Πολιτισμός
«Ζορμπάς» του Νίκου Καζαντζάκη στη Μονή Λαζαριστών, σε σκηνοθεσία Λευτέρη Γιοβανίδη, από το ΚΘΒΕ
«[…] Οι άνθρωποι, αφεντικό, είναι πρόβατα. Αν τους αφήσεις, κάθονται. Αν τους δείξεις το δρόμο, πάνε. Αν τους φοβερίσεις, τρέχουν. Μα αν τους πεις την αλήθεια, σε τρώνε.»
ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ ΛΕΜΟΝΤΖΗ
Μεταφορές στο σανίδι, άλλοτε πιστές και άλλοτε στο βαθμό της απλής πρωτογενούς έμπνευσης, ενίοτε κειμένων και συνηθέστερα ολόκληρων βιβλίων, που εξ’ αρχής δημιουργήθηκαν για να αποτελέσουν προϊόν ανάγνωσης και όχι για να παρασταθούν, μας είναι οικείες και το θέμα γνωστό και πολλυσυζητημένο, με μερίδες θεατών και αναγνωστών να παίρνουν θέση υπέρ της μίας ή της άλλη πλευράς.
Και αν ο σκεπτικισμός των βιβλιολατρών απέναντι στις μεταφορές των λογοτεχνικών κειμένων έγκειται, κυρίως, στον περιορισμό της φαντασίας και στο «στρίμωγμά» τους σε μια περιορισμένη συνθήκη, το επιχείρημα ίσως καταλύεται, όταν πρόκειται για θεατρικές συμβάσεις, οι οποίες εν τη γενέσει τους είναι «ποιητικές».
Η ποιητική αυτή δυναμική, πιστεύω ότι ενέχει και συσσωματώνει τη φαντασία, ως ίδιον της εκφραστικής πράξης. Γιατί, σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για την αφήγηση μιας ιστορίας κι αυτό δεν μπορεί παρά να συνιστά μία πράξη έκφρασης ενός συνόλου καλλιτεχνών του θεάτρου και ως τέτοια, αναντίρρητα, εμπεριέχει τη φιλοδοξία μιας διάνοιξής της προς τον κόσμο, αλλά και τον δικό μας τρόπο να είμαστε μέσα σ’ αυτόν.
Με απλά λόγια, το «πρόβλημα» επιλύεται αυτοστιγμεί, αν αντιμετωπίσουμε τις θεατρικές μεταφορές ή διασκευές, ως τον τρόπο με τον οποίο οι εμπλεκόμενοι σε αυτές (σκηνοθέτης, ηθοποιοί , διασκευαστές κειμένων, σκηνογράφοι, μουσικοί, φωτιστές και λοιποί συνεργάτες) κατανοούν την ιστορία, την αποκωδικοποιούν και επιχειρούν να την παραστήσουν στη σκηνή.
Στη νέα παράσταση του ΚΘΒΕ «Ζορμπάς», ο σημαντικός σκηνοθέτης –διασκευαστής Λευτέρης Γιοβανίδης και όλοι οι υπόλοιποι συντελεστές, κερδίζουν το στοίχημα.
Η μεταφορά στο σανίδι του βιβλίου του Νίκου Καζαντζάκη στην παράσταση του ΚΘΒΕ είναι επιτυχής, επειδή η ποίηση της εικόνας, ο διάλογος, η έκφραση, η κίνηση και η στάση των ηθοποιών, το φως και η μουσική που μεγεθύνουν την απόλαυση, είναι θαύμα ιδέσθαι.
«Ο Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», (1946), δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα. Είναι ένα φιλοσοφικό μανιφέστο για την ελευθερία, την επαφή με τη φύση και τη σύγκρουση ανάμεσα στο πνεύμα και στην ύλη.
Το έργο βασίζεται στην αντίθεση δύο κόσμων, οι οποίοι εκπροσωπούνται από τους δύο πρωταγωνιστές:
Ο Νίκος, το «Αφεντικό» (ο συγγραφέας Καζαντζάκης ), είναι ο άνθρωπος του πνεύματος, της θεωρίας και των βιβλίων. Είναι εγκλωβισμένος στις σκέψεις του, διστακτικός και «στεγνός» από εμπειρίες. Συμβολίζει τον δυτικό ορθολογισμό.
Ο Αλέξης Ζορμπάς, είναι ο χαρακτήρας της πράξης, του ενστίκτου και των αισθήσεων. Δεν αναλύει τη ζωή, τη ζει. Είναι ο «πρωτόγονος» άνθρωπος που επικοινωνεί με τη γη, τον χορό και το πάθος.
Ο Καζαντζάκης χρησιμοποιεί τον Ζορμπά ως δάσκαλο για τον αφηγητή. Μέσα από τη φιλία τους, το «Αφεντικό» – συγγραφέας, συνειδητοποιεί ότι η αληθινή γνώση δεν βρίσκεται στα χαρτιά, αλλά στην επαφή με το «ακάθαρτο» και το «θείο» της καθημερινότητας.
Για τον Ζορμπά «Ελευθερία» σημαίνει να μην φοβάσαι τίποτα, ούτε τον θάνατο ούτε τον Θεό. Η περίφημη φράση που συνοδεύει το πνεύμα του έργου (και τον τάφο του Καζαντζάκη) είναι: «Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβούμαι τίποτα, είμαι λεύτερος».
Όταν τα λόγια δεν αρκούν για να εκφράσουν τη χαρά ή τον πόνο, ο Ζορμπάς επιστρατεύει τη μουσική και τον χορό. Ο χορός είναι μια πράξη λύτρωσης, ένας τρόπος να ξεπεραστεί η ανθρώπινη μικρότητα και να επέλθει η ένωση με το σύμπαν.
Αυτός ο χορός του Καζαντζάκη, είναι η ίδια η ζωή που παλεύει σ’ ένα μεταιχμιακό χοροστάσι, «κάτω στην αμμουδιά», καθώς η παραλία είναι ένα σύνορο γης-θάλασσας. Είναι η μόνη περίπτωση που δεν είναι δεδομένος ο νικητής, η ζωή ή ο θάνατος.
Αλλά κι αν νικήσει στο τέλος ο θάνατος, ο χορευτής έχει την ικανοποίηση ότι εκείνη τη δεδομένη στιγμή που χορεύει είναι ο νικητής, επειδή άδραξε τη στιγμή χαράς που του δόθηκε και επικοινώνησε με τον συνάνθρωπό του, τον εαυτό του και τον Θεό.
Η απόδοση της σκηνής στην παράσταση του Γιοβανίδη είναι μεν χορταστική, αλλά λυτρωτική. Εμπεριέχει ποίηση και μεγαλείο, διδασκαλία και παρηγοριά. Το μήνυμα που στέλνει στην αίθουσα είναι στολισμένο με την φράση: «Ζήσε το σήμερα, ξέχνα το χθες, ονειρέψου το αύριο!»
Η προσέγγιση του Ζορμπά προς τη γυναίκα είναι γεμάτη τρυφερότητα, αλλά είναι και μια αρχέγονη ανάγκη. Για εκείνον η άρνηση μιας γυναίκας είναι αμαρτία, καθώς η γυναίκα συμβολίζει την ίδια τη ζωή και τη γονιμότητα.
Ο Καζαντζάκης μέσα από τον Ζορμπά προτείνει μια διέξοδο από τον σύγχρονο «πολιτισμένο» εγκλωβισμό. Μας υπενθυμίζει ότι η ζωή είναι μια στιγμή που πρέπει να καταναλωθεί με πάθος.
