα εκφραστικά της μέσα, προσαρμοσμένα απόλυτα στον ρόλο. Η λιτή κίνηση, η εξαιρετική διαχείριση της φωνής της και η πολλή δουλειά της, φέρνουν την εύστοχη προσέγγιση του χαρακτήρα.
Ο Βαγγέλης Λάσκαρης υιοθέτησε στη σκηνοθεσία του μια γραμμή ήσσονος ταλάντευσης αλλά μέγιστης απόδοσης, δίχως εντυπωσιακά εφέ και κοστούμια. Εύρημα η αφαιρετική σκηνοθεσία και η καθαρή, γήινη ερμηνεία. Το δυνατό κείμενο παρέχει βατούς δρόμους ανάγνωσης για το κοινό κι ένα μεγάλο πεδίο δράσης στη σκηνή.
Η ηρωίδα κάθεται πάνω σε ένα παλιό μπαούλο, τυλιγμένη με ύφασμα και αναμνήσεις. Εξιστορεί τα πάθη, τα λάθη και τις επιθυμίες της. Την ζωή της ολάκερη. Όπως ένας βασανισμένος άνθρωπος διηγείται σπαράγματα της ζήσης του, έτσι και η Έλλη Ταχτσή κάνει παύσεις, ανασαίνει, μαζεύει, απλώνει, γελά, δακρύζει, μιλά, ξαναζεί αυτά που εκούσια κρύβει ή που κρύβονται ακούσια μέσα της. Τα φώτα κάποια στιγμή χαμηλώνουν κι έπειτα λάμπουν ξανά. ‘ Άλλο ένα σκηνοθετικό εύρημα, που διεγείρει το ενδιαφέρον των θεατών για το τι θα επακολουθήσει.
Η υπέροχη πρωτότυπη μουσική του Μάνου Αντωνιάδη, υπογραμμίζει καίριες στιγμές είτε ψυχικής οδύνης είτε ανάτασης.
Αυτός ο μονόλογος, χειμαρρώδης, αποκαλυπτικός και απολαυστικός για το κοινό δίνει την ευκαιρία στη Ράνια Σχίζα να γράψει άλλη μια επιτυχία στο ενεργητικό της και στο κοινό την ικανοποίηση της μετάληψης «σώματος» από τη ζωή που δεν έζησε.
Επίλογος
Η παράσταση διακρίθηκε με:
Πρώτο Βραβείο Γυναικείας ερμηνείας στα Θεατρικά Βραβεία Θεσσαλονίκης
Βραβείο κοινού καλύτερης παράστασης στα Θεατρικά Βραβεία Θεσσαλονίκης (Υποψηφιότητα και για βραβείο καλύτερου Πρωτότυπου Κειμένου και καλύτερης Μουσικής) και πρώτο Βραβείο Γυναικείας ερμηνείας στα θεατρικά βραβεία κοινού του All4fun.
(Υποψηφιότητα και για βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου νεοελληνικού έργου και καλύτερης Μουσικής)
Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στο θέατρο VAULT τον Μάρτιο του 2022 καταγράφοντας από την αρχή συνεχόμενα Sold out, αλλά και αξιοσημείωτα σχόλια από κοινό και κριτικούς. Ταξίδεψε και παρουσιάστηκε με την ίδια επιτυχία στην Πειραματική Σκηνή του ΘΟΚ στην Κύπρο, στη Θεσσαλονίκη, στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων, στην Πάτρα, τη Δράμα, την Καρδίτσα, το Αγρίνιο και την Κόρινθο και θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, όπως Αλεξανδρούπολη κλπ. και επανέρχεται στη Θεσσαλονίκη, στο θέατρο «Αμαλία» από τις 9 Μαΐου, ενώ στις 20 Μαΐου ανεβαίνει στην Καβάλα.
Είναι μία από τις εννέα παραστάσεις του θεατρικού project «Ο ΓΙΟΣ ΜΟΥ… ». Ένα θεατρικό φεστιβάλ μονολόγων, με εμπνευστή και καλλιτεχνικό διευθυντή τον Δημήτρη Καρατζιά, που φέρνει επί σκηνής μανάδες σπουδαίων Ελλήνων ανδρών. Ένα Φεστιβάλ αφιερωμένο στη μνήμη της Χρύσας Σπηλιώτη.
Μετά τις θριαμβευτικές βραδιές του χειμώνα στο Θέατρο Παλλάς και στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, η σπουδαία συνθέτης Ευανθία Ρεμπούτσικα έρχεται στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων την Κυριακή 2 Αυγούστου στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων.
