Connect with us

Πολιτισμός

 Ένα πολύ ιδιαίτερο «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» στο Διαδίκτυο

 Ένα-πολύ-ιδιαίτερο-«Σπίτι-της-Μπερνάρντα-Άλμπα»-στο-Διαδίκτυο

Προσκεκλημένοι του Κ.Θ.Β.Ε σ’ ένα σπίτι, όπου πενθούν η Μπερνάρντα και οι πέντε κόρες της την ίδια τη ζωή και τις χαρές της, βρεθήκαμε διαδικτυακά παρακολουθώντας το κορυφαίο έργο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που εκτυλίσσεται σε ένα φτωχικό χωριό της ισπανικής υπαίθρου, αρχές του 20ού αιώνα.

Σε δραματικό ύφος η σκηνοθέτις Εύη Σαρμή δημιουργεί πορτρέτα μοναδικών γυναικών. Θυγατέρες και μητέρα βασανίζονται από ερωτικό πάθος, αντιζηλία και μοναξιά.

Στο πρόσωπο των κοριτσιών της καταπιεστικής Μπερνάρντα ο Λόρκα αφηγείται μια ιδιάζουσα ερωτική ιστορία, αλλά ο έρωτας μετατρέπεται σε συμφορά κι η υπακοή μεταλλάσσεται σε καταναγκασμό.

«Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» είναι το τελευταίο θεατρικό έργο, που ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα έγραψε το 1936, λίγο διάστημα πριν τη δολοφονία του. Μαζί με την «Γέρμα» και τον «Ματωμένο Γάμο» αποτελούν την τριλογία της «ισπανικής υπαίθρου» του μεγάλου Ισπανού ποιητή και συγγραφέα. Η Μπερνάρντα ΄Αλμπα επρόκειτο να ανέβει τον Οκτώβρη της ίδιας χρονιάς που γράφτηκε, όμως μεσολάβησε ο Φράνκο και η εκτέλεση του Λόρκα. Τελικά, έκανε παγκόσμια πρεμιέρα το 1945 στο Μπουένος Άιρες, μετά τη δολοφονία του. Στην Ελλάδα το έργο πρωτοπαίχτηκε τον Νοέμβρη του 1954, με πρωταγωνίστρια την Κατίνα Παξινού σε μετάφραση του Νίκου Γκάτσου και σε σκηνοθεσία του Αλέξη Μινωτή.

Υπόθεση:

Στο ζοφερό ποιητικό σύμπαν του Λόρκα (1898 – 1936) ο έρωτας προσλαμβάνει σκοτεινές αποχρώσεις της στέρησης και φέρει μέσα του τον ίδιο τον σπόρο της ακύρωσής του. «Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα», έργο γυναικείο, εφόσον είναι έμπλεο ηφαιστειακών και μητριαρχικών παθών και συγκρούσεων, στροβιλίζεται γύρω από τα όρια της ατομικής ελευθερίας και των τυραννικών προκαταλήψεων.

Οι κόρες της αυταρχικής Μπερνάρντα έρχονται αντιμέτωπες με τα κοινωνικά ταμπού και την άκαμπτη παραδοσιακή ηθική που αγνοεί προκλητικά τις ανάγκες της νεότητας. Βυθισμένες στο πένθος από την απώλεια του πατέρα θα υποχρεωθούν να ζήσουν έγκλειστες στην οικία τους και ν’ ακολουθήσουν κατά γράμμα τις αυστηρές ηθικές υποδείξεις της χήρας, η οποία ακυρώνει κάθε ελπίδα τους να γευτούν τον έρωτα, την ώρα που η φύση το υπαγορεύει επιτακτικά.

Αυτόν τον πολύκλωνο βρόχο της στέρησης, που τόσο οι κοινωνικές συμβάσεις όσο και ο δεσποτικός χαρακτήρας της μητέρας έχουν κατεργαστεί, καταπνίγοντας το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση των ερωτικών πόθων των γυναικών, η Αδέλα, η μικρότερη του σπιτιού, τον κόβει απότομα συναντώντας παράνομα τον αρραβωνιαστικό της πρωτότοκης. Ο Πέπε Ρομάνο δεν εμφανίζεται καθόλου στη διάρκεια του έργου. Διεγείρει τις κόρες που, επειδή αδυνατούν να εναντιωθούν στους περιορισμούς της τυραννικής μητέρας, αλληλοσπαράσσονται με ανταγωνισμούς, λογομαχίες, κατηγορίες και φαρμακερά υπονοούμενα.

Η άνομη εγκυμοσύνη θα προκαλέσει ολέθρια καταστροφή και η Μπερνάρντα με τυφλή προσήλωση στην επιφανειακή τάξη των καταστάσεων, που νομίζει ότι ορίζει απόλυτα, θα βάλει την τιμή, την ηθική ορθότητα και τη γνώμη του κοινωνικού περίγυρου ακόμα και πάνω απ’ τον θάνατο, ενώ το όνομά της (Άλμπα) παραπέμπει τραγικά στο λευκό, αγνό και άσπιλο.