Η Μαντάμ Ορτάνς (ή «ζαργάνα», όπως την αποκαλεί τρυφερά ο Ζορμπάς) είναι ίσως ο πιο τραγικός και συναισθηματικά φορτισμένος χαρακτήρας του έργου. Δεν είναι απλώς μια δευτερεύουσα φιγούρα, αλλά ένας πολυεπίπεδος συμβολισμός.
Η ενσάρκωση του Παρελθόντος και της Φθοράς είναι η Ορτάνς του Καζαντζάκη. Είναι μια παλιά «καμπαρετζού», μια γυναίκα που κάποτε έζησε μέσα στη δόξα, τα πλούτη και τους έρωτες με ναυάρχους των Μεγάλων Δυνάμεων.
Τώρα, γερασμένη και ξεπεσμένη σε ένα χωριό της Κρήτης, αποτελεί το ζωντανό παράδειγμα της φθοράς του χρόνου. Ζει μέσα στις αναμνήσεις της, ντύνεται με παλιά δαντέλες και πούδρες, αρνούμενη να αποδεχτεί τη σκληρή πραγματικότητα της γήρανσης.
Για τον Ζορμπά, όμως, η Ορτάνς δεν είναι μια «ξεπεσμένη γυναίκα». Είναι η προσωποποίηση της θηλυκότητας που αξίζει σεβασμό και λατρεία, ανεξάρτητα από την ηλικία της, και την αντιμετωπίζει σαν βασίλισσα. Της χαρίζει την ψευδαίσθηση ότι είναι ακόμα ποθητή, όχι από οίκτο, αλλά από μια βαθιά φιλοσοφική πεποίθηση: ότι το μεγαλύτερο κρίμα στον κόσμο είναι να αφήσεις μια γυναίκα να νιώσει μόνη και παραμελημένη.
Η Χήρα είναι η ενσάρκωση της σαγηνευτικής , αρχέγονης δύναμης της φύσης. Δεν έχει όνομα στο βιβλίο, είναι απλώς «η Χήρα».
Η ομορφιά της είναι «αμάρτημα» για την κλειστή κοινωνία. Επειδή είναι ελεύθερη και δεν ανήκει σε κανέναν, όλοι οι άντρες τη θέλουν και όλες οι γυναίκες τη μισούν.
Ο θάνατός της είναι μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές του έργου. Η καταδίκη της από το χωριό (επειδή ένας νέος αυτοκτόνησε για χάρη της) είναι μια πράξη βαρβαρότητας που θυμίζει αρχαίο ελληνικό δράμα.
Οι γυναίκες καταριούνται και αλαλάζουν, οι άνδρες του Κρητικού χωριού πιάνονται σε χορό, έναν άγριο τελετουργικό χορό που προμηνύει θάνατο. Σκηνή επιβλητική και υποβλητική. Το κοινό παρακολουθεί αποσβολωμένο, η σιωπή απλώνεται στην πλατεία, η ρυθμική απειλητική μουσική γεμίζει τη σκηνή, μαζί με τις φοβικές κινήσεις των θυμωμένων αρσενικών. Δυνατή σεκάνς στην παράσταση.
Η Χήρα ζει με την αλήθεια: είναι σιωπηλή, περήφανη και δέχεται τη μοίρα της με μια σχεδόν παγανιστική αξιοπρέπεια. Η δολοφονία της είναι η στιγμή που το Αφεντικό έρχεται αντιμέτωπο με το απόλυτο κακό.
Ο Ζορμπάς προσπαθεί να τη σώσει, δείχνοντας ότι η ηθική του είναι ανώτερη από τους νόμους του χωριού.
Το Αφεντικό παραμένει σοκαρισμένο και ανήμπορο, συνειδητοποιώντας ότι η φιλοσοφία του δεν μπορεί να σταματήσει το αίμα.
Αλλά ο Καζαντζάκης «σκοτώνει» και τις δύο. Ο θάνατός τους σηματοδοτεί την κάθαρση. Η Ορτάνς πεθαίνει για να δείξει ότι το παρελθόν σβήνει, και η Χήρα πεθαίνει ως θυσία στη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Το πλιάτσικο που ακολουθεί στο βιος της Φραντσέζας, στιγματίζει την αχαλίνωτη λαιμαργία για το ξένο, το εύκολο κέρδος και την ανάλγητη καρδιά που κρύβουν οι μικρόψυχοι άνθρωποι.
Μέσα από αυτούς τους θανάτους, ο αφηγητής (το Αφεντικό) αναγκάζεται να ωριμάσει βίαια και να καταλάβει ότι η ζωή είναι ένας κύκλος δημιουργίας και καταστροφής.
Η αποτυχία της επιχείρησης του λιγνιτωρυχείου και η καταστροφή της εναέριας γραμμής είναι η κορύφωση του έργου. Ενώ για το «Αφεντικό – συγγραφέα, είναι μια οικονομική καταστροφή, για τον Ζορμπά είναι μια ευκαιρία για γιορτή. Ο χορός τους στην «παραλία» μετά την καταστροφή, συμβολίζει τον θρίαμβο του πνεύματος πάνω στην ύλη και την αποδοχή της μοίρας.
Στην κινηματογραφική μεταφορά του Μιχάλη Κακογιάννη (1964), η Ειρήνη Παπά ενσάρκωσε συγκλονιστικά τη βουβή παρουσία της Χήρας, ενώ η Λίλα Κέντροβα κέρδισε Όσκαρ για την ερμηνεία της ως Μαντάμ Ορτάνς.
Στην παράσταση του ΚΘΒΕ τους ρόλους ενσαρκώνουν με τον δικό τους δυναμικό, θεατρικό τρόπο, η Μπέττυ Νικολέση – Ορτάνς και η Κλειώ Δανάη Οθωναίου – Χήρα.
Ο Ζορμπάς απορρίπτει τον τιμωρό Θεό που κηρύττουν οι σκοταδιστές. Φαντάζεται τον Θεό σαν έναν άρχοντα που έχει τα ίδια ελαττώματα και τις ίδιες αρετές με τους ανθρώπους, αλλά σε μέγεθος γίγαντα.
Πιστεύει ότι ο Θεός είναι πολύ «ανώτερος» για να ασχολείται με τις μικροπρέπειες των ανθρώπων. Λέει χαρακτηριστικά ότι ο Θεός κρατάει ένα σφουγγάρι:
«Ο Θεός δεν είναι δάσκαλος με βέργα, είναι μεγάλος νοικοκύρης και κρατάει ένα σφουγγάρι γεμάτο νερό και σβήνει… σβήνει τις αμαρτίες μας».
Όταν ο Ζορμπάς έρχεται αντιμέτωπος με την αδικία και τον θάνατο των δύο γυναικών, η πίστη του δοκιμάζεται και αναδιαμορφώνεται:
Απέναντι στον θάνατο της Ορτάνς, ο Θεός του Ζορμπά είναι η παρηγοριά και προσπαθεί να τον «εξαπατήσει», χαρίζοντας στη γυναίκα λίγες στιγμές ευτυχίας. Θεωρεί ότι το να προσφέρεις χαρά σε μια ψυχή που σβήνει, είναι η πιο «θεϊκή» πράξη.
Απέναντι στη δολοφονία της Χήρας οργίζεται. Δεν μπορεί να δεχτεί έναν Θεό που επιτρέπει τέτοια κτηνωδία. Η αντίδρασή του είναι εξεγερτική. Για τον Ζορμπά, ο «διάβολος» δεν είναι μια μεταφυσική οντότητα, αλλά η κακία και ο φθόνος των ανθρώπων, ενώ ο Θεός βρίσκεται στην ύλη: Στο κρασί που πίνει. Στο χώμα που σκάβει. Στο γυναικείο σώμα. Στον χορό. Πιστεύει ότι αν αρνηθείς τις απολαύσεις που σου έδωσε η φύση, προσβάλλεις τον ίδιο τον δημιουργό. Η πνευματικότητά του περνάει μέσα από τις αισθήσεις .