Δεν υπόσχεται μόνο μια συναυλία, αλλά μια εμπειρία που σε μαγεύει και σε ταξιδεύει. Οι μελωδίες της απλώνονται σαν θαλασσινή αύρα, γλιστρούν ανάμεσα στα φώτα της σκηνής και σμίγουν με τις σιωπές του κοινού. Το βιολί της γίνεται πυξίδα που οδηγεί σε τόπους γνώριμους αλλά και απρόσμενους εκεί όπου η μνήμη συναντά το συναίσθημα και το καλοκαίρι γίνεται ήχος.
Με μια ομάδα εκλεκτών μουσικών και με ανανεωμένες ενορχηστρώσεις, οι φετινές εμφανίσεις αποκτούν έναν πιο εξωστρεφή παλμό. Ρυθμοί που θυμίζουν ταξίδια, μελωδίες που γεννούν εικόνες, στιγμές που δεν χωρούν σε λέξεις. Κάθε βραδιά μεταμορφώνεται σε μια ζεστή, φωτεινή συνάντηση, όπου το κοινό δεν είναι απλός θεατής αλλά συνοδοιπόρος.
Το καλοκαίρι βρίσκει τη μουσική της πιο ανάλαφρη, πιο τολμηρή, πιο απελευθερωμένη. Και εκεί, κάτω από τον ανοιχτό ουρανό, η Ευανθία Ρεμπούτσικα μας καλεί να αφεθούμε, να θυμηθούμε, να ονειρευτούμε, να νιώσουμε.
Συμμετέχουν οι μουσικοί:
Ανδρέας Συμβουλόπουλος – πιάνο
Θάνος Σταυρίδης – ακορντεόν
Πάνος Δημητρακόπουλος – κανονάκι
Δημήτρης Τσεκούρας – κοντραμπάσο
Νίκος Παπαβρανούσης – τύμπανα
Νίκος Βεκύρης – ηχοληψία
Γιώργος Χαραλάμπους – φωτισμοί
Παραγωγή : Pure Art
Τιμές εισιτήριων:
Γενική είσοδος : 20 ευρώ
Μειωμένο (ΑμεΑ, φοιτητές, παιδιά έως 10 ετών, ανέργων, άνω των 65): 15 ευρώ
Προπώληση: www.ticketservices.gr
Φυσικά σημεία Προπώλησης
ΚΑΒΑΛΑ
Κέντρο πληροφόρησης επισκεπτών (πρώην ΕΟΤ)
10.00 – 14.00 & 18.00 – 21.00
(τις ημέρες των παραστάσεων θα γίνεται η προπώληση στο ταμείο του χώρου)
«Νίκος Ξυλούρης, ο Αρχάγγελος της Κρήτης» σε περιοδεία!
Κριτική από τον Παύλο Λεμοντζή
Με αφορμή τα 90 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου λυράρη και ερμηνευτή, η μουσικοθεατρική παράσταση «Νίκος Ξυλούρης, ο Αρχάγγελος της Κρήτης» περιοδεύει σε όλη την Ελλάδα!
Το κείμενο που είναι βασισμένο σε πολυετή έρευνα και αρχειακό υλικό, υπογράφει η Ζαχαρένια Πετράκη.
Είναι η πρώτη φορά που η ζωή και το έργο αυτού του μεγάλου Έλληνα, του καλλιτέχνη-σύμβολο, του Νίκου Ξυλούρη, παρουσιάζεται στο θέατρο σε μία υψηλών αξιώσεων παραγωγή με έναν πολυπληθή θίασο και τη συμμετοχή σημαντικών καλλιτεχνών του θεάτρου και της μουσικής.
Έτσι, ο «Αρχάγγελος της Κρήτης» όπως αποκαλούσαν τον Ψαρονίκο, ζωντανεύει στη σκηνή σε μία παράσταση με ζωντανή μουσική, αδημοσίευτο φωτογραφικό υλικό, πολύτιμα ηχητικά ντοκουμέντα και αφήγηση. Είναι μία βιωματική εμπειρία που ενώνει τη μαρτυρία, την τέχνη και τη συγκίνηση.
Το έργο επιχειρεί να συστήσει τη μορφή του Ξυλούρη όχι μόνο ως φωνή-σύμβολο, αλλά ως το εσωτερικό σύμπαν ενός ανθρώπου που τραγουδούσε με την ψυχή ενός λαού.