Ο συγγραφέας

Ο κορυφαίος Ισπανός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα , που διάβαζε ως άλλος μεσαιωνικός τροβαδούρος τα θεατρικά του έργα στο κοινό, γεννήθηκε στα 1898 στην κωμόπολη Φουέντε Βακέρος της Ανδαλουσίας, απ’ τον μεγαλοκτηματία Ροδρίγκεθ και τη δασκάλα Ρομέρο, που του εμφύσησαν νωρίς την αγάπη για τις τέχνες και τα γράμματα. Ξεκινώντας μαθήματα σε σχολείο Ιησουιτών στη Γρανάδα, συνεχίζει υπό την πίεση του πατέρα στη Νομική Σχολή, την οποία ολοκληρώνει εννέα χρόνια αργότερα στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης. Λογοτεχνία, ζωγραφική και μουσική μονοπωλούν το ενδιαφέρον του. Στη «Φοιτητική κατοικία» της Μαδρίτης έρχεται κοντά με τον Νταλί, τον Μπουνιουέλ και τον Αλμπέρτι και συναντά τον Χιμένεθ. Ακολουθεί η μετοίκησή του στη Νέα Υόρκη, την εποχή του οικονομικού κραχ , για να επιστρέψει μέσω Κούβας στην Ισπανία, όπου συνεχίζει να γράφει ποίηση και θέατρο, εκφράζοντας παράλληλα ενδιαφέρον και για το κουκλοθέατρο («Οι Φασουλήδες του Κατσιπόρα», «Η μικρή παράσταση του Δον Κριστόμπαλ»). Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ισπανία ιδρύει τον σπουδαστικό θίασο «Η παράγκα» (“La Bracca”), παρουσιάζοντας έργα των Λόπε ντε Βέγα, Καλντερόν ντε λα Μπάρκα και Θερβάντες. «Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» (La casa de Bernarda Alba) αποτελεί μέρος μιας δραματικής τριλογίας – σταθμό στο παγκόσμιο θεατρικό δραματολόγιο και ακολουθεί χρονολογικά τον «Ματωμένο Γάμο» (Bodas de sangre) και τη «Γέρμα» (Yerma).

Σύντομο βιογραφικό της Εύης Σαρμή

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Μαθήτευσε στο Μουσικό Σχολείο Θεσσαλονίκης, στη Δραματική Σχολή του ΚΘΒΕ (αριστούχος απόφοιτος, 2005), στη Σχολή Ηλεκτρολογίας ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας, στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΑΠΘ, στο 1ο Σχολείο Σκηνοθεσίας (2020). Από το 2005 ανήκει στο δυναμικό του ΚΘΒΕ, ως ηθοποιός, σκηνοθέτιδα, θεατροπαιδαγωγός, βοηθός σκηνοθέτη. Έχει σκηνοθετήσει παραστάσεις στο ΚΘΒΕ, στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών, στο Φεστιβάλ Δημητρίων, στο Φεστιβάλ Επταπυργίου, στο ICR (Romanian Cultural Institute, σε συμπαραγωγή με το Θέατρο Αυλαία) και είναι ιδρυτικό μέλος του χώρου δημιουργικής έκφρασης και τεχνών Studio Tessera.

Η παράσταση

Έναρξη μ’ έναν αγχωτικό χορό των θυγατέρων, μια απέλπιδα προσπάθεια δραπέτευσης από την καταδυνάστευση της μητέρας- αφέντρας, μια έκρηξη τρέλας κι απερισκεψίας κι ύστερα οι ενοχές. Με βαθιές ανάσες και πρόσωπα σιωπηλά.

Κινήσεις γραμμικές, στρατιωτικές, πάνω στις κατευθυντήριες γραμμές από τον κυρίαρχο του παιχνιδιού. Και πειθαρχία στις διαταγές. Όταν είναι παρούσα η αφέντρα. Όταν απουσιάζει εκείνη, η φρονιμάδα συντροφεύει την τρέλα με κινήσεις κωφαλάλων και γλώσσα κοφτή, όπως στα μικρά καθημερινά εγκλήματα που συντελούνται σε κάθε σπίτι. Αναπαραστάσεις κοριτσίστικων παιχνιδιών κυνηγημένες από τον χρόνο. Γρήγορες, σπασμωδικές, συνωμοτικές, θαρρείς. Κόρες και υπηρέτρια εγκλωβισμένες στο σπίτι –φυλακή. Η θέση της μίας καθρέφτης των άλλων. Ένας ευνουχισμένος μικρόκοσμος. Πλην της απείθαρχης μικρής . Μέχρι το τέλος.

Ο σκηνικός χώρος που διαμόρφωσε o Αλέξανδρος Πιεχόβιακ στο Φουαγιέ του θεάτρου της Ε.Μ.Σ. παραπέμπει συμβολικά στην άχρηστη πολυτέλεια. Εξαιρετική εικαστική εγκατάσταση σ’ όλες τις διαστάσεις της τεράστιας αίθουσας , καινοτόμα, εφόσον δεν ακολουθεί τις υποδείξεις των συνηθισμένων σκηνικών οδηγιών. Δεν παρουσιάζει την επίπλωση του εσωτερικού χώρου του σπιτιού με αντικείμενα, πέραν των μεγαλόπρεπων στασιδιών, μιας ραπτομηχανής και του ευμεγέθους σταυρού, μοναδικά δρώντα αντικείμενα, ώστε να δώσει θρησκόληπτη επιβλητική ατμόσφαιρα, ενώ οι φωτισμοί του Άρη Βακού ντύνουν τους τοίχους με χλωμά επιστρώματα μεταφορικών και μετωνυμικών σημάνσεων. Τα μαύρα κοστούμια και οι πένθιμες πλερέζες υποστηρίζουν το σχήμα του θρήνου και της απώλειας, αλλά και τον υποκριτικό καθωσπρεπισμό.

Πιστεύω πως, αν το κοινό ήταν μέσα στην αίθουσα, η δυναμική της παράστασης θα περιοριζόταν, επειδή θα έχανε την ολότητα του χώρου. Απ’ την άλλη, οι θεατές θα κερδίζαμε σε ενσυναίσθηση. Δική μου εκτίμηση ότι η μαγνητοσκόπηση της παράστασης με τον τρόπο που έγινε, τα κοντινά πλάνα και τα μακρινά σε αλληλοδιαδοχή, ισοσκελίζουν την κατάσταση. Το καλύτερο δε, η σκηνοθεσία μάς δίνει εξαιρετικά ευρήματα σύγχρονης αντιμετώπισης του έργου, εκπλήξεις που δοκιμάζουμε σε αστυνομικές υποθέσεις μιας οποιασδήποτε πλατφόρμας σινεμά. Ευφυής σύζευξη τεχνών.