Ενώ ο Νίκος -«Αφεντικό»- συγγραφέας, προσπαθεί να βρει τον Θεό μέσα από τη μεταφυσική αγωνία, ο Ζορμπάς τον βρίσκει στην καθημερινότητα.
Κατηγορεί το «Αφεντικό» ότι με το να αναλύει τα πάντα, χάνει την ουσία. Για τον Ζορμπά, ο Θεός είναι το μυστήριο που δεν χρειάζεται εξήγηση, αλλά βίωμα, άρα είναι η ίδια η Ζωή. Είναι ένας Θεός που γελάει, που πονάει και που, τελικά, συγχωρεί τα πάντα γιατί καταλαβαίνει πόσο δύσκολο είναι να είσαι άνθρωπος. Όπως λέει και ο ίδιος, αν ο Θεός είναι δίκαιος, θα βάλει τον Ζορμπά στον Παράδεισο ακριβώς επειδή αγάπησε τον κόσμο που Εκείνος έφτιαξε.
Στο λιμάνι του Πειραιά, αναμένοντας το καράβι για την Κρήτη, ο φίλος του Νίκος – συγγραφέας- Αφεντικό- ( ο Νίκος Τσολερίδης στον ρόλο ), συναντά τον Ζορμπά. Ύστερα από λίγες κουβέντες οι δύο άντρες αποφασίζουν να δουλέψουν μαζί. Ένα ορυχείο λιγνίτη -κληρονομιά του Νίκου – πρέπει να τεθεί σε λειτουργία.
Ο Ζορμπάς δέχεται την πρόταση και ακολουθεί το «Αφεντικό» στην αποστολή του. Οι ρόλοι μοιράζονται, η σχέση εδραιώνεται. Μαζί θα φτάσουν στην Κρήτη θα γνωρίσουν την τοπική κοινωνία και θα θέσουν τα σχέδιά τους σε εφαρμογή. Η γνωριμία των δύο αντρών θα μετατραπεί σε δυνατή φιλία.
Ο τρόπος που ζει ο Ζορμπάς ανοίγει νέα μονοπάτια στη σκέψη και στις φιλοσοφικές αναζητήσεις του «Αφεντικού». Ο Ζορμπάς δεν αναλύει τη ζωή, την καταναλώνει. Καταβροχθίζει κάθε της απόλαυση και αγκαλιάζει με χιούμορ τα πάθη του και τις απολαύσεις της σάρκας.
Ο Νίκος είναι ο άνθρωπος των βιβλίων, της σκέψης, των προοδευτικών ιδεών, της θεωρίας. Ο Ζορμπάς είναι γήινος, άνθρωπος της πράξης και του αυθορμητισμού. Δύο διαφορετικοί κόσμοι, δύο ξένοι, θα ξεπεράσουν το μεταξύ τους χάσμα και θα προσπαθήσουν να συναντηθούν.
Συνδέονται και συνυπάρχουν έχοντας έναν κοινό πόθο: την αγάπη τους για την ελευθερία, που την αναζητούν μέσα από διαφορετικές διαδρομές.
Ο Νίκος Καζαντζάκης ολοκληρώνει το «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» το 1943. Το μυθιστόρημα γράφεται προς τιμήν του Γιώργη Ζορμπά, που ο Καζαντζάκης γνώρισε αρκετά χρόνια πριν, και αποτέλεσε για τον ίδιο όχι μόνο πηγή έμπνευσης αλλά και έναν «ψυχικό οδηγό» που σημάδεψε τη ζωή του. Τον άνθρωπο αυτόν τίμησε με το μυθιστόρημά του, σχολιάζοντας πικρά στον πρόλογό του: «Κι έτσι ο Ζορμπάς, ο γεμάτος σάρκα και κόκαλα, κατάντησε στα χέρια μου μελάνι και χαρτί».
Η μεταφορά ενός λογοτεχνικού βιβλίου στη σκηνή (θεατρική διασκευή) είναι μια διαδικασία «μετάφρασης» από έναν κόσμο λέξεων σε έναν κόσμο εικόνων, ήχων και ζωντανής δράσης. Είναι μια γοητευτική αλλά δύσκολη πρόκληση, καθώς ο διασκευαστής πρέπει να «προδώσει» το κείμενο για να μείνει πιστός στο πνεύμα του.
Ο Λευτέρης Γιοβανίδης, έμπειρος σε διασκευές του είδους, απέφυγε τον κίνδυνο να στριμώξει στη θεατρική μεταφορά τις σελίδες του βιβλίου, ώστε να παρασταθεί μια βιαστική περίληψη χωρίς βάθος, δούλεψε την αφαίρεση με μαεστρία και απόλυτο σεβασμό στο κείμενο και οι πυκνές περιγραφές του συγγραφέα αντικαταστάθηκαν επιτυχώς από τη σκηνογραφία και τους φωτισμούς, χτίζοντας έτσι την ατμόσφαιρα οπτικά, ενώ από τον ήχο και τη μουσική απέδωσε την αίσθηση της αληθοφάνειας που προκαλεί η ιστορία.
Στην απαίτηση των συνεχών αλλαγών στις σκηνές, ανταποκρίθηκε ευρηματικά, ώστε η σκηνή παραμένει σε όλη τη διάρκεια της παράστασης λειτουργική και πολυμορφική.
Η μεγαλύτερη παγίδα σ’ ένα τέτοιο εγχείρημα είναι η «εικονογράφηση» του βιβλίου αντί της «μεταφοράς» του. Το καλό θέατρο δεν περιγράφει τι συμβαίνει στο βιβλίο, αλλά δημιουργεί μια νέα εμπειρία βασισμένη σε αυτό, όπως ακριβώς συμβαίνει στον «Ζορμπά» του ΚΘΒΕ, καθώς ο σκηνοθέτης δεν περιορίζεται σε μια απλή αφήγηση γεγονότων, αλλά παρουσιάζει ένα φιλοσοφικό μανιφέστο ντυμένο με σάρκα και οστά.
Έτσι, οι φιλοσοφικές έννοιες γίνονται δράση. Η εσωτερική αναζήτηση του Νίκου – συγγραφέα- (Αφεντικού) φαίνεται ευκρινώς μέσα από την αμηχανία του σώματός του απέναντι στη ζωντάνια του Ζορμπά.
Η Κρήτη, η θάλασσα, το βουνό και το ορυχείο δεν είναι απλά το φόντο, αλλά «πρωταγωνιστές». Η αίσθηση του αέρα, του χώματος και του ήλιου είναι δομικά στοιχεία της ατμόσφαιρας του Καζαντζάκη.
Η ευρηματικότητα της σκηνοθεσίας δίνει λύση με τη μουσική (Χρήστος Παπαδόπουλος), τον χορό (Αναστασία Κελέση, Ιωάννης Μάρτος), τον φωτισμό (Αλέκος Αναστασίου) , την κίνηση (Ιωάννα Μήτσικα) , τις ερμηνείες, έτσι ώστε όλα να λειτουργούν, ως μεταφορές της δύναμης της φύσης και της ζωής.
Τα λιτά σκηνικά ου Δημήτρη Πολυχρονιάδη στιγματίζουν τόπο και χρόνο, εξυπηρετούν απόλυτα τη δράση, εφόσον καταλαμβάνουν ολόκληρη τη σκηνή και τα κοστούμια της Ευαγγελίας Κιρκινέ, ό,τι ακριβώς επιτάσσει η πιστή απεικόνιση της περιόδου, αλλά και ο σεβασμός στο κείμενο και στην ατμόσφαιρα που εκλύεται από τις γραμμές του.