Οι θεατές απολαμβάνουν τα εμβληματικά τραγούδια του Ξυλούρη σε νέες ενορχηστρώσεις του Ανδρέα Κατσιγιάννη, ενώ το κρητικό πρόγραμμα της παράστασης επιμελείται μουσικά ο Ross Daly!
Η Ουρανία Ξυλούρη (απολαυστική η Ιωάννα Λέκα στον ρόλο), η σύντροφος της ζωής του Νίκου και θεματοφύλακας της μνήμης του, έχει συνεισφέρει ουσιαστικά στην τελική διαμόρφωση του κειμένου. Με οδηγό τις αφηγήσεις της και άξονα τραγούδια που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή, η παράσταση δεν αποτυπώνει μόνο το μεγαλείο της φωνής του, αλλά αποκαλύπτει – κυρίως – το ηθικό και πνευματικό βάρος μιας προσωπικότητας που σφράγισε το νεότερο ελληνικό πολιτισμό.
Επίσης, αναβιώνουν προσωπικότητες-σταθμοί της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής ζωής της χώρας όπως, η Τζένη Καρέζη, ο Κώστας Καζάκος, ο Χρήστος Λεοντής κ.α. Φυσικά, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη σχέση του Νίκου με τον Σταύρο Ξαρχάκο, που ξεκίνησε με τον σημαντικό δίσκο «Διόνυσε Καλοκαίρι μας», και εξελίχτηκε σε μια δυνατή φιλία.
Ακολουθούμε τα βήματα του «Αηδονιού της Κρήτης» από τα παιδικά του χρόνια στα Ανώγεια, στη σκιά της Κατοχής, μέχρι τις ημέρες του θριάμβου του στις αθηναϊκές μπουάτ της δεκαετίας του ’70. Θυμόμαστε τη δημόσια παρουσία του που ταυτίστηκε με τον αγώνα, την αξιοπρέπεια και την ελπίδα μιας ολόκληρης εποχής και φτάνουμε στην πρόωρη αναχώρησή του από τη ζωή, σε ηλικία μόλις 44 ετών.
Μια μουσικοθεατρική παράσταση θεωρείται επιτυχημένη όταν καταφέρνει να ισορροπήσει ανάμεσα στην καλλιτεχνική αρτιότητα και τη συναισθηματική σύνδεση με το κοινό, όπως ακριβώς συμβαίνει στη συγκεκριμένη πολυπρόσωπη παραγωγή.
Η μουσική, τα τραγούδια και οι διάλογοι δε λειτουργούν ξεχωριστά, αλλά προχωρούν την πλοκή, επειδή οι στίχοι των τραγουδιών αποτελούν φυσική συνέχεια του λόγου.
Οι ηθοποιοί έχουν την ικανότητα να ισορροπούν απόλυτα ανάμεσα στην υποκριτική, το τραγούδι και τον χορό. Παράλληλα, οι επαγγελματίες τραγουδιστές ενσωματώνονται στον θίασο, σαν ισότιμα μέλη – παράγοντες, στην ολοκλήρωση του εγχειρήματος με απόλυτη επιτυχία. Η μεταξύ τους χημεία επηρεάζει άμεσα την ενέργεια που φτάνει στους θεατές.
Ο ρυθμός κρατάει τον θεατή σε εγρήγορση, ανεβάζει την αδρεναλίνη με τη συγχρωτισμένη, ομαδική απόδοση, κερδίζοντας το κοινό, εφόσον το καθιστά ενεργό μέλος της δράσης με τη συμμετοχή του.
Το όνομα και η φωνή του Νίκου Ξυλούρη φέρουν ένα τεράστιο συναισθηματικό και ιστορικό βάρος για την Ελλάδα. Η παράσταση δε λειτουργεί απλώς ως μια βιογραφία, αλλά ως ένα εθνικό και πολιτιστικό μνημόσυνο, που ξυπνά αναμνήσεις και προκαλεί ρίγη συγκίνησης, μαγεύοντας θεατές όλων των ηλικιών.