Η κάμερα παρακολούθησης σε ασπρόμαυρα καρέ, για παράδειγμα, καταγράφει κρυφά τις κινήσεις μέσα στο σπίτι, πέρα από στοιχεία θρίλερ, δίνει μια συμβολική διάσταση στο εγχείρημα: «Κάθε σπίτι κρύβει έναν σκελετό στην ντουλάπα του», λέγανε οι παλιοί. Θα μπορούσε να φανταστεί ο θεατής ότι ανάλογες σκηνές φιλοξενούν οι όροφοι μιας πολυκατοικίας, ανεξαρτήτως της συναισθηματικής φόρτισης ή των αφορμών των όποιων δράσεων εντός δωματίων. Ιδέα πολυσήμαντη. Σύλληψη κι εκτέλεση για επαίνους.

Κορυφαίες σκηνές, αυτή της έκρηξης του θιάσου των γυναικών, μετά την αποκάλυψη της αλήθειας, το θρηνητικό ανδαλουσιανό φλαμένγκο στο βίντεο και η έξοχη «μεταφορά» των ερμητικά κλειστών παραθύρων του σπιτιού της Άλμπα, στο χτίσιμο με τούβλα εκείνων της ταινίας. Η άλλη εντυπωσιακή «έκρηξη» στην τελευταία σκηνή της εικονικής απελευθέρωσης, με το ξέφρενο πάρτι, όταν ένα γκόσπελ τραγούδι συναντά τη Μαντόνα στο «Like a Virgin» και στη συνέχεια το σκληρό ροκ.

Οι ερμηνείες όλων των γυναικών εξαιρετικές. Επιτρέψτε μου να ξεχωρίσω τη Μαρία Χατζηιωαννίδου, ως σκληρή, αυταρχική, δεσποτική, άτεγκτη και δικτατορική Μπερνάρντα. Εντυπωσιακή στην κίνηση και στη στάση, στο ύφος και στην ομιλία, με πολυκύμαντη φωνή στα πολλά ηχοχρώματά της. Όλες οι γυναίκες – ηθοποιοί άξιες συμπρωταγωνίστριες δίπλα της και στη γραμμή που χάραξε η σκηνοθέτις.

Επρόκειτο για μια διαδικτυακή παράσταση που δεν μας επέτρεψε να λείψουμε από την καρέκλα μας, ούτε ένα λεπτό. Θα πω, ακόμη, ότι η παράσταση υποστηρίζει την αλληγορική ερμηνεία του τελευταίου έργου που έγραψε ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Η τυραννική συμπεριφορά της Μπερνάρντα προοικονομεί το επερχόμενο φασιστικό καθεστώς του Φράνκο, που, ως γνωστόν, βασίστηκε στην υποστήριξη της Καθολικής Εκκλησίας και των πιο συντηρητικών, φανατικά αντικομμουνιστικών δυνάμεων της μεγάλης ιβηρικής χώρας.

Ταυτότητα παραγωγής

Μετάφραση: Νίκος Γκάτσος

Σκηνοθεσία/ Προσαρμογή κειμένου/ Μουσική επιμέλεια: Εύη Σαρμή

Σκηνικά/ κοστούμια: Αλέξανδρος Πιεχόβιακ

Μουσική: Κωστίκα Τσολάκου (Kostika Çollaku)

Επιμέλεια κίνησης /Χορογραφία: Ιωάννα Δεμερτζίδου

Φωτισμοί: Άρης Βακός

Μουσική διδασκαλία: Χρύσα Τουμανίδου

Επιμέλεια σκηνικού & φροντιστηριακού υλικού: Άννα Μαρία Βάσιακ

Βοηθός σκηνοθέτη/ Κινησιολόγου: Μάρα Μαλγαρινού

Οργάνωση Παραγωγής: Αθανασία Ανδρώνη

Διανομή

Μπερνάρντα Άλμπα: Μαρία Χατζηιωαννίδου

Μαρία Χοσέφα: Λίλιαν Παλάντζα

Ανγκούστιας: Χρύσα Ζαφειριάδου

Μαγδαλένα: Μομώ Βλάχου

Αμέλια: Ελένη Θυμιοπούλου

Μαρτίριο: Ιωάννα Δεμερτζίδου

Αδέλα: Χρυσή Μπαχτσεβάνη

Πόνθια: Ιωάννα Παγιατάκη

Υπηρέτρια: Ελευθερία Αγγελίτσα

Κορίτσι: Μάρα Μαλγαρινού

Ταυτότητα τηλεοπτικής εγγραφής

Τηλεσκηνοθεσία: Εύη Σαρμή, Άντα Λιάκου

Βοηθός τηλεσκηνοθέτη: Νίκος Φυλάτος

Εικονοληψία: Βαλεντίνα Κόπτη, Άντα Λιάκου, Νίκος Φυλάτος

Ηχοληψία: Χριστόφορος Τσιτουρίδης

Μιξάζ – επεξεργασία ήχου: Χριστόφορος Τσιτουρίδης, Λεωνίδας Παλάσκας

Μοντάζ: Άντα Λιάκου

*Την εικαστική αποτύπωση της αφίσας υπογράφει η Σιμώνη Γρηγορούδη

Οι πρόβες και οι βιντεοσκοπήσεις του έργου πραγματοποιήθηκαν κατόπιν ειδικής άδειας της Υπηρεσίας Πολιτικής Προστασίας και έλαβαν χώρα με αυστηρή τήρηση, από πλευράς συντελεστών, όλων των απαραίτητων υγειονομικών μέτρων ασφάλειας, αφού προηγουμένως διενεργήθηκαν και όλα τα απαιτητά covid testς.