Η πιο διάσημη σκηνή στην παγκόσμια λογοτεχνία είναι αριστοτεχνικά δομημένη στην παράσταση και μαγεύει το κοινό: Όταν ο Ζορμπάς δεν μπορεί να εκφράσει τη χαρά ή τον πόνο του με λέξεις, χορεύει. Ο χορός του είναι μια πράξη εξέγερσης ενάντια στη βαρύτητα και τη μοίρα. Είναι η στιγμή που ο Συγγραφέας καταλαβαίνει ότι η ελευθερία δεν βρίσκεται στα χαρτιά, αλλά στο σώμα.
Η Μαντάμ Ορτάνς και η Χήρα είναι πρόσωπα με τεράστιο συμβολικό βάρος. Η διασκευή και η σκηνοθεσία δίνουν βάθος και ανθρώπινη υπόσταση σε αυτές τις γυναίκες, με αποτέλεσμα η τραγικότητα της μοίρας τους να συγκλονίζει τον θεατή. Πολύ καλές οι Μπέττυ Νικολέση και η Κλειώ- Δανάη Οθωναίου στους ρόλους, αντίστοιχα.
Ο Πασχάλης Τσαρούχας είναι ένας εξαιρετικά δυναμικός, στιβαρός Ζορμπάς, με δυνατή ενέργεια που γεμίζει τη σκηνή, ένα «δαιμόνιο» όπως τον θέλει ο Καζαντζάκης.
Ο Νίκος Τσολερίδης αποδίδει τον δεύτερο βασικό ρόλο του έργου ήπια, χαμηλόφωνα, όπως το θέλησε ο σκηνοθέτης, παρουσιάζοντάς τον σαν ζεν- πρεμιέ της εποχής. Είναι όμορφος, έτσι κι αλλιώς, διαθέτει ωραία, εντυπωσιακή σκηνική παρουσία, επομένως λειτουργεί σαφέστατα η αντίθεση. Ο Ζορμπάς, εκ διαμέτρου αντίθετος χαρακτήρας, ομολογεί στο τέλος ότι το Αφεντικό είναι ο άνθρωπος που αγάπησε περισσότερο στη ζωή. Η φύση δένει τους ανθρώπους που συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον.
Όλοι οι περιφερειακοί ρόλοι αποδίδονται θαυμάσια από τους εξαιρετικούς ηθοποιούς του Κρατικού και δίνουν τη μεγαλοπρεπή διάσταση στην παραγωγή και δίκαια επευφημούνται στην υπόκλιση.
Το μυθιστόρημα μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και το 2002 συμπεριλήφθηκε σε λίστα της Guardian με τα 100 Καλύτερα Βιβλία όλων των Εποχών. Έχει διασκευαστεί αρκετές φορές για το θέατρο ενώ παράλληλα γνώρισε μεγάλη επιτυχία και ως μιούζικαλ. Η κινηματογραφική του μεταφορά το 1963 σε σκηνοθεσία του Μιχάλη Κακογιάννη, με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουίν στον ομώνυμο ρόλο, έγινε τεράστια εμπορική επιτυχία. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, με το συρτάκι στο φινάλε της ταινίας, αποτέλεσε για χρόνια σήμα κατατεθέν της ελληνικότητας, αναδεικνύοντας τουριστικά τη χώρα μας διεθνώς.
Συντελεστές
Συγγραφέας: Νίκος Καζαντζάκης
Θεατρική διασκευή – Σκηνοθεσία: Λευτέρης Γιοβανίδης
Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης – Κοστούμια: Ευαγγελία Κιρκινέ
Μουσική: Χρήστος Παπαδόπουλος
Κίνηση: Ιωάννα Μήτσικα
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Videoart: Άντα Λιάκου
Βοηθός σκηνοθέτη: Ελευθερία Τέτουλα
Boηθός ενδυματολόγου: Ζωή Καραβασίλη
Βοηθός κινησιολόγου: Στέλιος Ράμμος
Οργάνωση παραγωγής: Μαρίνα Χατζηιωάννου
Διανομή
Αντώνης Αντωνάκος – Κωνσταντής, Παπάς, Σερβιτόρος Πειραιά
Θανάσης Δισλής – Νικόλας, Πελάτης Πειραιά 2
Αλέξανδρος Ζαφειριάδης – Βασίλακας, Χωροφύλακας
Σοφία Καλεμκερίδου – Αργύραινα, Πελάτισσα Πειραιά 3
Γιάννης Καραμφίλης – Μαυραντώνης
Εύη Κουταλιανού – Μαρίκα, Πελάτισσα Πειραιά 6
Μπέττυ Νικολέση – Μαντάμ Ορτάνς
Κλειώ Δανάη Οθωναίου – Χήρα, Μοιρολογήτρα 1
Μίλτος Σαμαράς – Αργύρης, Εργάτης, Πελάτης Πειραιά 4
Γιώργος Σφυρίδης – Μπάρμπα Αναγνώστης
Χρήστος Τσάβος – Παυλής, Χωρικός
Πασχάλης Τσαρούχας – Αλέξης Ζορμπάς
Δημήτρης Τσιλινίκος – Μανόλακας
Νίκος Τσολερίδης – Νίκος
Θάνος Φερετζέλης – Μιμηθός, Πελάτης Πειραιά 1
Μαρία Χατζηϊωαννίδου – Κατίνα, Πελάτισσα Πειραιά 5
Χορευτές
Αναστασία Κελέση – Λόλα, Πελάτισσα Πειραιά 7, Μοιρολογήτρα 2
Ιωάννης Μάρτος – Χωρικός, Πελάτης Πειραιά 8
ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ
Μπορεί να σας ενδιαφέρουν
Πολιτισμός
CO-HOUSING του Παύλου Τσακαλίδη: Μια διαγενεακή θεατρική σύμπραξη
Μια ξεχωριστή θεατρική παράσταση, καρπός της συνεργασίας ανθρώπων διαφορετικών γενεών, παρουσιάζεται στο Αμφιθέατρο «Φρίξος Παπαχρηστίδης» στην Ελευθερούπολη από μια διαγενεακή ομάδα της περιοχής, με μέλη του ΚΑΠΗ Ελευθερούπολης επί σκηνής και εφήβους δημιουργούς στα παρασκήνια.
Τέσσερις ηλικιωμένες που μοιράζονται την καθημερινότητά τους σε έναν εναλλακτικό και σύγχρονο χώρο συγκατοίκησης (co-housing), αποφασίζουν να διεκδικήσουν ξανά μια θέση στο προσκήνιο της ζωής που αξίζει σε όλους μέσα από έναν θεατρικό διαγωνισμό του Δήμου τους. Ενώ αναζητούν το πέμπτο άτομο που θα συμπληρώσει την ομάδα τους, στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν τη δική τους παράσταση, ανακαλούν στιγμές από το παρελθόν τους και έρχονται αντιμέτωπες με τη μοναξιά, τον αποκλεισμό και τον ηλικιακό ρατσισμό. Θα καταφέρουν τελικά να ανέβουν στη σκηνή χωρίς να έρθουν αντιμέτωπες με όσα κουβαλούν;
Μια παράσταση που με όχημα το χιούμορ και την τρυφερότητα, και αξιοποιώντας παράλληλα τεχνικές του θεάτρου-ντοκουμέντου, αγγίζει ζητήματα όπως η μοναξιά, η μνήμη, η κοινωνική αορατότητα της τρίτης ηλικίας, αλλά και η ανάγκη όλων – ανεξαρτήτως ηλικίας – να ανήκουν κάπου και να ακούγονται.
ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Τι συμβαίνει όταν η εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής συναντά τη νεανική ορμή για δημιουργία; Ως έφηβος δημιουργός, η ιδέα της συνύπαρξης ηλικιωμένων performers στο προσκήνιο με έναν κήπο εφήβων δημιουργών της περιοχής στα παρασκήνια με γοήτευσε από την πρώτη στιγμή. Δύο κόσμοι, φαινομενικά τελείως διαφορετικοί, συναντηθήκαμε στον ίδιο χώρο για να μοιραστούμε συναισθήματα, σκέψεις και ιστορίες με την ελπίδα ότι θα μετατοπίσουν την οπτική μας. Παράλληλα, αξιοποιώντας εργαλεία του θεάτρου-ντοκουμέντου, επιδιώξαμε να αγγίξουμε καθολικά τη διαδρομή μιας ολόκληρης γενιάς και να ανασύρουμε τις αναμνήσεις, τις φοβίες της, το χιούμορ και τα όνειρα που η ζωή ή η κοινωνία επέλεξε να κρατήσει για καιρό στην άκρη. Και τελικά, αυτή η συνάντηση συνέβη. Συμβαίνει. Και έχει ως στόχο να αποδείξει πως η ανάγκη μας να ακουστούμε, να νοιαστούμε και να ανήκουμε κάπου δε γνωρίζει ηλικιακά σύνορα.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Κείμενο & Σκηνοθεσία: Παύλος Τσακαλίδης
Βοηθός Σκηνοθέτη & Κινησιολογία: Βενετία Χαλοφτίδου
Σκηνογραφία & Συνδιαμόρφωση φωτισμών: Δημήτρης Κεστρίτσαλης
Μουσική: Magnus Moone
Συνεργασία στον ηχητικό σχεδιασμό: Φρατζέσκο Λούβαρης, Κώστας Ρέμπας
Έρευνα/ Συλλογή υλικού: Φώτης Τεκτονίδης, με τη συνεισφορά της ομάδας
Graffiti art/ Εικαστική παρέμβαση: Μαρίνα Β. Κιλινκαρίδου, Μαρίνα Π. Κιλινκαρίδου
Κατασκευή Σκηνικού: Λάζαρος Κυριακίδης, Βασίλης Παπαευαγγέλου
Τεχνικός Φωτισμών: Σαράντης Μιντζιρίκης
Τεχνικός Ήχου: Βασίλης Μπάμπας
Οργάνωση Παραγωγής: Κατερίνα Φιλιππίδου (κοινωνική λειτουργός του «Βοήθεια στο Σπίτι»
Ελευθερούπολης)
Παίζουν: Ελισάβετ Ακριβού, Βίκυ Καζόλη, Δήμητρα Ρουσοπούλου, Πετρινή Σουπιάδου
Συμμετέχουν: Μαρία Δεληκωνσταντίνου, Κωνσταντίνος Μενεξές, Βενετία Χαλοφτίδου
*ευχαριστούμε θερμά τον Δήμο Παγγαίου και ιδιαίτερα τον Δήμαρχο Φίλιππο Αναστασιάδη για την παραχώρηση του αμφιθεάτρου, την αντιδήμαρχο Ζωή Απαζίδου, καθώς και τους Ανδρέα Καλλινικίδη και Γιώργο Καλλινικίδη για την πολύτιμη βοήθειά τους
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ & ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026 στις 20:00
Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026 στις 20:00
Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026 στις 11:15 (μαθητική παράσταση)
Αμφιθέατρο «Φρίξος Παπαχρηστίδης», Ελευθερούπολη
Διάρκεια: 60 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)
Γενική είσοδος 5€
Μειωμένο (ΑμεΑ, μαθητικές παραστάσεις, μέλη ΚΑΠΗ, οργανωμένες ομάδες) 3€
**μέρος των εσόδων θα διατεθεί για φιλανθρωπικό σκοπό
Προπώληση φυσικών εισιτηρίων από 28/9 και καθημερινά στο ΚΑΠΗ Ελευθερούπολης τηλ. 2592023315 (10:00-13:00) και στο ζαχαροπλαστείο Ntinos Patisserie στην Καβάλα από 3-6/10 (18:00-20:00).
***η πρωινή παράσταση (Δευτέρα 12/10) είναι μαθητική και αφορά αποκλειστικά σχολεία που έχουν πραγματοποιήσει ομαδικές κρατήσεις
****η παρούσα παράσταση δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα της σύμπραξης μελών του ΚΑΠΗ Ελευθερούπολης και εφήβων της πόλης σε ένα πρωτότυπο διαγενεακό θεατρικό εργαστήρι με εμψυχώτρια τη Βενετία Χαλοφτίδου και εμψυχωτές τον Δημήτρη Κεστρίτσαλη και τον Παύλο Τσακαλίδη
Πολιτισμός
67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Όπως κάθε χρόνο οι κινηματογραφιστές, οι ντόπιοι φίλοι του Φεστιβάλ, οι διοργανωτές, οι επισκέπτες, οι προσκεκλημένοι, οι εθελοντές είναι έτοιμοι για τη μεγάλη γιορτή του κινηματογράφου στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Ήδη γνωρίζουμε το πρόγραμμα όσοι αγαπάμε τον θεσμό και δίνουμε το παρών εκεί χρόνια τώρα. Ταυτόχρονα, ο θεσμός είναι και μια αφορμή για να περιπλανηθούν οι επισκέπτες στα σοκάκια της πόλης, στις μεγάλες λεωφόρους, στις αγορές, στα νυχτερινά μαγαζιά, στην υπέροχη τεράστια παραλία, οπουδήποτε μπορεί κανείς να γευτεί τις μυρωδιές της συμπρωτεύουσας και να νιώσει τις ιδιαιτερότητες που συγκεντρώνει η Θεσσαλονίκη , όπως το γοητευτικό δισυπόστατο χαρακτήρα της. Αυτόν της «επαρχίας» δεμένο άρρηκτα με εκείνον της μεγαλούπολης.
Αίθουσες στο λιμάνι και στο «Ολύμπιον», περίπτερα στην Αριστοτέλους και στις αποθήκες, ασφυκτικά γεμάτα, αγαπημένες εικόνες κι είναι σίγουρο ότι ο αριθμός των επισκεπτών θα γίνει φέτος ακόμη μεγαλύτερος. Έτσι συμβαίνει. Κάθε που ανεβαίνει ο αριθμός του Φεστιβάλ στο πέρασμα των χρόνων, ανεβαίνει αντίστοιχα και ο αριθμός των σινεφίλ.
Φέτος είναι η ευκαιρία να ανακαλύψουμε ανατρεπτικούς δημιουργούς, πρωτότυπα αφιερώματα, τις καλύτερες ταινίες του ανεξάρτητου σινεμά, σχεδόν όλες τις ελληνικές παραγωγές της χρονιάς, νέες δράσεις στην Αγορά, παράλληλες εκδηλώσεις.
Το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (5-15 Νοεμβρίου 2026) υποδέχεται με μεγάλη χαρά τον πολυβραβευμένο Γαλικιανό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και ηθοποιό Όλιβερ Λάσε, δημιουργό της ταινίας Sirãt, η οποία λατρεύτηκε από κοινό και κριτικούς και ήταν η πιο καθηλωτική κινηματογραφική εμπειρία των τελευταίων ετών. Το Φεστιβάλ διοργανώνει ένα μεγάλο αφιέρωμα με τίτλο Καλωσήλθατε στην έρημο, και προσκάλεσε τον Λάσε να επιλέξει ως guest curator 17 ταινίες για ένα σκηνικό που μας έχει χαρίσει αξέχαστα κινηματογραφικά αριστουργήματα.