Τόσο σημαντικό κείμενο μέσα στην απλότητα του και τόσο συναισθηματικό, ενώ αποφεύγει την παγίδα τού να γίνεται «μελό». Ταυτόχρονα, χαρίζει στο θέατρο μια άλλη συγγραφική πνοή, αυτή της αληθινής αναφοράς στη ζωή και στο πνεύμα, στη θέληση και στις προσδοκίες, στον αγώνα να επιβάλει τα δικά του πιστεύω, την ελευθερία που ένιωθε να φουντώνει μέσα του, την προσπάθεια του να κατανοήσει όσα δύσκολα, στιχουργικά, του έδιναν να τραγουδήσει, όντας σχετικά απροετοίμαστος, μα με μια πηγαία μεγαλοσύνη, αυτός ο Ψαρονίκος που ήρθε και έφερε (όχι μόνο στο τραγούδι) μια άλλη φωνή (τη ξεχωριστή δική του), μια άλλη διάσταση, τόσο ανθρώπινη, τόσο ευαίσθητη, μα και τόσο δυναμική, όσο και επική.
Περήφανη και απέριττα ευγενική.
Συνδυάζοντας ντοκουμέντα, φωτογραφίες, μουσική, κρητικά τραγούδια, η θεατρική γραφή της Ζαχαρένιας Πετράκη, συγκροτεί ένα θεατρικό έργο ειλικρινές, χωρίς συγγραφικά τσιτάτα και τόσο απλό, όσο και επιβλητικό.
Ο σκηνοθέτης Νικορέστης Χανιωτάκης αποκαλύπτει την πραγματική υπόσταση του Θεάτρου, φέρνει κυρίως την προσωπικότητα του Ξυλούρη και διαθλά αυτό το θεατρικό κείμενο της μητέρας του, που το έγραψε, με δέσμες φωτεινές, με ηχητικά απαλά κύματα, μέσω των τραγουδιών από τα τόσα που ερμήνευσε ο Ξυλούρης, ενσωμάτωσε στη παράσταση και κάποια παραδοσιακά κρητικά που προβάλουν την απαραίτητη ατμόσφαιρα, δημιουργεί τη χρονική διάρκεια, αποκαλύπτει θεατρικά τις επιθυμίες, την ηθικότητα έως και το πνεύμα αυτού του ερμηνευτή, που έμελλε να μείνει ανεξίτηλο και σε πολιτικό και σε πολιτιστικό επίπεδο.
Η παράσταση είναι επιτυχής γιατί δε μένει σε μια απλή «συναυλιακή» μορφή. Μέσα από κείμενα, αφηγήσεις, σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό και θεατρικά δρώμενα, καταφέρνει να συνδέσει τα τραγούδια με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής (όπως τα γεγονότα του Πολυτεχνείου), δημιουργώντας μια ολοκληρωμένη θεατρική εμπειρία. Βέβαια, στην περιοδεία η σκηνοθεσία φαίνεται να υποφέρει από σημαντικές ατέλειες, με χειρότερη το ακατάπαυστο μπες- βγες όλων των ηθοποιών που ερμηνεύουν διάφορους ρόλους και τραγουδούν, κουβαλώντας καρέκλες που κανείς δεν κατάλαβε γιατί έπρεπε να τις βγάζουν και να τις βάζουν ξανά, αντί να είναι στατικές. Ο σκηνικός χώρος ευνοεί τη στατικότατα των αντικειμένων και μόνο οι φωτισμοί θα μπορούσαν άνετα να οριοθετήσουν τόπο και χρόνο.
Η τρίωρη διάρκεια της παράστασης δεν κουράζει, επειδή το σπουδαίο ανσάμπλ κρατά τους θεατές σε εγρήγορση, μάλιστα, τραγουδώντας αρκετά τραγούδια, ταυτόχρονα, με τους καλλιτέχνες.
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συμμετέχουν εξαιρετικοί καλλιτέχνες, όπως ο καθηλωτικός Αιμιλιανός Σταματάκης στον ρόλο του Ξυλούρη, ο Μέμος Μπεγνής, ο Γιάννης Καλατζόπουλος, μαζί με πολυμελή θίασο και ζωντανή ορχήστρα.
Μέσα από ζωντανή μουσική, αυθεντικά ηχητικά ντοκουμέντα, σπάνιο φωτογραφικό υλικό και συγκινητικές αφηγήσεις, φωτίζεται η διαδρομή του Ψαρονίκου από τα παιδικά του χρόνια στα Ανώγεια, μέχρι την καθιέρωσή του ως μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής μουσικής.
Καθοριστική είναι και η συμβολή της συζύγου του Νίκου Ξυλούρη, Ουρανίας Μελαμπιανάκη, η οποία μοιράστηκε προσωπικές μαρτυρίες και πολύτιμες αναμνήσεις, δίνοντας στην παράσταση το ξεχωριστό συναισθηματικό της βάθος.