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews

Συνέχεια ανάγνωσης
Διαφήμιση1
Κάντε κλικ για να σχολιάσετε

You must be logged in to post a comment Login

Γράψτε μας το σχόλιο σας

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Πολιτισμός

«Αρίστος» με Φιλαρέτη Κομνηνού στο Φρούριο της Καβάλας

«Αρίστος»-με-Φιλαρέτη-Κομνηνού-στο-Φρούριο-της-Καβάλας

Η βραβευμένη παράσταση του Γιώργου Παπαγεωργίου «Αρίστος» , με κεντρικό θέμα τη ζωή του Αριστείδη Παγκρατίδη, του φερόμενου ως «Δράκου του Σέιχ Σου», έχοντας συγκεντρώσει την ευρεία αποδοχή του κοινού και των κριτικών, έρχεται την Πέμπτη 29 Ιουλίου στις 21.30, στο Φρούριο Καβάλας, στο πλαίσιο του 64ου Φεστιβάλ Φιλίππων.

Εννέα χαρακτήρες που συνδέονται με τον Αριστείδη Παγκρατίδη, μέσα από τις χειμαρρώδεις, υποβλητικές εξομολογήσεις τους, μιλώντας διαφορετικές γλώσσες, ανάλογα με τα βιώματα, τον χαρακτήρα και τον ρόλο τους, συνθέτουν το προφίλ του Αρίστου.

Ο φίλος από την Τούμπα, η παραδουλεύτρα γειτόνισσα της μάνας του, ένας αχθοφόρος του λιμανιού, ο παρακρατικός δοσίλογος περιπτεράς, ένας χωροφύλακας δημοκρατικών φρονημάτων, ένας συντηρητικός αστός της παραλίας, το αφεντικό του σε ένα λαϊκό πανηγύρι, η τραβεστί Λολό και μία λαϊκή τραγουδίστρια – οι δύο έρωτες του, ερμηνευμένοι επί σκηνής από τρεις ηθοποιούς.

Οι ερμηνευτές ζωντανεύουν μια ιστορία που μεταφέρει τους θεατές στις αλάνες της Θεσσαλονίκης, στις σκοτεινές πλευρές του λιμανιού, στα υπαίθρια πανηγύρια και στα μπουζουξίδικα της παλιάς Θεσσαλονίκης, σε ένα σκηνικό χρόνο που φτάνει μέχρι το 1960 όταν γίνεται είκοσι χρονών ο βασικός ήρωας, στον οποίο όλοι αναφέρονται, που είναι ο Αριστείδης Παγκρατίδης, ο φερόμενος ως «Δράκος του Σέϊχ σου», τον οποίο ο τύπος του 1963 (Ελληνικός Βορράς) τον αποκαλούσε «νεαρό ανώμαλο». Το 1966 καταδικάστηκε τετράκις σε θάνατο από το πενταμελές εφετείο Θεσσαλονίκης. Η εκτέλεσή του έγινε στο μέρος που ήταν συνδεδεμένο με το όνομά του, το Δάσος του Σέιχ Σου. Οι τελευταίες λέξεις που ψέλλισε ήταν «Μανούλα μου, είμαι αθώος».

* Το βιβλίο του Θωμά Κοροβίνη «Ο Γύρος του Θανάτου» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος

  • Η παράσταση τιμήθηκε με το βραβείο καλύτερης παράστασης από το ΑΘΗΝΟΡΑΜΑ

Συντελεστές της παράστασης

Σκηνοθεσία: Γιώργος Παπαγεωργίου

Διασκευή: Θεοδώρα Καπράλου

Μουσική Σύνθεση: Γιώργος Δούσος

Μουσικός επί σκηνής: Γιώργος Δούσος

Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου

Κίνηση: Μαρίζα Τσίγκα

Σκηνογραφική/Ενδυματολογική επιμέλεια: Κατερίνα Αριανούτσου

Φωτογραφίες: Δομνίκη Μητροπούλου

Υπεύθυνη περιοδείας: Έφη Χριστοδουλοπούλου

Παίζουν

Φιλαρέτη Κομνηνού, Γιάννης Λεάκος, Ιωάννης Αθανασόπουλος

Απαγορεύεται η είσοδος στο θέατρο μετά την έναρξη των παραστάσεων.

Είναι υποχρεωτική η χρήση μη ιατρικής μάσκας από τους θεατές κατά την είσοδο και έξοδο από το χώρο, καθώς και σε όλη τη διάρκεια της παράστασης.

Τιμές εισιτηρίων: 15 € Γενική Είσοδος, 12 € Φοιτητικό (με την επίδειξη της φοιτητικής ταυτότητας) – Παιδιά μέχρι 12 ετών, Ανέργων (με προσκόμιση ηλεκτρονικής ανανέωσης της κάρτας ανεργίας), Πολυτέκνων, ΑΜΕΑ, Ομαδικά (άνω των 10 ατόμων)

Προπώληση: www.ticketservices.gr, καταστήματα public

Πληροφορίες:

  • ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας 220876 – 7 (ώρες γραφείου)

Κέντρο πληροφόρησης επισκεπτών Δήμου Καβάλας (πρώην ΕΟΤ) Κεντρική Πλατεία, τηλ: 2510-620566, καθημερινά 10:00 – 14:00 και 18:00 – 21:00.

*Το 64ο Φεστιβάλ Φιλίππων θα πραγματοποιηθεί ακολουθώντας τις ειδικές οδηγίες των υγειονομικών αρχών, με προτεραιότητα τη δημόσια υγεία και με αίσθημα ευθύνης απέναντι στο κοινό και τους καλλιτέχνες.

ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας

Πηγή: KavalaWebNews

Συνέχεια ανάγνωσης

Πολιτισμός

Αλλαγή χώρου παρουσίασης της παράστασης “Ειδικές Περιστάσεις”

Αλλαγή-χώρου-παρουσίασης-της-παράστασης-“Ειδικές-Περιστάσεις”

Το 64ο Φεστιβάλ Φιλίππων, ενημερώνει το θεατρόφιλο κοινό ότι η προγραμματισμένη για σήμερα Κυριακή 25/7 παράσταση του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης «Ειδικές Περιστάσεις», θα παρουσιαστεί την ίδια ώρα (21.30) στο γήπεδο μπάσκετ του Πάρκου Φαλήρου Καβάλας και όχι στο Φρούριο Καβάλας, όπως αρχικά είχε προγραμματιστεί, για τεχνικούς λόγους.

 

Πηγή: KavalaWebNews

Συνέχεια ανάγνωσης

Πολιτισμός

Ευριπίδη «Ελένη» από το Κ.Θ.Β.Ε. στο Φεστιβάλ Φιλίππων

Ευριπίδη-«Ελένη»-από-το-ΚΘΒΕ.-στο-Φεστιβάλ-Φιλίππων

«Ένα κόκκινο ποτάμι διασχίζει την επικράτεια της αγάπης και με τη ροή του υπηρετεί τον μέγα στόχο: Να γίνει νόημα το αίμα. Να ειπωθούν καθαρά και να ακουστούν δίχως παρερμηνείες ιστορίες κορυφωμένων αισθημάτων ακόμα και καταστροφικών ή αυτοκαταστροφικών. Τα υψηλά -και τί υψηλότερο από την αγάπη- θίγονται με τον τρόπο του απλού που έχει την ισχύ να καθιερώνει και τη φαινομενική υπερβολή εντάσσοντάς τη στον κόσμο της φυσικότητας»

Παντελής Μπουκάλας.

Η «Ελένη» του Ευριπίδη γράφτηκε το 412 π.Χ και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά την ίδια εποχή δηλαδή μόλις είχε τελειώσει η Σικελική εκστρατεία με την πανωλεθρία του αθηναϊκού στόλου. Παράλληλα αναπτύχθηκε στην Αθήνα το σοφιστικό κίνημα που είχε αρχίσει να αμφισβητεί πατροπαράδοτες αξίες και προκαλούσε με την κριτική των εκπροσώπων του κρίση στο δημοκρατικό πολίτευμα και φαινόμενα ασέβειας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο Ευριπίδης με την τραγωδία του «Ελένη» καταδικάζει τον πόλεμο ως πρόξενο όλων των κακών.

Υπόθεση

Η ιστορία εκτυλίσσεται στο νησί Φάρος της Αιγύπτου όπου η ηρωίδα έχει μεταφερθεί από τον Ερμή. Έμενε στα ανάκτορα του βασιλιά Πρωτέα ενώ το είδωλό της ακολούθησε τον Μενέλαο στην Τροία. Μετά το θάνατο του Πρωτέα ο γιος του και διάδοχος Θεοκλύμενος επιμένει να την παντρευτεί. Η Ελένη αρνείται και παραμένει πιστή στον Μενέλαο. Φτάνει ο Τεύκρος (επικός ήρωας) και την πληροφορεί για την άλωση της Τροίας και για τον πιθανό θάνατο τού άνδρα της. Συντριμμένη εκείνη τον συμβουλεύει να κρυφτεί γιατί ο βάρβαρος βασιλιάς συνηθίζει να σκοτώνει όλους τους Έλληνες που φτάνουν στην Αίγυπτο. Έρχεται ο Χορός και της προτείνει να συμβουλευτεί τη μάντισσα Θεονόη (αδελφή του Θεοκλύμενου) για να εξακριβώσει την αλήθεια των πληροφοριών του Τεύκρου.

Εμφανίζεται εξαθλιωμένος ο Μενέλαος και διηγείται ότι περιπλανήθηκε στη θάλασσα και ναυάγησε σ’ αυτήν την άγνωστη χώρα φέρνοντας μαζί του τη γυναίκα του όπως πιστεύει. Από μια γερόντισσα θυρωρό του παλατιού μαθαίνει ότι η Ελένη βρίσκεται στον τόπο αυτόν από καιρό και εκπλήσσεται. Ακολουθεί η αναγνώριση και η χαρά των δύο συζύγων κορυφώνεται αλλά δεν διαρκεί πολύ αφού η Ελένη φοβάται τον Θεοκλύμενο και συμβουλεύει τον Μενέλαο να φύγει για να σωθεί. Η Θεονόη αναγνωρίζει τον βασιλιά της Σπάρτης αλλά τελικά πείθεται να μην τον αποκαλύψει στον αδελφό της. Η Ελένη ξεγελά τον Θεοκλύμενο ο οποίος της δίνει καράβι και ναύτες για να σκορπίσει – τάχα – την τέφρα του Μενέλαου στη θάλασσα σύμφωνα με τα ελληνικά έθιμα ταφής.

Ο σκληρός άρχοντας Θεοκλύμενος πληροφορείται από αγγελιαφόρο ότι το ζευγάρι δραπέτευσε. Έξαλλος θέλει να σκοτώσει την αδερφή του που τον πρόδωσε. Οι Διόσκουροι όμως εμφανίζονται σαν «από μηχανής Θεός» στο θεολογείο τον αποτρέπουν από τους σκοπούς του και το δράμα κλείνει ειρηνικά.