Oliver Laxe
Επίσης, το Φεστιβάλ παρουσιάζει, σε συνεργασία με τον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMUS, μία πολυμεσική εγκατάσταση, η οποία θα φιλοξενηθεί στο MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών, με curator τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ορέστη Ανδρεαδάκη και σε αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της Ειρήνης Σάπκα. Το Φεστιβάλ προσκαλεί το κοινό να περιηγηθεί σε ένα περιβάλλον ερήμου, μέσα στο οποίο κεντρικό ρόλο έχει ένα οπτικοακουστικό installation του Όλιβερ Λάσε, σε παραγωγή του Μουσείου Reina Sofia της Μαδρίτης.
Παράλληλα, ο Όλιβερ Λάσε θα δώσει ένα συναρπαστικό open talk, το οποίο θα φωτίσει την καλλιτεχνική του πορεία και τη δημιουργική διαδικασία πίσω από τις ταινίες του, ενώ το Φεστιβάλ θα κυκλοφορήσει και μια ειδική δίγλωσση έκδοση για το αφιέρωμα.
Η έρημος δεν είναι μόνο ένας τόπος, αλλά αποτελεί επίσης και μία μεταφορά για την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη. Ένα τοπίο αχανές, σχεδόν αχαρτογράφητο και γι’ αυτό γοητευτικό, η έρημος καθρεφτίζει τις εσωτερικές αναζητήσεις του ανθρώπου, την απεραντοσύνη του χρόνου, το μεγαλείο της φύσης, τον αγώνα για επιβίωση. Οι ταινίες του αφιερώματος, αγαπημένες δημιουργίες σπουδαίων σκηνοθετών, αλλά και ελάχιστα προβεβλημένα διαμάντια, θα μας αποκαλύψουν μυστικά που κρύβονται στην άμμο και θα μας μεταφέρουν σε απομακρυσμένες γωνιές του πλανήτη, όπου συναντάμε κινηματογραφικούς ήρωες που κινούνται σε ακραία όρια.
«Είμαι πολύ χαρούμενος που συμμετέχω στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης φέτος, ένα Φεστιβάλ που έχει στηρίξει τη δουλειά μου από τις πρώτες μου ταινίες. Το Φεστιβάλ αποτελεί σίγουρα ένα από τα φεστιβάλ – σημεία αναφοράς στην Ευρώπη για την αρτιότητα και την ποιότητα του προγραμματισμού του. Με μεγάλη χαρά θα μοιραστώ τις νέες μου περιπέτειες με το ελληνικό κοινό» σημειώνει ο Όλιβερ Λάσε.
«Ο Όλιβερ Λάσε είναι ένας από τους πιο συναρπαστικούς νέους σκηνοθέτες και το Φεστιβάλ παρακολουθεί την κινηματογραφική του πορεία από την αρχή με μεγάλη χαρά. Φέτος, με αφορμή το έργο του Λάσε, θα περιπλανηθούμε στην έρημο, σε έναν τόπο που έχει υπάρξει εμβληματικό σκηνικό σε ταινίες, συμβολίζοντας την εσωτερική αναζήτηση, την ανθρώπινη επιβίωση αλλά και το άγνωστο» αναφέρει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ορέστης Ανδρεαδάκης.
Ο Λάσε έρχεται ως guest curator σε συνέχεια του Κάρλο Σατριάν, πρώην Καλλιτεχνικού Διευθυντή των Φεστιβάλ Βερολίνου και Λοκάρνο, της Μύριαμ Μπεν Σαλά, επιμελήτριας τέχνης και διευθύντριας του The Renaissance Society στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και του Ντένις Λιμ, καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης.
Ο Όλιβερ Λάσε είναι παλιός και αγαπημένος γνώριμος του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Στην επετειακή 60ή διοργάνωση κέρδισε Χρυσό Αλέξανδρο στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα με την ταινία Θα ’ρθει η φωτιά (Fire Will Come) που κέρδισε στις Κάννες το Βραβείο της Επιτροπής στο Ένα Κάποιο Βλέμμα. Όλες οι μεγάλου μήκους ταινίες του έχουν βραβευτεί στις Κάννες, με αφετηρία το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με τίτλο You All Are Captains (2010), το οποίο συμμετείχε στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών, κερδίζοντας το Βραβείο της FIPRESCI. Τη σκυτάλη πήρε το Mimosas (2016), το οποίο απέσπασε το μεγάλο βραβείο στην Εβδομάδα της Κριτικής. Το εντυπωσιακό σερί συνεχίστηκε με το Sirãt (2025), το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο της Επιτροπής στο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ των Καννών και ήταν υποψήφιο για Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας και Καλύτερου Ήχου.
Οι ταινίες
Στο αφιέρωμα θα προβληθούν κλασικές ταινίες σπουδαίων δημιουργών, αλλά και λιγότερο γνωστά κινηματογραφικά διαμάντια που εκτείνονται από το 1930 έως σήμερα. Μεταξύ άλλων θα προβληθούν:
Το οπτικά εντυπωσιακό Το γυμνό νησί / The Naked Island (Ιαπωνία, 1960) του πρωτοποριακού σκηνοθέτη Κανέτο Σίντο.
The Naked Island
Το αριστούργημα των επτά βραβείων Όσκαρ Ο Λόρενς της Αραβίας / Lawrence of Arabia (Ηνωμένο Βασίλειο, 1962) του Ντέιβιντ Λιν με τον συγκλονιστικό Πήτερ Ο’ Τουλ.
Lawrence of Arabia
Το σουρεαλιστικό Ο Σιμών της Ερήμου / Simon of the Desert (Μεξικό, 1965) του Λουί Μπουνιουέλ που γυρίστηκε στα τέλη της μεξικανικής περιόδου του σκηνοθέτη, μια βιτριολική σάτιρα κατά της θρησκοληψίας.
Simon of the Desert
Ο Ξέγνοιαστος καβαλάρης / Easy Rider (ΗΠΑ, 1969) του Ντένις Χόπερ, η ταινία που επανακαθόρισε το αμερικανικό σινεμά της δεκαετίας του 1970 με τους κινηματογραφικούς θρύλους Ντένις Χόπερ, Πήτερ Φόντα και Τζακ Νίκολσον στους κεντρικούς ρόλους.
Easy Rider
Το υβριδικό ντοκιμαντέρ του Βέρνερ Χέρτσογκ Fata Morgana (Δυτική Γερμανία, 1971), μια παραισθησιογόνα περιπλάνηση στην έρημο Σαχάρα.
Fata Morgana
Το σπάνια προβεβλημένο Wake in Fright (Αυστραλία, 1971) του Τεντ Κότσεφ (σκηνοθέτη του Ράμπο: το πρώτο αίμα), μια οδύσσεια γυρισμένη στις άνυδρες, απομονωμένες εκτάσεις της Αυστραλίας.
Wake in Fright
Η εντυπωσιακή και υπνωτιστική Περιπλάνηση / Walkabout (Βρετανία-Αυστραλία-ΗΠΑ, 1970) του Νίκολας Ρεγκ, μία ταινία-στοχασμό πάνω στον πολιτισμό και τον χρόνο.
Walkabout
Το ποιητικό Στάλκερ (Σοβιετική Ένωση, 1979) του Αντρέι Ταρκόφσκι, μία ταινία για την ανθρώπινη ύπαρξη και την πίστη που ενέπνευσε νέους κινηματογραφιστές σε ολόκληρο τον κόσμο.