Μέσα από τη μουσική διαδρομή που παρουσιάζεται, γίνεται σαφές πώς ο Ξυλούρης κατάφερε κάτι μοναδικό: πήρε την κρητική παράδοση, την πάντρεψε με το έντεχνο ελληνικό τραγούδι (συνεργαζόμενος με κορυφαίους συνθέτες όπως ο Μαρκόπουλος, ο Χάλαρης, ο Ξαρχάκος και ο Θεοδωράκης) και την έκανε κτήμα όλης της Ελλάδας.
Το μάθημα είναι ότι η παράδοση δεν είναι κάτι στατικό, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται όταν τον χειρίζονται άνθρωποι με σεβασμό και ταλέντο.
Το τελικό συμπέρασμα είναι μια αίσθηση χρέους και ελπίδας.
Η παράσταση δε λειτουργεί απλώς ως ένα μνημόσυνο ή μια νοσταλγική αναδρομή, αλλά ως μια «σκυτάλη» για τις επόμενες γενιές.
Μας καλεί να κρατήσουμε ζωντανές τις αξίες που πρέσβευε ο Ξυλούρης: την αγάπη για την πατρίδα, τον σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά, την αξιοπρέπεια και τη συνεχή επαγρύπνηση για την ελευθερία.
Έτσι, ζήσαμε μια βραδιά γεμάτη συγκίνηση, μνήμες και μουσική στο «Ακόντισμα» Καβάλας κι ας μη μετείχαν στην παράσταση η Μελίνα Κανά και ο Μιχάλης Αεράκης.
Όλος ο θίασος είναι συγκινητικά υπέροχος και χωρίς αυτούς, τους οποίους – κακώς – αναφέρει το πρόγραμμα της περιοδείας.
«Εκκλησιάζουσες | Γυναίκες στην Εξουσία» των ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και 5ης Εποχής στο 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων
Κριτική από τον Παύλο Λεμοντζή
Αθήνα, 400 π.Χ.
Ο Αριστοφάνης γράφει ένα από τα σημαντικότερα έργα του. Μία από τις εμβληματικότερες πολιτικές σάτιρες της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Μία κωμωδία που φέρνει στο προσκήνιο τις γυναίκες. Που τολμάει να «εκθέσει» και να εκθειάσει την δημοκρατία, προπαγανδίζοντας κατ’ ουσία την ίδια της τη δύναμη, ως ταυτόχρονη αδυναμία της κι ανάποδα.
Οι γυναίκες αποφασίζουν να πάρουν τα ηνία της πόλης. Με ηγέτιδα την πολυμήχανη Πραξαγόρα καταφέρνουν το ακατόρθωτο. Χωρίς καμία επανάσταση. Χωρίς κανέναν πόλεμο. Χωρίς κανέναν εκβιασμό. Οι γυναίκες ντύνονται άντρες και παρεισφρέουν στην Εκκλησία του δήμου, ψηφίζοντας νόμο, ώστε η εξουσία της πόλης να περάσει στα χέρια των γυναικών.
Ο Αριστοφάνης προτείνει την ισότητα, την οικονομική και ερωτική κοινοκτημοσύνη, εξαίρει τη δημοκρατία, προλαβαίνει το φεμινιστικό κίνημα κατά κάτι αιώνες, στήνει ένα σχεδόν αστυνομικό σκηνικό με παρασκηνιακές δράσεις και επιβεβαιώνει ότι το χιούμορ και η κωμωδία είναι άρρηκτα δεμένα με την ευφυΐα, με τον πολιτισμό, με την εξέλιξη, με το ίδιο το DNA των αρχαίων ελληνικών πόλεων. Την ίδια στιγμή στήνει στον τοίχο τους σύγχρονούς του Αθηναίους, καυτηριάζοντας ανελέητα τον άσχημό τους εαυτό, που τον θεωρεί υπεύθυνο για τα δεινά της φυλής.
Η αριστοφανική κωμωδία ανεβαίνει σε ελεύθερη απόδοση- διασκευή που υπογράφουν η Νεφέλη Μαϊστράλη και ο Θέμης Μουμουλίδης, ως μουσική παράσταση που συνδυάζει στην αισθητική της την πολυχρωμία και τον ήχο του τσίρκου, με το τζαζ ηχόχρωμα και τη σκοτεινιά του καμπαρέ.