Ανάγνωση

Ο Ευριπίδης παρουσιάζει μία τελείως διαφορετική εικόνα της Ελένης. Εμφανίζεται σε πολλά έργα του και ιδιαίτερα στις Τρωάδες και στον Ορέστη. Τη δείχνει σαν μία γυναίκα φιλάρεσκη και ερωτομανή με πολλά ελαττώματα και άπιστη. Ωστόσο τα λόγια αυτά δεν είναι οι κρίσεις του ποιητή αλλά των ηρώων και απηχούν μόνο τις απόψεις της εποχής του. Ο ίδιος φαίνεται να θεωρεί την ομηρική ηρωίδα ως μία γυναίκα που απλά ερωτεύτηκε τον ωραίο και κατά πολύ νεότερο τού Μενελάου Πάρη. Την αποδέχεται ως ένοχη μοιχείας αλλά εξαιτίας του έρωτα. Εξάλλου ο τραγικός ποιητής δεν μπορούσε να δεχτεί ότι στην φαλλοκρατική εκείνη εποχή ήταν δυνατόν να γίνει ένας πόλεμος μόνο και μόνο για μία γυναίκα όσο κι αν ετίθετο ζήτημα τιμής για το Μενέλαο. Οπωσδήποτε δε θα γινόταν ένας γενικευμένος δεκαετής πόλεμος.

Η παράσταση

Ο δοκιμασμένος εμπειρότατος Βασίλης Παπαβασιλείου κατέβασε τους ήρωες από το βάθρο του έπους και τους παρουσιάζει ρεαλιστικά ως ανθρώπους ζωντανούς και όχι τέλειους βαδίζοντας σ’ έναν σύγχρονο θεατρικό δρόμο και ίσως πιο ανώδυνο εφόσον τον στολίζει με κωμικά στοιχεία και με γερές δόσεις παρωδίας. Θα έλεγα εμπνέεται από την περίφημη ομάδα Monty Python ως προς τη φόρμα και δουλεύει μια παράδοξη σύνθεση. Μια δραματουργική τεχνική δηλαδή που ανατρέπει τη δραματική δομή με την παρεμβολή κωμικής κατάστασης ή αλλιώς μια υπόδειξη της ειρωνείας της τύχης του δραματικού προσώπου όπως ακριβώς το ήθελε κι ο Ευριπίδης.

Ο Μενέλαος αν και είναι ο ηγέτης απομυθοποιείται και εμφανίζεται ως ένας κοινός καθημερινός άνθρωπος: ναυαγός περιπλανώμενος σε άθλια κατάσταση με συνείδηση της δεινής του κατάστασης με μια σκελέα μόνος συγκρούεται σαν απλός άνθρωπος με τη γερόντισσα δέχεται απειλές και οδηγίες από αυτήν προσπαθεί να βρει μέσα στην σύγχυση μια λύση αλλά η αδιέξοδη κατάσταση τον κάνει επιπόλαιο και αντιφατικό. Όλα αυτά τα στοιχεία τον χρίζουν ένα τυπικό ευριπίδειο ήρωα. Επίσης ο σκηνοθέτης φανερώνει ευκρινώς τις δίσημες φράσεις αυτές που χαρακτηρίζουν το έργο τραγικωμωδία. Το διαπιστώνουμε στον διάλογο Ελένης – Θεοκλύμενου λίγο πριν το φινάλε όπου άλλα λέει η ηρωίδα άλλα καταλαβαίνει ο αφελής Βασιλιάς.

Ο σημαντικός σκηνοθέτης Βασίλης Παπαβασιλείου στήνει την παράσταση άλλοτε σε συνθήκη καμπαρέ κι άλλοτε σε συνθήκη λαϊκού πανηγυριού. Άλλωστε τα Λαϊκά Ελληνικά πανηγύρια με τα ήθη και τα έθιμά τους με τους μύθους την ιστορία τους το γιορταστικό τους τυπικό στεφανώνονται από μεγαλοπρέπεια. Τα πανηγύρια είναι ένα μέρος τοπικού πολιτισμού και αφορμή κοινωνικής συνοχής. Το ύφος η γραμμή της παράστασης έχει εννοιολογική σημασία και στιγματίζει μια σύγχρονη αντίληψη ιλαροτραγωδίας. Στόχος της σκηνοθεσίας να περάσουν αντιπολεμικά μηνύματα στο κοινό δια μέσου κωμικών καταστάσεων λαμπερών εικόνων και χαρίεσσας ατμόσφαιρας. Τον πέτυχαν πιστεύω.

Η μετάφραση ενός δραματικού κειμένου μοιάζει να υποχρεώνει τον μεταφραστή να αναλάβει ρόλο σκηνοθέτη στον εγκέφαλό του προκειμένου να επιτευχθεί η μεταφορά από τον πολιτισμό εκκίνησης στον πολιτισμό προορισμού. Θα μπορούσε να θέσει κανείς δίλημμα: οι μεταφράσεις αποτελούν τμήμα της πρόσληψης του αρχαίου δράματος ως συνέχεια των πρωτοτύπων κειμένων ή είναι νέες πνευματικές δημιουργίες προϊόντα σύγχρονης λογοτεχνίας; Στην προκειμένη περίπτωση ο ποιητής Παντελής Μπουκάλας και ο σκηνοθέτης Βασίλης Παπαβασιλείου δούλεψαν στην τομή των δύο τεχνικών. Αποτέλεσμα τα ηθικά τα φιλοσοφικά ή τα κοινωνικά θέματα της τραγωδίας αναφύονται στη σκηνή και αποδεικνύουν ότι η ταραγμένη εποχή μας είναι γόνιμη περίοδος για την αναβίωση του αρχαίου ελληνικού δράματος.