Stalker
Το υπέροχο Beau Travail (Γαλλία, 1999) της Κλαιρ Ντενί, μία από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, μια ταινία υπόγειας έντασης και εντυπωσιακής ομορφιάς.
Beau Travail
Το ντοκιμαντέρ Highway (Καζακστάν, 1999) του Σεργκέι Ντβορτσεβόι μάς ταξιδεύει σε έναν χωμάτινο αυτοκινητόδρομο στο Καζακστάν. Μια ρεαλιστική καταγραφή του αγώνα μιας οικογένειας για επιβίωση και της σχέσης τους με τη φύση.
Highway
Το μυστικιστικό Mimosas (Ισπανία-Μαρόκο-Γαλλία-Κατάρ, 2016) του Όλιβερ Λάσε, ένα υπέροχα κινηματογραφημένο road movie γυρισμένο με μη επαγγελματίες ηθοποιούς.
Mimosas
Το εσωτερικής έντασης 143 Rue de desert (Αλγερία-Γαλλία-Κατάρ, 2019) του Χασέν Φερχανί, ένα ντοκιμαντέρ για ένα απομονωμένο καφέ στην Αλγερία.
143 Rue de désert
Το εκστατικό, υπερβατικό Sirât (Ισπανία-Γαλλία, 2025) του Όλιβερ Λάσε, ένα αγωνιώδες οδοιπορικό στην έρημο.
Sirāt
Σύντομα θα ανακοινωθούν περισσότεροι συναρπαστικοί τίτλοι στο πλαίσιο του αφιερώματος.
Πολυμεσική εγκατάσταση
Στο πλαίσιο του αφιερώματος, το MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών στην Αποθήκη Β1, στο Λιμάνι Θεσσαλονίκης, μεταμορφώνεται σε ένα περιβάλλον ερήμου. Η πολυμεσική εγκατάσταση που θα παρουσιάσει το Φεστιβάλ θα εκτείνεται σε όλο τον χώρο του MOMUS-Πειραματικού Κέντρου Τεχνών, μεταφέροντάς μας στην έρημο μέσα από αναπάντεχες εικόνες και αντικείμενα.
Στο κέντρο του χώρου θα τοποθετηθεί μια τρικάναλη βίντεο-εγκατάσταση, παραγωγή του Μουσείου Reina Sofia της Μαδρίτης, με υλικό που έχει τραβήξει από την έρημο ο Όλιβερ Λάσε.
Oliver Laxe Multimedia Installation
Στη Θεσσαλονίκη θα έρθει και ο Τσέμα Γκονθάλεθ, επικεφαλής κινηματογράφου και νέων μέσων του Μουσείου Reina Sofia, co-curator της τρικάναλης βίντεο-εγκατάστασης, ο οποίος θα συμμετάσχει στην κριτική επιτροπή του διαγωνιστικού τμήματος Immersive.
Η εγκατάσταση αυτή, σε σύλληψη του Όλιβερ Λάσε, με co-curators τους Χούλια Μορανδέιρα Αριθαμπαλάγα και Τσέμα Γκονθάλεθ θα συνοδεύεται από ειδικά σχεδιασμένο ηχοτοπίο από τον βραβευμένο συνθέτη και δημιουργό του soundtrack του Sirāt, Κανγκντίνγκ Ρέι. Η εγκατάσταση HU/هُوَ. Dance as if no one were watching you προέκυψε από την έρευνα και το οπτικό υλικό της ταινίας Sirāt. Η τρικάναλη προβολή παρουσιάζει ερημικά τοπία που κυριαρχούνται από έναν αμείλικτο ήλιο και κατοικούνται από τις αυστηρές σιλουέτες ναών και ηχείων, ανάμεσα στις οποίες ανθρώπινες μορφές χορεύουν. Γυρισμένες από τον Λάσε πριν από μία δεκαετία στο Ιράν, αυτές οι αρχιτεκτονικές μορφές παραπέμπουν στις αναζητήσεις των μοναχών-αρχιτεκτόνων που επιδίωκαν να καταστήσουν αντιληπτή την ιερή γεωμετρία μέσω των μορφών και των αναλογιών, ακριβώς εκεί όπου γίνεται αισθητό το όριο ανάμεσα στον υλικό και τον άυλο κόσμο. Η ηχητική σύνθεση του Κανγκντίνγκ Ρέι προσεγγίζει, μέσα από τη δομική υλικότητα του ήχου, το μυστήριό του και την εγγενή άυλη διάστασή του.
Oliver Laxe Multimedia Installation 1
Ο όρος sirāt δηλώνει τη γέφυρα που διασχίζει την κόλαση οδηγώντας στον παράδεισο, ενώ στα αραβικά το HU/هُوَ αναφέρεται στην πρωταρχική ηχητική εκδήλωση της θεότητας: τη θεϊκή πνοή και την πρώτη εκφορά του λόγου που εγκαινιάζει τη δημιουργία. Ο υπότιτλος του έργου προέρχεται από έναν στίχο του Ρουμί (1207–1273), του Πέρση μυστικιστή και λογίου, του οποίου το έργο και η πνευματική πρακτική διερεύνησαν την υπέρβαση και τη διάλυση του εγώ μέσα στο θείο, μέσω της μουσικής, του χορού, της ποίησης και της προσευχής.
Ειδική έκδοση
Τέλος, το Φεστιβάλ θα κυκλοφορήσει μια ειδική δίγλωσση έκδοση αφιερωμένη στην έρημο, με τίτλο Welcome to the Desert. Σχεδιασμένο με αφαιρετικότητα και ποιητική διάθεση, το βιβλίο διευρύνει τον ορισμό της ερήμου καθώς τη φαντάζεται να εκτείνεται στο χαρτί και να δημιουργεί τους δικούς της αντικατοπτρισμούς μέσω της τυπογραφίας. Η έκδοση περιλαμβάνει πρωτότυπες αναλύσεις για τη σχέση της κινούμενης εικόνας με την έρημο, καθώς και παλαιότερα εμβληματικά κείμενα που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά.
ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ
Πολιτισμός
Το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας ευχαριστεί τους συντελεστές του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων
Το 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων ολοκλήρωσε τη φετινή του διαδρομή, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στις καλοκαιρινές μας νύχτες. Έχοντας ως κεντρικό άξονα τη «Μεταμόρφωση», η φετινή διοργάνωση μετατράπηκε σε ένα ανοιχτό εργαστήριο ιδεών, συναισθημάτων και καλλιτεχνικής αναζήτησης, αποδεικνύοντας στην πράξη πως η δύναμη της τέχνης και της δημιουργίας μπορεί πραγματικά να μεταμορφώσει την καθημερινότητά μας.
Η επιτυχία αυτής της διαδρομής δεν θα ήταν δυνατή αν δίπλα μας, σε όλο το ταξίδι αυτής της μεταμόρφωσης, δεν είχαμε ανθρώπους που με τη συμβολή και τη στήριξή τους έδωσαν μορφή και πνοή στο όραμά μας.
Ο Πρόεδρος κ. Αρχέλαος Γρανάς, το Διοικητικό Συμβούλιο, η Καλλιτεχνική Διευθύντρια κ. Εύα Οικονόμου – Βαμβακά και οι εργαζόμενοι του θεάτρου ευχαριστούμε θερμά όλο τον κόσμο που αγκάλιασε με τη συγκινητική παρουσία του το σύνολο των εκδηλώσεων. Όμως, πέρα και πάνω από αυτό, οφείλουμε ένα τεράστιο ευχαριστώ στους ανθρώπους που με την προσφορά τους κάνουν κάθε χρόνο δυνατή την ύπαρξη αυτού του ιστορικού θεσμού.