Δέκα εξαιρετικοί ερμηνευτές ζωντανεύουν επί σκηνής, ένα ξέφρενο καρναβάλι, που ενορχηστρώνει και σχολιάζει -ενίοτε με λόγια σύγχρονων ποιητών και στοχαστών ένας κομπέρ– ο ποιητής ή ο ίδιος ο Διόνυσος, θεός του καρναβαλιού και του θεάτρου. Η σκηνοθεσία είναι του Θέμη Μουμουλίδη.
Στο ρόλο του Βλέπυρου ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, στο ρόλο της Πραξαγόρας η Μαρίνα Ασλάνογλου, στον ρόλο του Κομπέρ ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης και μαζί τους οι: Ίντρα Κέιν, Φοίβος Ριμένας, Δήμητρα Βήττα, Μαρία Κυρώζη, Διονυσία Μπαλαμώτη, Ερωφίλη Παναγιωταρέα, Αναστασία Τζελέπη.
Φυσικά, στην παράσταση δεσπόζει η Πραξαγόρα της Μαρίας Ασλάνογλου, η οποία ερμηνεύει με ευελιξία ανάμεσα στο σθένος και στη γυναίκεια πονηριά, ένα θηλυκό που διεκδικεί όχι απλώς την εξουσία, αλλά τη δυνατότητα ενός διαφορετικού κοινωνικού σχεδίου.
Ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης υποδύεται τον Βλέπυρο σε μια αναμενόμενη ερμηνεία, χωρίς ιδιαιτέρους εντυπωσιασμούς, εφόσον η μανιέρα του είναι τοις πάσι γνωστή είτε είναι αγαπητή σε μερίδα κοινού είτε αδιάφορη σε άλλη.
Αντίθετα, ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης είναι ένας απολαυστικός Κομπέρ και, μαζί μ’ αυτούς, ένας εξαιρετικός θίασος ταλαντούχων ηθοποιών: Ίντρα Κέιν, Φοίβος Ριμένας, Δήμητρα Βήττα, Μαρία Κυρώζη, Διονυσία Μπαλαμώτη, Ερωφίλη Παναγιωταρέα, Αναστασία Τζελέπη, κερδίζουν το χειροκρότημα του κοινού.
Η υπόθεση του έργου είναι μάλλον δημιούργημα της φαντασίας του Αριστοφάνη, ωστόσο, τοποθετείται χρονικά σε μια εποχή που θεωρείται πιθανό ότι, πράγματι, οι γυναίκες της Αθήνας αντιδρούσαν εμπράκτως στην αντρική εξουσία. Ενδεχομένως γραμμένη το 391 ή το 392 π.Χ., λιγότερο από μία δεκαετία πριν ο Αριστοφάνης αποβιώσει, ασχολείται με την πολιτική ή μάλλον με μία πλευρά της, αυτή της πειθούς.
Ο πυρήνας των δημιουργημάτων του Αριστοφάνη είναι διαχρονικά επίκαιρος. Δυόμιση χιλιάδες χρόνια οι παθογένειες επαναλαμβάνονται. Και μπορεί να μην υπάρξει ποτέ τέλεια κοινωνία, αλλά στην εποχή μας έχουμε περάσει προ πολλού στην αποθέωση του ατομικισμού και της ιδιοτέλειας. Αυτόν τον κόσμο του μεγεθυμένου εγώ, που τελικά οδηγεί στην πτώση των αξιών σκιαγραφεί το έργο.
Η απουσία γνώσης της ιστορικής μνήμης που κυριαρχεί στην εποχή μας, οδηγεί σε αδιέξοδα. Οι άνθρωποι λόγω της παγκοσμιοποίησης, αλλά και του εθισμού στα κοινωνικά μήντια, δε θέλουν να εμβαθύνουν ούτε να θυμούνται, να επιθυμούν, να θαυμάζουν.
Δυστυχώς, για μεγάλα κοινωνικά σύνολα δεν υπάρχει η αξία της ιστορικής γνώσης. Υπάρχει μόνο παρόν και μέλλον. Κι όμως, η εξέλιξη της ανθρωπότητας περνάει μέσα από αγώνες και συγκρούσεις και προσωπικότητες που καθόρισαν τις εξελίξεις και συνέβαλαν σε μεγάλες ιστορικές αλλαγές.