Τα λιτά σκηνικά του Άγγελου Μέντη συμβολίζουν τη χώρα της Αιγύπτου με διάσπαρτα εμβληματικά της στοιχεία (πυραμίδες, φοίνικες) στην ορχήστρα. Τα κοστούμια του στις απαστράπτουσες αποχρώσεις του λαμέ υφάσματος. Όλα μαζί αγκαλιάζουν τον τάφο του Πρωτέα ενώ ο θίασος με συναίσθηση του σκηνικού χρόνου και κώδικες με ιδιαίτερο φορτίο ολοκληρώνουν έναν εναλλακτικό τρόπο προσέγγισης της τραγικής ποίησης ιδωμένης μέσα από έννοιες όπως μουσικότητα καθαρότητα ιλαρή «ανάγνωση».

Η λαμπερή καλλίφωνη Έμιλυ Κολιανδρή, ως ωραία Ελένη θα πω: «πολύ ωραία Ελένη» ακολουθεί τις σκηνοθετικές οδηγίες και μας χαρίζει μια πανέμορφη γυναίκα με ψυχολογικές μεταπτώσεις: χαρούμενη, αισιόδοξη από τα νέα της Θεονόης, έκπληκτη, φοβισμένη, πανικοβλημένη καθώς αντικρίζει έναν άντρα στο παλάτι να την κοιτάζει ερευνητικά αλλά και με αγαλλίαση όταν τον αναγνωρίζει ή με στενοχώρια απογοήτευση όταν αυτός δεν την πιστεύει και ετοιμάζεται να φύγει.

Ο Μενέλαος του Θέμη Πάνου απολαυστικός σαν άλλος John Cleese ζωγραφίζει επιδέξια έναν απίθανο χαρακτήρα εγκλωβισμένο στην πλάνη του περιπλανιέται αδιάκοπα ανάμεσα στο «είναι» και το «φαίνεσθαι». Έτσι μ’ αυτήν την αντίθεση εξυπηρετείται εξαιρετικά η οικονομία του έργου.

Η εμφάνιση του α’ αγγελιοφόρου (Δημήτρης Κολοβός) αποτελεί απρόοπτο σκηνικό επεισόδιο κάτι που κανείς δεν το περίμενε μήτε οι θεατές. Ο Ευριπίδης χρησιμοποίησε και πριν κάποια απρόοπτα: την εμφάνιση του Τεύκρου, την ξαφνική εμφάνιση του Μενέλαου, το γεγονός ότι μια γυναίκα άνοιξε στον Μενέλαο (Γερόντισσα) και όχι ένας άντρας. Και οι δύο αγγελιαφόροι (Δ. Κολοβός και Άγγελος Μπούρας) μέσα στο πνεύμα του ποιητή και στη σκηνοθετική άποψη, αν και ξένισε η γυμνή εμφάνιση του δεύτερου παρότι συμβόλιζε την ολοσχερή γύμνια του μοναδικού διασωθέντος από το καράβι της δραπέτευσης του πονηρού ζευγαριού.

Ο εξαιρετικός Δημήτρης Μορφακίδης ως Τεύκρος εδώ είναι παράδειγμα ανθρώπου που επάνω του φαίνονται όλα τα δεινά του πολέμου. Αν και τύποις νικητής είναι εξόριστος ταπεινωμένος και ανασφαλής. Μέσα από την ερμηνεία του φανερώνεται όλη η αντιηρωική διάσταση του πολέμου που μόνο να φθείρει ψυχικά ,ηθικά και σωματικά τους ανθρώπους μπορεί. Το φιλειρηνικό μήνυμά του είναι ολοφάνερο εφόσον απευθύνεται στους συμπολίτες του μετά από την πανωλεθρία των Αθηναίων στη Σικελία.

Η εμφάνιση της απαστράπτουσας περσόνας με λαμέ- υπερπαραγωγή ενδυμασία στην ορχήστρα θα μπορούσε να είναι το RuPaul αλλά είναι η δεινή καρατερίστα Αγορίτσα Οικονόμου ως μάντισσα Θεονόη η οποία «κλέβει» την παράσταση με την λεκτική της ευχέρεια την κίνησή της την έκφρασή της την ωραία «τρέλα» της.

Η πολύπειρη Έφη Σταμούλη ως γερόντισσα φέρνει στη σκηνή μια κόμικ φιγούρα και με το ισχυρό της ένστικτο την πολύχρονη θητεία της στο θέατρο επωμίζεται εύστροφα την ιλαρή διάθεση του ποιητή. Παράδειγμα η απορία της για το γεγονός ότι δε γνωρίζει τον Μενέλαο δημιουργεί ποικίλα συναισθήματα μιας και ο πόλεμος σε συνδυασμό με τις κακουχίες μπορεί να κάνει έναν βασιλιά να φαίνεται ζητιάνος.

Ο Γιώργος Καύκας πλάθει με πειθώ έναν αφελή Βασιλιά Θεοκλύμενο έναν άνθρωπο με μανδύα κακού αλλά ουσιαστικά έναν άνθρωπο που αφήνεται στα «έπεα πτερόεντα» και εύκολα τον εξαπατούν οι άλλοι.

Οι Διόσκουροι Νικόλας Μαραγκόπουλος και Ορέστης Παλιαδέλης εμφανίζονται στην τελευταία σκηνή με ασημένια τεφλόν φορεσιά κι από ένα συννεφάκι στα χέρια λικνίζονται χαριτωμένα και διασκεδάζουν εαυτούς και κοινό. Ο δε Παναγιώτης Παπαϊωάννου ως υπηρέτης συμπληρώνει στο αυτό ύφος τον θίασο- βαριετέ.

Άλλωστε η εποχή του Ευριπίδη είναι αυτή της αμφισβήτησης των μύθων και των ειδώλων: ο ποιητής απομυθοποιεί τον Μενέλαο τον επικό ήρωα. Η εποχή του είναι αυτή του σοφιστικού κινήματος του αρχαίου ελληνικού διαφωτισμού με κύρια χαρακτηριστικά: την κριτική κάθε αξίας και κάθε αυθεντίας τον έλεγχο κάθε δεδομένης αντίληψης την αμφισβήτηση των κοινωνικών στερεοτύπων. Ο Ευριπίδης ως μαθητής των σοφιστών υιοθετεί τις απόψεις τους.