Αρχικά, ευχαριστούμε τους εθελοντές του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων που για μια ακόμη χρονιά στάθηκαν συγκινητικά κοντά μας, προσφέροντάς μας την πολύτιμη βοήθεια αλλά και τον χρόνο τους.
Ευχαριστούμε επίσης τον Δήμο Καβάλας που χρηματοδότησε το σύνολο των δράσεων του Φεστιβάλ και το Υπουργείο Πολιτισμού, με την υποστήριξη του οποίου πραγματοποιήθηκε το 10ο Διεθνές Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος.
Ευχαριστούμε ακόμα την Αρχαιολογική Υπηρεσία Καβάλας και ιδιαίτερα τους αρχαιοφύλακες που ξενύχτησαν μαζί μας, την Υπηρεσία Καθαριότητας και την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Καβάλας, το ΕΚΑΒ, την Αστυνομική Διεύθυνση και την Τροχαία Καβάλας, τον Αστυνομικό Σταθμό Κρηνίδων, το Περιφερειακό Τμήμα Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Καβάλας και τη γιατρό κ. Τεστέμπαση Κυριακή, που σε όλες τις παραστάσεις παρείχαν αφιλοκερδώς τις πολύτιμες υπηρεσίες τους.
Παράλληλα, ευχαριστούμε τους χορηγούς μας: τη Βιομηχανία Σωλήνων Πολυαιθυλενίου ΒΕΗ, αλλά και τους χορηγούς επικοινωνίας μας ΕΡΤ3, ΕΡΤ Καβάλα, Cosmote TV, Εφημερίδα των Συντακτών, culturenow.gr, in2life.gr, INFOWOMAN, KOITAMAGAZINE, CUE, viewtag.gr, για την έμπρακτη υποστήριξή τους. Ευχαριστούμε, τέλος, συνολικά όλα τα ΜΜΕ και τον δημοσιογραφικό κόσμο, που συνέβαλαν ουσιαστικά με τον χρόνο και τον χώρο που μας διέθεσαν στη φετινή επιτυχία της μεγάλης αυτής διοργάνωσης.
Κι επειδή πίσω από κάθε παράσταση κρύβεται η ουσιαστική συμβολή ξεχωριστών ανθρώπων, ευχαριστούμε το διοικητικό (Τόνια Μανάλη, Έφη Πριμικυρλίδου, Βέρα Λαζαρίδου, Χρύσα Πουρτουλίδου, Χριστίνα Μπέζα, Στέισι Χίντρι, Ολυμπία Σουγκάρη, Γιώτα Δημητριάδη, Σταυρούλα Σαββίδου, Λιλή Νταλανίκα) και το τεχνικό (Γιώργος Μαστοράκης, Γιάννης Σταυρίδης, Κώστας Γαρουφαλίδης, Γιώργος Τριανταφυλλίδης, Παναγιώτης Λαζαρίδης, Δημήτρης Χατζόπουλος) προσωπικό του ΔΗΠΕΘΕ, που στήριξε με τις ιδέες και την ενέργειά του το σύνολο των δράσεων.
Ευχαριστούμε επίσης την εταιρεία Toucan Advertising Agency, η οποία διαχειρίστηκε φέτος την προβολή του Φεστιβάλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τέλος, ένα μεγάλο ευχαριστώ στο Studio Hervik, που κατάφερε να “μεταμορφώσει” τις ιδέες μας σε εικόνα, δίνοντας στο φετινό Φεστιβάλ μια ξεχωριστή οπτική ταυτότητα.
Και φυσικά, ευχαριστούμε μέσα από την καρδιά μας όλους τους καλλιτέχνες που συμμετείχαν στις παραγωγές μας και μεταμόρφωσαν τη σκηνή καταθέτοντας την ψυχή και το μυαλό τους. Τίποτα δεν θα ήταν το ίδιο χωρίς αυτούς.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει να γίνει και στην καινοτομία που εφαρμόστηκε για δεύτερη φορά φέτος στο Φεστιβάλ: την προσθήκη ελληνικών και αγγλικών υπερτίτλων στις παραστάσεις του Αρχαίου Θεάτρου Φιλίππων. Με αυτόν τον τρόπο, οι παραστάσεις έγιναν πιο προσιτές σε όλους, τόσο στους ξενόγλωσσους επισκέπτες όσο και στο ευρύτερο ελληνικό κοινό, ενισχύοντας την εξωστρέφεια και την προσβασιμότητα του θεσμού. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν εφικτό χωρίς την πολύτιμη συμβολή του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας και της προϊσταμένης της Σταυρούλας Δαδάκη, της αρχιτέκτονος μηχανικού Μιχαήλας Πλιαπλιά, καθώς και την άρτια συνεργασία με τους Αθανάσιο Βαλαβάνη, Βύζικας Σκαλωσιές και Supertitles.gr. Στο πλαίσιο αυτό, ευχαριστούμε επίσης τους Παναγιώτη Λαζαρίδη και Στέλα Δημητριάδη, που ανέλαβαν τη διαχείριση των υπερτίτλων.
Ευχαριστούμε θερμά τον Φωτογραφικό Όμιλο Καβάλας και τα μέλη του, που με τη δημιουργική τους ματιά συνέβαλαν στη σύνθεση της Εικαστικής & Ηχητικής εγκατάστασης με τίτλο «Μεταμορφώσεις: και δεν ξανακυνήγησα ποτέ μου», δίνοντας μια ξεχωριστή αισθητική διάσταση στη φετινή μας θεματική.
Η αυλαία του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων πέφτει, αφήνοντας τη διαδρομή της φετινής μεταμόρφωσης να αντηχεί ακόμα μέσα μας και να αφήνει ένα βαθύ, ανεξίτηλο αποτύπωμα στις καρδιές μας. Γεμάτοι από τη μαγεία αυτού του ετήσιου ταξιδιού και με την εμπειρία αυτού του «μικρού θαύματος» ως πυξίδα, σας αποχαιρετάμε και ανανεώνουμε το ραντεβού μας για την επόμενη χρονιά -έτοιμοι να ανακαλύψουμε μαζί νέους, ακόμα πιο μακρινούς ορίζοντες.
ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας
Προτεινόμενα
-
Νέα ΘάσουΠριν 6 έτηΠροκήρυξη Διεθνούς Διαγωνισμού Ποίησης εις Μνήμη του Πρωτοπρεσβύτερου Ποιητή Γεωργίου Ι. Διαμαντόπουλου. Με θέμα ꓽ «Υπάρχουν Άνθρωποι»
-
Νέα ΘάσουΠριν 6 έτηΘάσος: Αναστέλλεται η λειτουργία σχολικών τμημάτων και του «Θεαγένη»
-
Νέα ΘάσουΠριν 6 έτηΟ Δήμαρχος Θάσου για το πρόγραμμα ενίσχυσης επιχειρήσεων της ΑΜΘ με την διαδικασία της μη επιστρεπτέας προκαταβολής
-
ΚαβάλαΠριν 6 έτηΚαμπανάκι για την μείωση των δρομολογίων στη γραμμή Πρίνος-Καβάλα
-
Νέα ΘάσουΠριν 6 έτηΧορωδίες δήμου θάσου 2020
-
Νέα ΘάσουΠριν 6 έτηΟ Δήμος Θάσου κοντά στον πολίτη, δίνει χρήσιμες συμβουλές για την εξοικονόμηση ενέργειας
-
Νέα ΘάσουΠριν 6 έτηΞεκινούν οι εγγραφές στην Παιδική Θεατρική Σκηνή του Δήμου Θάσου
-
ΕλλάδαΠριν 6 έτηΣε κακούργημα μετατρέπεται το αδίκημα βασανισμού των ζώων

You must be logged in to post a comment Login