Οι «Εκκλησιάζουσες» παραμένουν, ωστόσο, μία ακόμα πολιτική κωμωδία-σάτιρα του Αριστοφάνη, στην οποία για άλλη μια φορά τάσσεται υπέρ των γυναικών. Μαζί με τον Πλούτο, θεωρούνται κωμωδίες καταστάσεων και αποτελούν τις «γέφυρες» μετάβασης από την Αρχαία στη νέα Αττική Κωμωδία.
Η πρωταγωνίστρια του έργου, η δυναμική, κατεργάρα και υπέροχη Μαρίνα Ασλάνογλου – Πραξαγόρα, είναι εκείνη που θα αναλάβει τα ηνία της γυναικείας επανάστασης, με μοναδικό στόχο την αλλαγή ολόκληρης της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.
Οι γυναίκες, λοιπόν, πηγαίνουν αξημέρωτα στην Εκκλησία του Δήμου μεταμφιεσμένες σε άντρες, σύμφωνα με το σχέδιο της Πραξαγόρας, και πετυχαίνουν να δοθεί η εξουσία στις ίδιες, ως τελευταία ελπίδα για να σωθεί η πόλη απ’ το ναυάγιο.
Πώς θα είναι η ζωή από δω κι εμπρός; Γλέντι, κοινοκτημοσύνη σε όλα, ακόμα και στον έρωτα, αφού ο νόμος παρεμβαίνει για να διορθώσει τη φύση, δίνοντας δικαιώματα στους μη προνομιούχους ή, καλύτερα, στις μη προνομιούχες, τις γριές και τις άσχημες.
Κάπως έτσι κεντάει το έργο του ο Αριστοφάνης, σκορπίζοντας απλόχερα κωμικό υλικό μέσα στους αιώνες, χωρίς να ξέρουμε αν, πράγματι, αγαπάει τις γυναίκες ή αν αντιδρά στο χρεοκοπημένο πολιτικό σύστημα της εποχής του. Ωστόσο, εκείνο που μετράει είναι ο τρόπος που παρουσιάζει τα στραβά και τ’ ανάποδα του ανθρώπου και της κοινωνίας κι ακριβώς αυτό τον φέρνει τόσο φρέσκο ανάμεσά μας, επομένως, πίσω από το κωμικό εύρημα ξεδιπλώνεται ένας αιχμηρός στοχασμός για τη Δημοκρατία, την απογοήτευση των πολιτών, την ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού και την αγωνία μιας κοινωνίας που αναζητά λύσεις ακόμη και μέσα από την ουτοπία.
Η ιδέα να μεταφερθεί μια αριστοφανική κωμωδία στο πλαίσιο ενός σύγχρονου καμπαρέ είναι απολύτως οργανική. Στην πραγματικότητα, η Αρχαία Αττική Κωμωδία και το πολιτικό καμπαρέ (όπως αυτό του μεσοπολεμικού Βερολίνου) μοιράζονται το ίδιο DNA: καυστική πολιτική σάτιρα, σπάσιμο του “τετάρτου τοίχου”, ζωντανή μουσική, σεξουαλικά υπονοούμενα και άμεση διάδραση με το κοινό.
Η μετάφραση και η δραματουργική ματιά της Νεφέλης Μαϊστράλη (γνωστής για το αιχμηρό, σύγχρονο, κοινωνικοπολιτικό της γράψιμο και τη θητεία της στους 4Frontal) σε σκηνοθεσία του Θέμη Μουμουλίδη, με την έμφαση στον ρυθμό, τη μουσικότητα και το δυνατό πολιτικό θέατρο, δίνουν ακριβώς την κατεύθυνση που χρειαζόμαστε: σκληρός, ρυθμικός, σύγχρονος λόγος γεμάτος ειρωνεία, που δεν χαρίζεται σε καμία εξουσία.
Η σκηνοθεσία του δουλεύει ενδελεχώς το κείμενο και δημιουργεί έναν καταιγιστικό ρυθμό, όπου το γέλιο εγκαθίσταται στα χείλη, καθώς το κοινό συνειδητοποιεί ότι η «ουτοπία» μοιάζει τρομακτικά με μια δυστοπική, γραφειοκρατική εκδοχή του έρωτα.
Πρόκειται για ένα έργο που συνδέει όσο κανένα άλλο τους αρχαίους Αθηναίους με τους σημερινούς. Η διαφθορά, η ρεμούλα αλλά και η άρνηση του πολίτη ν’ ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, το βόλεμα και η ανευθυνότητά του θίγονται λες και το έργο θέλει να σατιρίσει τη σύγχρονη εποχή, και μάλιστα τις ζοφερές καταστάσεις που ζούμε τα τελευταία χρόνια.