Ο Χορός αποτελείται από Ελληνίδες αιχμάλωτες. Στον κομμό τα λόγια του Χορού αποτελούν την αντιστροφή στο θρήνο της Ελένης. Εδώ φθίνει ο βαρύς ρόλος του (τα τραγούδια γίνονται ακόμη και ξεχωριστά μέρη), ωστόσο, δε χάνει την επαφή µε τα πρόσωπα του δράματος. Αυτό επιβεβαιώνεται μέσα από τις συμβουλές, τις προτροπές, τις σκέψεις. Κι όταν δε δρα είναι παρών και κρίνει όσα συμβαίνουν. Διατυπώνει ηθικούς κανόνες, θρηνεί για τις ατυχίες ή έρχεται σε αντίθεση µε όποιον βρίσκεται στη σκηνή σε δεδομένη στιγμή. Δεκαπέντε εξαιρετικές γυναίκες ηθοποιοί του Κ.Θ.Β.Ε πλαισιώνουν την Ελένη, ερμηνεύουν, τραγουδούν, χορεύουν, παίζουν. Μεταμορφώνονται από γυναίκες- σκλάβες σε προκλητικά Pin-up models , σε δεσποινίδες της Αβινιόν, σε συγκρότημα τζαζ και μπλουζ, σε εμπνευσμένα ιντερμέδια, σε Χορό αρχαίου δράματος. Όλες καλλίφωνες, όμορφές και άψογα συντονισμένες.

Ο Δημήτρης Σωτηρίου, όπως πάντα, ευφάνταστος χορογράφος, μέσα στο συγγραφικό πνεύμα και αρωγός της σκηνοθεσίας.

Το δια ταύτα

Ο Ευριπίδης χαρακτηρίζεται ως ο από σκηνής φιλόσοφος.

Με την «Ελένη» ο Ευριπίδης εκφράζει τις δικές του απόψεις και τους προβληματισμούς για διάφορα θέματα: τον ορθολογισμό τη μαντική τον σωστό τρόπο σκέψης και δράσης τον Θεό το θεσμό της δουλείας. Τα θέματα αυτά απασχολούσαν τους φιλοσόφους της εποχής του έτσι και ο ίδιος φαίνεται να φιλοσοφεί στη σκηνή. Μέσω της διάνοιας των προσώπων εκφράζει τις φιλοσοφικές του ιδέες.

Θέσεις του Ευριπίδη που θα μπορούσαν να είναι σύγχρονες όπως οι σημερινές απόψεις για τις θρησκευτικές προλήψεις για τη συνήθεια των ανθρώπων να πιστεύουν σε ζώδια για τις αστρολογικές προβλέψεις για τις αλλαγές που συμβαίνουν τυχαία στην ανθρώπινη ζωή και που είναι ανεξέλεγκτες.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Μετάφραση: Παντελής Μπουκάλας
Σκηνοθεσία: Βασίλης Παπαβασιλείου
Συνεργάτης σκηνοθέτης-Δραματουργία: Νικολέτα Φιλόσογλου
Σκηνικά- Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου
Χορογραφία: Δημήτρης Σωτηρίου
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Ενορχήστρωση – Μουσική διδασκαλία: Γιώργος Δούσος,
Moυσική διδασκαλία: Χρύσα Τουμανίδου
Βοηθός χορογράφου: Σοφία Παπανικάνδρου
Βοηθός σκηνοθέτη: Άννα – Μαρία Ιακώβου
Βοηθός σκηνογράφου – ενδυματολόγου: Έλλη Ναλμπάντη
Οργάνωση παραγωγής: Αθανασία Ανδρώνη
Οδηγοί σκηνής: Γιάννης Παλαμιώτης Μαρίνα Χατζηιωάννου
Παίζουν:

Έμιλυ Κολιανδρή (Ελένη)
Θέμης Πάνου (Μενέλαος)
Αγορίτσα Οικονόμου (Θεονόη)
Γιώργος Καύκας (Θεοκλύμενος)
Έφη Σταμούλη (Γερόντισσα)
Δημήτρης Κολοβός (Αγγελιοφόρος Α’)
Άγγελος Μπούρας (Αγγελιοφόρος Β’)
Δημήτρης Μορφακίδης (Τεύκρος)
Παναγιώτης Παπαϊωάννου (Θεράπων)
Νικόλας Μαραγκόπουλος Ορέστης Παλιαδέλης (Διόσκουροι)
Χορός:

Νεφέλη Ανθοπούλου Σταυρούλα Αραμπατζόγλου Λουκία Βασιλείου Μομώ Βλάχου Ελένη Γιαννούση Ηλέκτρα Γωνιάδου Νατάσα Δαλιάκα Χρύσα Ζαφειριάδου Σοφία Καλεμκερίδου Αίγλη Κατσίκη Άννα Κυριακίδου Κατερίνα Πλεξίδα Μαριάννα Πουρέγκα Φωτεινή Τιμοθέου Χρύσα Τουμανίδου
Μουσικοί επί σκηνής: Γιώργος Δούσος (φλάουτο κλαρίνο σαξόφωνο καβάλ) Δάνης Κουμαρτζής (κοντραμπάσο) Θωμάς Κωστούλας (κρουστά) Παύλος Μέτσιος (τρομπέτα ηλεκτρική κιθάρα) Χάρης Παπαθανασίου (βιολί) Μανώλης Σταματιάδης (πιάνο ακορντεόν).

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Πηγή: KavalaWebNews

Συνέχεια ανάγνωσης
Διαφήμιση1

Προτεινόμενα