Η σύγχρονη απόδοση δε σταματά στη διασκευή, αλλά ενισχύεται από τα σκηνικά και τα φανταχτερα κοστούμια της Βάνας Γιαννούλα, την κίνηση της Πατρίσιας Απέργη και την απολαυστική μουσική του Θοδωρή Οικονόμου.
Η παράσταση είναι συμπαραγωγή δύο σημαντικών φορέων, του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου και της 5ης Εποχής, που ενώνουν τις δυνάμεις τους σ’ ένα τολμηρό καλλιτεχνικό εγχείρημα. Η πρωτοβουλία του καλλιτεχνικού διευθυντή του Δη.Πε.Θε. Αγρινίου Λευτέρη Γιοβανίδη και του Θέμη Μουμουλίδη, δημιουργού της 5ης Εποχής, που συμπληρώνει 20 χρόνια δυναμικής παρουσίας στο χώρο του σύγχρονου πολιτισμού, αποτελεί μια δημιουργική σύμπραξη που εγγυάται ένα αισθητικό αποτέλεσμα υψηλών απαιτήσεων.
Πρόκειται για μια πρωτότυπη διασκευή της ανατρεπτικής κωμωδίας του Αριστοφάνη, μια μουσική παράσταση σε περιοδεία γεμάτη φαντασία, χρώμα και ρυθμό, όπου η μουσική κυριαρχεί συνδυάζοντας στην αισθητική της την πολυχρωμία και τον ήχο του τσίρκου, με το τζαζ ηχόχρωμα και τη σκοτεινιά του καμπαρέ.
Ο ιστότοπός μας χρησιμοποιεί cookies. Ορισμένα από αυτά είναι απαραίτητα για τη λειτουργία της ιστοσελίδας μας και άλλα μας βοηθούν να παρέχουμε το μέγιστο των υπηρεσιών μας. Επιλέξτε εσείς ποια cookies αποδέχεστε, τα οποία μπορείτε να αλλάξετε οποιαδήποτε στιγμή.
Αποδοχή
Αλλαγή ρυθμίσεων
Cookie Box Settings
Απόρρητο
Cookie Box Settings
Απόρρητο
Σεβόμαστε την ιδιωτικότητά σας
Επιλέξτε εσείς ποια cookies αποδέχεστε.
Ωστόσο, ορισμένα από αυτά είναι αναγκαία για την σωστή λειτουργία της ιστοσελίδας και μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες λειτουργίες να μην είναι πλέον διαθέσιμες. Για πληροφορίες σχετικά με τη διαγραφή των cookies, συμβουλευτείτε τη λειτουργία βοήθειας του προγράμματος περιήγησης.
Μάθετε περισσότερα σχετικά με τα cookies που χρησιμοποιούμε κάνοντας κλικ εδώ
Εδώ μπορείτε να ενεργοποιήσετε ή να απενεργοποιήσετε διαφορετικούς τύπους cookies:
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Αποθηκεύσει τα στοιχεία της σύνδεσης σας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας.
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύει την ρύθμιση προτιμήσεων των cookies
Επιτρέπει τα cookies περιοδικής λειτουργείας
Πιστοποιεί ότι είστε συνδεμένος στον λογαριασμό σας
Αποθηκεύει την επιλεγμένη γλώσσα
Συγκεντρώνει πληροφορίες τι έχετε εισάγει στις φόρμες επικοινωνίας
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Η ιστοσελίδα δεν θα:
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Η ιστοσελίδα θα:
Remember which cookies group you accepted
Αποθηκεύσει τις ρυθμίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Αποθηκεύσει την επιλεγμένη περιοχή και χώρα σας
Εντοπίσει τις σελίδες επισκέψεων και την αλληλεπίδραση σας με αυτές
Εντοπίσει την τοποθεσία και την περιοχή σας με βάση την διεύθυνση IP
Εντοπίσει τον χρόνο που δαπανάται σε κάθε σελίδα
Προσαρμόσει τις πληροφορίες και τη διαφήμιση στα ενδιαφέροντά σας με βάση π.χ. το περιεχόμενο που έχετε επισκεφτεί προηγουμένως
Συγκεντρώσει στοιχεία προσωπικής ταυτοποίησης, όπως όνομα και τοποθεσία.
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Καβάλα6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Νέα Θάσου6 έτη ago
Ελλάδα6 έτη ago
You must be logged in to post a comment Login